Archives

Merk- en Stoplappen rond de Oosterschelde

Borduurlap in Biedermeierstijl uit 1854 'MvdE', bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.

Oude merk- en stoplappen en hun maaksters

Het Historisch Museum de Bevelanden toont vanaf 8 december 2017 merk- en stoplappen van het Stadhuismuseum Zierikzee, aangevuld met werk uit eigen collectie. Rond de Oosterschelde worden al generaties lang prachtige borduurwerken gemaakt. Reden om een aantal van deze werken, waaronder lappen uit de periode tussen 1740 en begin 1800, eens extra voor het voetlicht te brengen.

Stoplap uit 1754, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap uit 1754, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap uit 1918, door Jo Put in het Burger Weeshuis te Zierikzee gemaakt, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap uit 1918, door Jo Put in het Burger Weeshuis te Zierikzee gemaakt, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Merklappen
Genealogie vormt de rode draad in deze tentoonstelling. Mede hierdoor komt de aandacht te liggen op het handwerkonderwijs en het begrip stoplap. Bij stoplappen leerde men op een lap diverse technieken om delicate stoffen te herstellen, bijvoorbeeld bij damast tafellinnen. Op goede naaischolen en ook in de weeshuizen leerden meisjes op die manier een vaardigheid waarmee ze zich later in hun onderhoud konden voorzien. Om deze techniek te leren werd in de stof een gat gemaakt en met contrasterende kleuren (om de fouten, maar ook hoe het echt moet, goed te kunnen zien) de desbetreffende weeftechniek geoefend. Deze lappen werden meestal gemaakt door meisjes van 12 jaar en ouder.
Merklap uit 1771 door Barbara Haringman uit Middelburg, particulier bezit.
Merklap uit 1771 door Barbara Haringman uit Middelburg, particulier bezit. Geb.* 16-11-1759 Colijnsplaat † 21-01-1828 Middelburg. Zij huwt op 12-9-1790 te Colijnsplaat met Jacobus de Koning. Zij krijgt handwerkles van Maria van der Baan , *4-1-1745 †12-1-1773 Zierikzee.
De maaksters en hun onderwijzeressen
Gezocht is naar de genealogische gegevens van de maaksters en hun families die in deze tentoonstelling, door middel van hun werk, hun eigen verhaal vertellen. Bij de zoektocht naar de herkomst van deze lappen is gebleken dat moeder (1743) en dochter (1771) bijvoorbeeld dezelfde motieven gebruiken. Voor de liefhebbers van antieke merklappen een unieke kans om deze met elkaar te kunnen vergelijken.
Ook een stukje onderwijs over het begrip stoplap wordt hierdoor belicht. Op een aantal lappen wordt naast de naam van de maakster ook de onderwijzeres genoemd. Daardoor wordt het handwerkonderwijs in de weeshuizen van Zierikzee en Goes zichtbaar gemaakt.
Stoplap, in 1799 te Middelburg gemaakt door Sentina Fokker, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap, in 1799 te Middelburg gemaakt door Sentina Fokker, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
‘Merk- en stoplappen rond de Oosterschelde’ is opgebouwd met een deel van de collectie van het Stadhuismuseum te Zierikzee, een aantal particuliere lappen uit Noord-Beveland, aangevuld met merk- en stoplappen uit de collectie van het Historisch Museum De Bevelanden.
Openingstijden
Maandag t/m vrijdag 11.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: Borduurlap in Biedermeierstijl uit 1854 ‘MvdE’, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.

Merklap uit 1796, waarschijnlijk van het eiland Tholen, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Merklap uit 1796, waarschijnlijk van het eiland Tholen, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee. Midden op de lap staan in de kerk de initialen a b v en het jaartal 1796 geborduurd. Aan de onderzijde van de lap is een huis met een gesloten poort met daarop een haan en naast de
poort een waterput geborduurd.
Merklap uit 1760 'MPA MF', bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Merklap uit 1760 ‘MPA MF’, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Merklappen uit de kast III

Schenkingen van merklappen aan het museum van de laatste 10 jaar

Het Historisch Museum de Bevelanden te Goes toont vanaf 26 november 2016 tot en met 26 maart 2017 aanwinsten op gebied van merklappen in de Zwarte Zusterzaal van het museum. Er zullen ruim 25 merklappen te zien zijn, afkomstig uit particuliere schenkingen en uit de voormalige collectie van Museum ’t Waskot te Wemeldinge.

Merklap gemaakt in Pensionaat Koewacht in 1874 - collectie Waskot.
Merklap gemaakt in Pensionaat Koewacht in 1874 – collectie Waskot.
Museum ’t Waskot
Museum ’t Waskot is opgericht in 2000 door Jannie en Jaap Smits. Het museum was ingericht met vele hebbedingetjes zoals naaimachine’s, naaigerei, strijkijzers, wasmiddelen, onderkleding en objecten uit Grootmoederstijd. In 2014 heeft het museum wegens persoonlijke omstandigheden van de oprichters zijn deuren definitief moeten sluiten. De merklappencollectie is toen aan ons museum geschonken. Uit deze zeer diverse collectie wordt nu een royale selectie getoond.
Nieuwe aanwinsten museum
Het museum ontvangt regelmatig schenkingen en heeft in het verleden ook wel eens merklappen op een veiling aangekocht. Deze merklappen worden door een team van deskundige vrijwilligers vakkundig gedocumenteerd en geconserveerd, alvorens ze in het depot opgeborgen worden. Het leek de merklapconservator een mooie gelegenheid om deze lappen nu eens aan het publiek te tonen.
Een merklap met opvallend borduursel aan de rechterzijde.
Een merklap met opvallend borduursel aan de rechterzijde.
Daarnaast zijn deze merklappen zeer geschikt om ook eens de aandacht te vestigen op de achtergrondverhalen en geschiedenis die achter deze lappen schuil gaan. Zo zijn er lappen van diverse generaties in het bezit van het museum gekomen. Ook konden aan de hand van merklapmotieven sommige lappen aan leerlingen van bepaalde handwerkleraressen toegeschreven worden. Sommige merklapmotieven blijken typisch Zeeuws te zijn en in de rest van Nederland niet voor te komen.
Een kleine merklap uit 1892, biedermeier stijl.
Een kleine merklap uit 1892, biedermeier stijl.
Hernieuwde belangstelling
Doordat het museum de laatste tien jaar steeds meer internationale contacten heeft gelegd met merklapverzamelaars/beoefenaars hebben daardoor lappen die dreigden weggegooid te worden een nieuw leven gekregen. Dit heeft bijgedragen aan een hernieuwde belangstelling voor het maken van onder andere hedendaagse lappen waarmee diverse handwerktechnieken levend gehouden worden. De merklappencollectie van het museum wordt ook regelmatig aan binnen en buitenlandse collega musea uitgeleend.
Indische herinneringen geborduurd
Tegelijkertijd is in het Historisch Museum de Bevelanden de tentoonstelling ‘Indische herinneringen geborduurd’ te zien over een bijzonder tafelkleed dat geborduurd is in een Japans interneringskamp in Nederlands-Indië tijdens de Japanse bezetting. Meer informatie vindt u elders op deze website.
Openingstijden
Maandag t/m vrijdag 11.00 – 17.00 uur
Zaterdag en zondag 13.00 – 17.00 uur
Merklap door P. Harinck, Zeeland, 1795.
Merklap door P. Harinck, Zeeland, 1795.
Merklap uit 1911 uit de collectie Waskot.
Merklap uit 1911 uit de collectie Waskot.
Een onvoltooide merklap uit 1803.
Een onvoltooide merklap uit 1803.
Merklap gemaakt in Pensionaat Koewacht in 1874 - collectie Waskot.
Merklap gemaakt in Pensionaat Koewacht in 1874 – collectie Waskot.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather