Archives

Chris Lebeau – Flora & Fauna

Tafelkleed met rozet-ornament van vissen met platen uit J.H. Boot, Het styleeren en toepassen van natuurvormen in vlakornament. Ontwerp van Chris Lebeau uit 1904 - foto Josefina Eikenaar.

Ontwerpen van damast en meubelstoffen in art nouveau-stijl

Van pauwen tot ibissen, van paardenbloem tot esdoorn: in de tentoonstelling ‘Chris Lebeau – Flora en Fauna’ beleeft u de planten- en dierenwereld zoals sierkunstenaar Chris Lebeau (1878-1945) deze nauwkeurig naar zijn hand zet. Met de natuur als inspiratiebron ontwerpt hij fraaie en vernieuwende patronen voor damast, batik en trijp in de stijl van de art nouveau. Om te illustreren hoe de ontwerper leert om natuurvormen te stileren en als ‘vlakornament’ weer te geven, zijn historische voorbeeldboeken gepresenteerd. De veelzijdigheid van Lebeau als ‘textielkunstenaar’ staat in de tentoonstelling in de DamastWeverij van het Textielmuseum centraal.

Chris Lebeau, zelfportret uit 1933.
Chris Lebeau, zelfportret uit 1933.
Natuur als inspiratiebron
Aan het begin van de twintigste eeuw is de natuur de belangrijkste inspiratiebron voor sier- en nijverheidskunstenaars in Nederland. Uit onvrede met de slechte kwaliteit van industrieel gemaakte producten vindt er internationaal een vernieuwing plaats binnen het vakgebied.
Het navolgen van historische (neo)stijlen en het tekenen naar modellen en voorbeeldboeken maakt plaats voor het ontwerpen van vlakornamenten: motieven worden teruggebracht tot een simpel lijnenspel. Internationaal ontstaat een stijl die wordt aangeduid met art nouveau of jugendstil.
Ook op teken- en nijverheidsopleidingen wordt het roer omgegooid. In 1904 gaat Chris Lebeau, in Amsterdam opgeleid, lesgeven op de Haarlemse Kunstnijverheidsschool. Hij trekt met zijn leerlingen de duinen in en bezoekt dierentuin Artis. Het ‘natuurtekenen’ wordt steeds gangbaarder op de opleidingen. De echte plant wordt bestudeerd vanuit verschillende hoeken; de gekozen bloem of bladeren worden in een passende meetkundige vorm gevat en als vlakornamenten gestileerd.
Tafellaken ‘Zwaantje’ (dessinnr. 521) door Chris Lebeau, geweven door E.J.F. van Dissel & Zn., Eindhoven in 1906 - foto Joep Vogels.
Tafellaken ‘Zwaantje’ (dessinnr. 521) door Chris Lebeau, geweven door E.J.F. van Dissel & Zn., Eindhoven in 1906 – foto Joep Vogels.
Ontwerpen ‘op systeem’
Anders dan de zwierige art nouveau stijl die vooral bij onze zuiderburen in trek is, ontstaat in Nederland een soberder stijl. Kenmerkend is een geometrische vlakverdeling en strakke opbouw. Wiskundige ontwerpmethoden liggen eraan ten grondslag. Deze methodiek wordt ontwerpen ‘op systeem’ genoemd. Lebeau tekent doorgaans voor zijn ontwerpen eerst een raster. Daarna werkt hij hier gestileerde flora- en faunamotieven op uit. Bij zijn damasten herschikt hij voor tafellaken, servet of vingerdoekje telkens de basisvormen, aangepast aan het formaat.
Tafellaken en vingerdoekje ‘Klimop’ (dessin 513) met platen uit A. A. Tekelenburg, Handleiding bij het ontwerpen van motieven naar plantvormen. Ontwerp Chris Lebeau, uitvoering E.J.F. van Dissel & Zn., Eindhoven (damast), 1910 - foto Josefina Eikenaar.
Tafellaken en vingerdoekje ‘Klimop’ (dessin 513) met platen uit A. A. Tekelenburg, Handleiding bij het ontwerpen van motieven naar plantvormen. Ontwerp Chris Lebeau, uitvoering E.J.F. van Dissel & Zn., Eindhoven (damast), 1910 – foto Josefina Eikenaar.
Samenwerkingen met textielfabrikanten
Lebeaus technieken en tekeningen vallen in de smaak bij textielbedrijven, zoals linnenfabrikant Van Dissel en de trijpfabrikanten Schellens & Marto en Léo Schellens, allen in Eindhoven gevestigd. De glanzende trijpen (mohair velours) meubelbekleding wordt met zijn bloem- en diermotieven bedrukt.
De samenwerking met Van Dissel resulteert in bijna zestig ontwerpen voor tafeldamast, die in een periode van bijna vier decennia zijn uitgebracht. Ook is hij een meester in het batikprocédé, een techniek waarin hij een grote hoeveelheid werken heeft gemaakt.
Tweede Wereldoorlog
Tijdens de Duitse bezetting van Nederland gebruikte Lebeau zijn vakkennis voor het vervalsen van documenten ten behoeve van onderduikers. In november 1943 werd hij gearresteerd wegens hulp aan Joodse Nederlanders. Hij kon in vrijheid komen als hij zou beloven geen illegaal werk meer te verrichten. Dat aanbod wees hij af. Uiteindelijk overleed hij door uitputting in concentratiekamp Dachau, vijf dagen voor het eind van de Tweede Wereldoorlog.
Servet ‘Pauw’ (dessinnr. 526) met kopje, schotel en bord met pauwen (eierschaalporselein) van Samuel Schellink (1912). Damast door E.J.F. van Dissel & Zn., Eindhoven uit 1908 - foto Josefina Eikenaar.
Servet ‘Pauw’ (dessinnr. 526) met kopje, schotel en bord met pauwen (eierschaalporselein) van Samuel Schellink (1912). Damast door E.J.F. van Dissel & Zn., Eindhoven uit 1908 – foto Josefina Eikenaar.
Tafellaken en servet ‘Ibis’ (dessinnr. 522) door Chris Lebeau, damast geweven door E.J.F. van Dissel & Zn., Eindhoven in 1908 - foto Joep Vogels.
Tafellaken en servet ‘Ibis’ (dessinnr. 522) door Chris Lebeau, damast geweven door E.J.F. van Dissel & Zn., Eindhoven in 1908 – foto Joep Vogels.
DamastWeverij
In dit deel van het Textielmuseum staan authentieke 19de-eeuwse jacquardgetouwen, waar vroeger het damast op werd geweven. Een film uit 1935 toont hoe dat gebeurde bij de NV Linnenfabrieken van Dissel & Zonen in Eindhoven. Zelfs Chris Lebeau is er op te zien, werkend aan één van zijn laatste ontwerpen, ‘Cyclamen’. Ook wapperen er oude en nieuwe damasten, die te drogen hangen na een grondige wasbeurt. In de DamastWasserij kunt u namelijk op verantwoorde wijze tafelgoed laten wassen en opmaken.
Uit de TextielShop
In 2016 gaf ‘by TextielMuseum’ Iris Toonen en Elske van Heeswijk van Studio Prelude de opdracht het klassieke linnengoed ‘Visschen’ (nr. 561) van sierkunstenaar Chris Lebeau (1878 – 1945) te herinterpreteren en een ontwerp te maken met nieuwe kleuren en materialen. Ze verdiepten zich in de verschillende bindingen en herontdekten op die manier het art nouveau dessin. Het resultaat zijn prachtige eigentijdse producten, waarin een echo van het verleden doorklinkt. Het tafelgoed is verkrijgbaar in de TextielShop van het museum.
Openingstijden
Dinsdag t/m vrijdag 10.00 – 17.00 uur
Zaterdag en zondag 12.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: Tafelkleed met rozet-ornament van vissen met platen uit J.H. Boot, Het styleeren en toepassen van natuurvormen in vlakornament. Ontwerp van Chris Lebeau uit 1904 – foto Josefina Eikenaar.

Ontwerptekening en meubelstof ‘Fauna’, trijp geweven door Schellens & Marto, Eindhoven in 1930 - foto Tommy de Lange.
Ontwerptekening en meubelstof ‘Fauna’, trijp geweven door Schellens & Marto, Eindhoven in 1930 – foto Tommy de Lange.
Servet ‘Visschen’ (dessinnr. 561) met stalenboek, damast geweven door E.J.F. van Dissel & Zn., Eindhoven in 1926 - foto Joep Vogels.
Servet ‘Visschen’ (dessinnr. 561) met stalenboek, damast geweven door E.J.F. van Dissel & Zn., Eindhoven in 1926 – foto Joep Vogels.
Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Cultural Threads

A Reversed Retrogress, Scene 1, Mary Sibande, 2013.

Textiel als medium voor politiek-maatschappelijke vraagstukken

We leven in een wereld waarin grenzen tussen landen en mensen vervagen, machtsverhoudingen ingrijpend verschuiven en culturen vermengen. De tentoonstelling ‘Cultural Threads’ presenteert bijzonder werk waarin hedendaagse kunstenaars textiel als krachtig instrument gebruiken om hun ideeën te verbeelden over politiek-maatschappelijke vraagstukken. Zij verbinden textiel aan hun eigen zoektocht naar afkomst en identiteit in een steeds verder globaliserende wereld of ze gebruiken het om geschiedenissen te ontrafelen en nieuwe toekomstperspectieven te schetsen. ‘Cultural Threads’ is tot 12 mei 2019 te zien in het TextielMuseum.

In opdracht van het TextielMuseum ontwikkelden vier kunstenaars nieuw werk in het TextielLab, het atelier van het TextielMuseum. De tentoonstelling geeft inzicht in het onderzoek- en maakproces van de kunstenaars door films, schetsen, stalen en inspiratiebronnen te tonen.
Red Thread door Eylem Aladogan, 2018, hoog 170 x breed 240 cm.
Red Thread door Eylem Aladogan, 2018, hoog 170 x breed 240 cm.
The Haunted Fields (for the love of my Father) door Eylem Aladogan, 2018, hoog 170 x breed 240 cm.
The Haunted Fields (for the love of my Father) door Eylem Aladogan, 2018, hoog 170 x breed 240 cm.
Eylem Aladogan, Turkije toen en nu
Eylem Aladogan verdiepte zich in de textielnijverheid van het Ottomaanse Rijk. Aanleiding voor haar interesse in deze periode is de huidige politieke actualiteit in Turkije. In het regime van Erdogan is er sprake van een verheerlijking van de Ottomaanse periode. In de wandkleden die Aladogan ontwierp, verwerkte ze florale motieven uit de Ottomaanse textielkunst. Zo reflecteert ze op de relatie tussen de schoonheid van ornament en politieke macht. Haar werk houdt verband met de relatie tot haar vader, die als arbeidsmigrant vanuit Turkije naar Nederland kwam. De gesprekken die zij met elkaar voerden over democratie, vrijheid en nationalisme speelden een belangrijke rol in de vorming van haar politieke bewustzijn. De twee wandkleden zijn een tastbare getuigenis van deze dialoog tussen twee generaties.
Memory Unsettled (detail) door Célio Braga, 2016, vlonder hoog 10 x breed 250 x diep 250 cm - foto Josefina Eikenaar.
Memory Unsettled (detail) door Célio Braga, 2016, vlonder hoog 10 x breed 250 x diep 250 cm – foto Josefina Eikenaar.
Borduren, naaien, stoppen en perforeren
Célio Braga ontwikkelde voor het TextielMuseum de installatie ‘Memory Unsettled’, waarin hij de kwetsbaarheid van het menselijk bestaan onderzoekt. Vaak hanteert Braga ambachtelijke technieken als borduren, naaien, stoppen en perforeren om deze kwetsbaarheid te verbeelden. Hij verzamelde voor dit werk doeken van over de hele wereld: van Nederland en Frankrijk tot Portugal, Indonesië en Brazilië. Braga bracht er verschillende borduursels op aan. ‘Memory Unsettled’ verbindt persoonlijke herinneringen, symboliek en rituelen uit verschillende culturen en periodes om de emotionele realiteit van het leven, de dood, vergankelijkheid en liefde te verbeelden.
Tampan Tree of Life, Tampan Womb of Time en Tampan Mirrored Ship #3 door Jennifer Tee, 2016 - foto Josefina Eikenaar.
Tampan Tree of Life, Tampan Womb of Time en Tampan Mirrored Ship #3 door Jennifer Tee, 2016 – foto Josefina Eikenaar.
Tampan Tree of Life (detail), Jennifer Tee, 2016 - foto Josefina Eikenaar.
Tampan Tree of Life (detail), Jennifer Tee, 2016 – foto Josefina Eikenaar.
Wedergeboorte van een Sumatraanse textieltraditie
Jennifer Tee deed de afgelopen jaren onderzoek naar palepai en tampan textielen uit Zuid-Sumatra, Indonesië. Tee is gefascineerd door de kleden, omdat ze een geheugen in zich dragen dat getuigt van culturele uitwisseling en een lange handelsgeschiedenis. De kleden worden tegenwoordig niet meer gemaakt. Wel zijn er een aantal exemplaren in Nederlandse museumcollecties te vinden uit de koloniale periode. Voor het TextielMuseum ontwikkelde Tee zes geweven en geborduurde wandkleden geïnspireerd op deze doeken. In het motief is een schip verwerkt, dat symbool staat voor de levensreis, voor transitie en voor een onbekende toekomst. Voor Tee heeft dit motief persoonlijke betekenis: haar vader migreerde per schip van Indonesië naar Nederland.
Ship of Souls, Tree of Life en Womb of Time #4 door Jennifer Tee, 2016 - foto Josefina Eikenaar.
Ship of Souls, Tree of Life en Womb of Time #4 door Jennifer Tee, 2016 – foto Josefina Eikenaar.
Voyage #7 (1763-1765) (detail) door Vincent Vulsma, 2017 - foto Josefina Eikenaar.
Voyage #7 (1763-1765) (detail) door Vincent Vulsma, 2017 – foto Josefina Eikenaar.
De trans-Atlantische slavenhandel en textiel
Vincent Vulsma ontwikkelde voor het TextielMuseum een installatie bestaande uit drie series: ‘Guinea’, ‘Return’ en ‘Voyage’. Deze werken komen voort uit het bestuderen van de trans-Atlantische slavenhandel en de rol die goederen als textiel en indigo hierin hebben gespeeld. Vulsma onderzoekt in zijn werk het logistieke mechanisme achter deze handel. Op basis van de in het Zeeuws Archief bewaarde boekhouding van de Middelburgse Commercie Compagnie (MCC) zet Vulsma informatie uit de logboeken van achttiende-eeuwse Nederlandse slavenschepen om in sculpturen en geweven en gelaserde doeken.
Naast de collectieopdrachten toont ‘Cultural Threads’ bestaand werk van internationale kunstenaars die zich met dezelfde thema’s bezighouden: Hana Miletić, Otobong Nkanga, Aiko Tezuka en Mary Sibande.
Certainty / Entropy (Peranakan 2) door Aiko Tezuka, 2014, hoogte 76 x breedte 71,5 cm - foto Edward Hendricks.
Certainty / Entropy (Peranakan 2) door Aiko Tezuka, 2014, hoogte 76 x breedte 71,5 cm – foto Edward Hendricks.
Kunstkameraden YOU! @Textielmuseum
KunstKameraden YOU! nodigt 25 jonge nieuwkomers en vijf kunstenaars uit Tilburg en omgeving uit om gezamenlijk te werken aan de creatie van nieuwe kunstwerken, die parallel aan ‘Cultural Threads’ tentoongesteld worden op het Panoramadeck van het TextielMuseum. In deze kunstwerken geven de jongeren uiting aan de culturele verwevingen zoals zij die ervaren. Het TextielMuseum, met het bruisende TextielLab en bijzondere tentoonstellingen, is een inspirerende locatie voor KunstKameraden YOU! Jongeren kunnen hier kennis maken met allerlei vormen van maken en creëren: van kunst en design tot mode en populaire cultuur.
KunstKameraden is een initiatief van De Cultuurkantine. Zij hebben de afgelopen tien jaar al bijna 350 jongeren als kunstkameraad gekoppeld aan lokale kunstenaars. Daar zijn indrukwekkende werken en warme verbindingen uit voortgekomen. Het TextielMuseum biedt dan ook graag ruimte aan dit bijzondere project.
Caught in the Rapture door Mary Sibande, 2009 - foto Gallery Momo.
Caught in the Rapture door Mary Sibande, 2009 – foto Gallery Momo.
Publicatie
Bij de tentoonstelling verschijnt een rijk geïllustreerde publicatie (uitgave TextielMuseum, auteurs Jessica Hemmings, Caroline Boot, Liza Swaving en Christel Vesters). De themakeuze van de tentoonstelling is mede geïnspireerd door het boek Cultural Threads. Transnational Textiles Today (Bloomsbury, 2015) van prof. Jessica Hemmings. Speciaal voor de tentoonstellingspublicatie schreef Jessica Hemmings een essay over de kunstwerken in de tentoonstelling. Zij geeft daarin aandacht aan de belangrijke rol die kunstenaars en designers spelen in de verbeelding van mondiale geschiedenis, culturele verweving en identiteit.
Openingstijden
Dinsdag t/m vrijdag 10.00 – 17.00 uur
Zaterdag en zondag 12.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: A Reversed Retrogress, Scene 1, door Mary Sibande, 2013.

txt, Is Not Written Plain (draft III), with Globe Aroma, Hana Miletić, 2017 - foto Kristien Daem.
txt, Is Not Written Plain (draft III), with Globe Aroma, Hana Miletić, 2017 – foto Kristien Daem.
Certainty / Entropy (Peranakan 2) door Aiko Tezuka (detail) - foto Edward Hendricks.
Certainty / Entropy (Peranakan 2) door Aiko Tezuka (detail) – foto Edward Hendricks.
Jennifer Tee aan het werk in het TextielLab - foto Tommy de Lange.
Jennifer Tee aan het werk in het TextielLab – foto Tommy de Lange.
Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Kleur & abstractie – generaties in dialoog

Overzicht tentoonstelling, werken: muur links naar rechts: Rafaël Rozendaal, ‘Abstract Browsing 17 08 10X’, Peter Struycken, ‘'Boulez -22 -30 mei 04 -06 maart 05 -03.bmp', Ria van Eyk, ‘zonder titel’. Voorgrond: Heleen Klopper, ‘3d tapijt’. Foto Josefina Eikenaar.

Twee generaties kunstenaars verkennen kleur en vorm in textiel

Tot 3 maart 2019 is in het Textielmuseum in Tilburg in de expositie ‘Kleur & abstractie – generaties in dialoog’ een breed spectrum aan abstracte textiele werken te zien vanaf de jaren 1960 tot nu. Twee generaties kunstenaars en vormgevers treden met hun werken in een dialoog. Er wordt zowel werk getoond van de oudere generatie kunstenaars die het thema kleur en abstractie in het medium textiel verkent, als ook werk van de jongere generatie die geïnteresseerd is in het onderwerp. In enkele films, middels schetsen en stalen wordt ook het maakproces van een aantal kunstenaars belicht. Een primeur zijn de werken van Rafaël Rozendaal en Formafantasma, gemaakt in opdracht van het Textielmuseum.

Boulez-22 -30 mei 04 -06 maart 05 -03.bmp van Peter Struycken, 2004-2005, 272 x 160 cm - foto Joep Vogels.
Boulez-22 -30 mei 04 -06 maart 05 -03.bmp van Peter Struycken, 2004-2005, 272 x 160 cm – foto Joep Vogels.
Generaties in dialoog
Vierkanten en strepen in helderrood, roze, lichtblauw, turquoise en citroengeel voegen zich tot een immense, kleurrijke blokkendoos. De Nederlands-Braziliaanse kunstenaar Rafaël Rozendaal (*1980) creëert een hallucinerende kleurervaring met zijn vijf meter brede, geweven wandwerk ‘Abstract Browsing’ (2017). Rozendaal, woonachtig in New York, heeft in korte tijd naam gemaakt als internetkunstenaar gespecialiseerd in kleur en licht.
Sinds enkele jaren transformeert hij computerbeelden in het TextielLab tot felgekleurde geweven doeken. Hij treedt daarmee in de voetsporen van de Nederlandse meester van het kleurexperiment Peter Struycken (*1939). Zijn doeken ademen dynamiek en muzikaliteit. Al in 1969 gebruikt Struycken de computer voor het genereren van zijn kunst. In het TextielLab is hij een van de eerste kunstenaars die zich systematisch verdiept in de kleurmogelijkheden van computer-vervaardigde weefsels.
‘Zonder titel’ door Ria van Eyk, 1977-1978, 212 x 35 cm - foto Josefina Eikenaar.
‘Zonder titel’ door Ria van Eyk, 1977-1978, 212 x 35 cm – foto Josefina Eikenaar.
Amoeba van Studio Bertjan Pot, 2015, 393 x 252 cm - foto Moooi Carpets.
Amoeba van Studio Bertjan Pot, 2015, 393 x 252 cm – foto Moooi Carpets.
De rol van kleur
Kleuren roepen stemmingen op, zonder dat we ons daar op het moment van waarneming bewust van zijn. Zelfs bij een blind persoon verhoogt de hartslag bij het binnentreden in een rode ruimte. Beeldend kunstenaars gebruiken kleuren om formele en persoonlijke redenen, om uitdrukking te geven aan een emotie of een spirituele ervaring of om met de kijker te communiceren. Peter Struycken, Ria van Eyk, Lam de Wolf, geboren tussen 1939 – 1955, behoren tot de oudere generatie van kunstenaars die het thema kleur en abstractie in het medium textiel verkent. De jongere generatie die is geïnteresseerd in het onderwerp kleur en abstractie wordt vertegenwoordigd door kunstenaars als Reinoud van Vught en Rafaël Rozendaal maar ook vormgevers als Bertjan Pot en het Eindhovense duo Raw Color. Reinoud van Vught (*1960) hanteert, vergeleken met Struycken en Rozendaal, een zacht kleurpalet en een meer ambachtelijke werkwijze. Zijn poëtische wandkleden in subtiele natuurlijke tinten vinden hun oorsprong in een serie grote tekeningen waarin hij experimenteert met verf en water.
Driedimensionaliteit in textiel
Textiel in de kunst stond lange tijd synoniem voor het tweedimensionale vlak van wandkleden. De emancipatie van textiel als medium in de beeldende kunst vanaf de jaren ’60 brengt daar verandering in. Er ontstaan driedimensionale textiele werken en installaties: geweven sculpturen, doeken in latex gedompeld en materiaalexperimenten met synthetische garens, metaaldraad, sisal en hennep. De keuze voor textiel zorgt voor een bijzondere, visuele en fysieke ervaring. Désirée Scholten-van de Rivière en Loes van der Horst, maar ook Harry Boom, Lam de Wolf en Marjan Bijlenga zijn Nederlandse pioniers in het verkennen van de vormende mogelijkheden van textiel.
Fransje Killaars, ‘Hemelbed’ - foto Josefina Eikenaar.
Fransje Killaars, ‘Hemelbed’ – foto Josefina Eikenaar.
‘Zonder titel’ (detail) door Ria van Eyk, 1977-1978, 212 x 35 cm - foto Victor E. Nieuwenhuys.
‘Zonder titel’ (detail) door Ria van Eyk, 1977-1978, 212 x 35 cm – foto Victor E. Nieuwenhuys.
Vandaag de dag pakt een jongere generatie de draad op. Naast ambachtelijke technieken gebruiken zij de computer om complexe textiele structuren te creëren. ‘High Twist Wool / Silver Ellipse’ (2016), een weefsel van de Berlijnse kunstenaar Ursula Wagner, is er een goed voorbeeld van. Haar elegante draperie is opgebouwd uit meerdere lagen en neemt een driedimensionale vorm aan door een slim samenspel van garens en bindingen. Het Italiaanse ontwerpersduo Formafantasma deed onderzoek naar de toepassingen van licht met betrekking tot reflectie, schaduw, kleur en ruimte. Door het gebruik van spiegels en andere optische instrumenten ontstaan interessante visuele effecten. Achter het artistieke uiterlijk van de serie minimale lichtobjecten zit een high-tech, functionele benadering tot design verscholen.
Openingstijden
Dinsdag t/m vrijdag 10.00 – 17.00 uur
Zaterdag en zondag 12.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: Overzicht tentoonstelling, werken: muur links naar rechts: Rafaël Rozendaal, ‘Abstract Browsing 17 08 10X’, Peter Struycken, ‘’Boulez -22 -30 mei 04 -06 maart 05 -03.bmp’, Ria van Eyk, ‘zonder titel’. Voorgrond: Heleen Klopper, ‘3d tapijt’. Foto Josefina Eikenaar.

Rood van Désirée Scholten, 1975, 300 x 155 cm - foto Josefina Eikenaar.
Rood van Désirée Scholten, 1975, 300 x 155 cm – foto Josefina Eikenaar.
Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Rafelranden van schoonheid

Heringa / Van Kalsbeek, Armor - foto Tommy de Lange.

Textiele experimenten in opdracht van het museum
Kunstenaars die voor een opdrachtgever werken ervaren altijd wel iets van sturing; de opdrachtgever heeft bij het geven van zijn of haar opdracht altijd wel al iets in gedachten. Nieuwe wegen in de kunst worden zelden in opdracht gebaand. Het Textielmuseum biedt kunstenaars echter de kans om te experimenteren en te onderzoeken en heeft aan hen zo de kans vernieuwend bezig te zijn. De tentoonstelling ‘Rafelranden van schoonheid’ toont recent werk van een aantal kunstenaars dat zijn eigen weg mocht zoeken.

Textielkunst in ongebonden opdracht
Het collectie-opdrachtenbeleid van het Textielmuseum biedt kunstenaars en vormgevers de mogelijkheid tot onderzoek en experiment. De resultaten hiervan worden gepresenteerd op de tentoonstelling ‘Rafelranden van schoonheid’. Deze expositie toont textiele installaties, interactieve beelden en films van Heringa/Van Kalsbeek, Bart Hess, Nan Groot Antink, Tanja Smeets en Karin van Dam. De werken zijn in het TextielLab, de bijzondere werkplaats van het Textielmuseum, gemaakt.
Maarten van Kalsbeek in zijn atelier.
Maarten van Kalsbeek in zijn atelier.
Heringa/Van Kalsbeek
Heringa/Van Kalsbeek (respectievelijk 1966 en 1962) zijn bekend van hun expressieve kleurrijke sculpturen met een sterke fysieke aanwezigheid. Voor hun project in het TextielLab lieten de kunstenaars zich inspireren door hun eigen verzameling etnografica en natuurlijke fenomenen. Hun monumentale speelse sculptuur ‘Armor’ bestaat uit een metalen constructie, opgetuigd met gelaserde, met hars overgoten vleugels van canvas, felrode pompons en bonte blikjes. Het beeld is een afgeleide van de rijk versierde hoofdtooien van traditionele Chinese bruiden. Het werk is verleidelijk mooi op het eerste gezicht, maar ‘rauw en imperfect’ aan de achterzijde. Deze spanning tussen front- en backstage, tussen aantrekking en afstoting, loopt als een rode draad door hun werk.
Tanja Smeets, Nebula and the Soft Machine - foto Tommy de Lange.
Tanja Smeets, Nebula and the Soft Machine – foto Tommy de Lange.
Tanja Smeets werkend in het TextielLab, afdeling breien - foto Josefina Eikenaar.
Tanja Smeets werkend in het TextielLab, afdeling breien – foto Josefina Eikenaar.
Tanja Smeets
De installaties van kunstenares Tanja Smeets (1963) lijken langs muren en plafonds de ruimte in te groeien. Associaties met zwammen en paddenstoelen komen op bij het zien van de ingetogen witte en soms felgekleurde structuren. In het TextielLab ontdekte Tanja Smeets de mogelijkheden van laser- en breitechniek. Met beide technieken realiseerde zij haar installatie ‘Nebula and the Soft Machine’. Uit industrieel vilt liet zij grillige basisvormen snijden, van minuscuul naar steeds meer uitvergroot. De elementen slingeren in elkaar verstrengeld omhoog. In het midden lijkt het materiaal te ontploffen, als een uitbarsting van een stofwolk (‘Nebula’). Het gebreide onderdeel van de installatie, ‘Soft Machine’, doet denken aan een plant, met knoppen die zich willekeurig verspreiden. De installatie wekt de suggestie uit te kunnen groeien tot een oneindig landschap.
Bart Hess, Veins 1 - foto Josefina Eikelaar.
Bart Hess, Veins 1 – foto Josefina Eikelaar.
Bart Hess
Multi-talent Bart Hess (1984) beweegt zich op het gebied van beeldende kunst, (mode)vormgeving en performance. Voor deze opdracht wilde hij interactieve ‘huiden’ creëren, die een subtiele beweging vertonen in reactie op het publiek. Beeldende inspiratie was de zachte puls van testikels. De driedelige installatie toont licht bewegende, kronkelende structuren die de beschouwer fascineren. Voor de basisstructuur zijn vele meters koord gevlochten. Bart Hess bedacht samen met de productontwikkelaar van de afdeling Passement tal van nieuwe mogelijkheden van koordvlechten. In zijn atelier is het stelsel van koorden gecombineerd met siliconengietsels, die zakken vormen, of als matglanzende huid over het geheel liggen.
Nan Groot Antink
De focus in het werk van Nan Groot Antink (1954) ligt op het verven met natuurlijke kleurstoffen. Sinds 1990 maakt zij haar eigen verfstoffen uit in- en uitheemse verfplanten. Hiermee schildert ze en ze laat zich in de keuze van planten inspireren door haar omgeving. Voor de opdracht van het Textielmuseum selecteerde de kunstenaar, op basis van de vegetatie die vóór de bouw van het museum op het terrein te vinden was, zeven verfplanten. Het weven van stoffen met verschillende natuurlijke garens, was een nieuwe stap in haar oeuvre.
Nan Groot Antink, Vezels, bindingen en verfplanten - foto Josefina Eikenaar.
Nan Groot Antink, Vezels, bindingen en verfplanten – foto Josefina Eikenaar.
Voor het verfproces maakte ze gebruik van urine, geïnspireerd door een verhaal van haar oma, over de Tilburgse fabrieksarbeiders die met hun urinekruiken over straat liepen. De urine gebruikten ze in het verleden in de textielfabrieken tijdens het verfproces als fixeermiddel. Daarom startte Nan Groot Antink haar werk met de oproep aan de mannelijke medewerkers van het museum om hun ochtendurine in potjes af te leveren. De ‘oogst’ werd gebruikt om de verf beter aan het doek te laten hechten. De installatie, bestaande uit zeven lange banen stof, toont subtiele kleurschakeringen en roept een serene stilte op.
Karin van Dam, The Polyp form of the Red Eye Medusa 2 - foto Tom Haartsen.
Karin van Dam, The Polyp form of the Red Eye Medusa 2 – foto Tom Haartsen.
Karin van Dam, Traveling Cities anno 2014 - foto Tom Haartsen.
Karin van Dam, Traveling Cities anno 2014 – foto Tom Haartsen.
Karin van Dam
De sculpturen en installaties van Karin van Dam (1959) hangen vaak in de ruimte als vreemde satellieten en droomverschijningen. Haar bouwstenen zijn industriële materialen, in combinatie met pvc en textiel. In ‘Rafelranden van Schoonheid’ toont zij de installatie ‘The Polyp Form of the Red Eye Medusa 2’. Dit werk is geïnspireerd door een verleidelijk mooie, maar heel giftige kwal, de Red Eye Medusa. De schelpvormen van zwarte polyesterdraad met oranje kleuraccenten, die Karin van Dam in het TextielLab ontwikkelde, zijn de basiselementen voor haar installatie. Deze toont een fraai, maar ook enigszins onheilspellend beeld doordat het zweeft door de ruimte, kruipt over de grond en zich nestelt in de balken.
Openingstijden
Dinsdag t/m vrijdag 10.00 – 17.00 uur
Zaterdag en zondag 12.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: Heringa / Van Kalsbeek, Armor – foto Tommy de Lange.

Korte video van Tanja Smeets aan het werk.

Bart Hess, Spine - foto Josefina Eikenaar.
Bart Hess, Spine – foto Josefina Eikenaar.
Bart Hess werkend in het TextielLab afdeling passement - foto Josefina Eikenaar.
Bart Hess werkend in het TextielLab afdeling passement – foto Josefina Eikenaar.
Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather