Archives

Merk- en Stoplappen rond de Oosterschelde

Borduurlap in Biedermeierstijl uit 1854 'MvdE', bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.

Oude merk- en stoplappen en hun maaksters

Het Historisch Museum de Bevelanden toont vanaf 8 december 2017 merk- en stoplappen van het Stadhuismuseum Zierikzee, aangevuld met werk uit eigen collectie. Rond de Oosterschelde worden al generaties lang prachtige borduurwerken gemaakt. Reden om een aantal van deze werken, waaronder lappen uit de periode tussen 1740 en begin 1800, eens extra voor het voetlicht te brengen.

Stoplap uit 1754, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap uit 1754, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap uit 1918, door Jo Put in het Burger Weeshuis te Zierikzee gemaakt, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap uit 1918, door Jo Put in het Burger Weeshuis te Zierikzee gemaakt, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Merklappen
Genealogie vormt de rode draad in deze tentoonstelling. Mede hierdoor komt de aandacht te liggen op het handwerkonderwijs en het begrip stoplap. Bij stoplappen leerde men op een lap diverse technieken om delicate stoffen te herstellen, bijvoorbeeld bij damast tafellinnen. Op goede naaischolen en ook in de weeshuizen leerden meisjes op die manier een vaardigheid waarmee ze zich later in hun onderhoud konden voorzien. Om deze techniek te leren werd in de stof een gat gemaakt en met contrasterende kleuren (om de fouten, maar ook hoe het echt moet, goed te kunnen zien) de desbetreffende weeftechniek geoefend. Deze lappen werden meestal gemaakt door meisjes van 12 jaar en ouder.
Merklap uit 1771 door Barbara Haringman uit Middelburg, particulier bezit.
Merklap uit 1771 door Barbara Haringman uit Middelburg, particulier bezit. Geb.* 16-11-1759 Colijnsplaat † 21-01-1828 Middelburg. Zij huwt op 12-9-1790 te Colijnsplaat met Jacobus de Koning. Zij krijgt handwerkles van Maria van der Baan , *4-1-1745 †12-1-1773 Zierikzee.
De maaksters en hun onderwijzeressen
Gezocht is naar de genealogische gegevens van de maaksters en hun families die in deze tentoonstelling, door middel van hun werk, hun eigen verhaal vertellen. Bij de zoektocht naar de herkomst van deze lappen is gebleken dat moeder (1743) en dochter (1771) bijvoorbeeld dezelfde motieven gebruiken. Voor de liefhebbers van antieke merklappen een unieke kans om deze met elkaar te kunnen vergelijken.
Ook een stukje onderwijs over het begrip stoplap wordt hierdoor belicht. Op een aantal lappen wordt naast de naam van de maakster ook de onderwijzeres genoemd. Daardoor wordt het handwerkonderwijs in de weeshuizen van Zierikzee en Goes zichtbaar gemaakt.
Stoplap, in 1799 te Middelburg gemaakt door Sentina Fokker, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap, in 1799 te Middelburg gemaakt door Sentina Fokker, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
‘Merk- en stoplappen rond de Oosterschelde’ is opgebouwd met een deel van de collectie van het Stadhuismuseum te Zierikzee, een aantal particuliere lappen uit Noord-Beveland, aangevuld met merk- en stoplappen uit de collectie van het Historisch Museum De Bevelanden.
Openingstijden
Maandag t/m vrijdag 11.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: Borduurlap in Biedermeierstijl uit 1854 ‘MvdE’, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.

Merklap uit 1796, waarschijnlijk van het eiland Tholen, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Merklap uit 1796, waarschijnlijk van het eiland Tholen, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee. Midden op de lap staan in de kerk de initialen a b v en het jaartal 1796 geborduurd. Aan de onderzijde van de lap is een huis met een gesloten poort met daarop een haan en naast de
poort een waterput geborduurd.
Merklap uit 1760 'MPA MF', bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Merklap uit 1760 ‘MPA MF’, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Geschilderd met de naaimachine

Busstation Luga.

Realistische afbeeldingen in textiel van Adinka Tellegen

Momenteel is in Museum het Leids Wevershuis een tentoonstelling te zien van werken van Adinka Tellegen. Het opvallende van deze geheel in textiel uitgevoerde afbeeldingen is dat op een afstand gezien deze kunstwerken er helemaal niet als textiel uitzien. Pas wanneer je deze werken van dichtbij bekijkt zie je dat ze zijn opgebouwd uit vele lagen lapjes, machinaal stikwerk en transparante lapjes om nuances en schaduwen te creëren.

Adinka Tellegen.
Adinka Tellegen.
Adinka Tellegen (*Brielle 1948) heeft in de jaren ’60 aan de Gerrit Rietveldacademie te Amsterdam een opleiding edelsmeden en daarna grafiek gevolgd, waarna ze overstapte op Slavische talen (Russisch) aan de Universiteit van Amsterdam. Hoewel haar affiniteit tot textiel altijd groot is geweest, hebben haar activiteiten op dat gebied zich lange tijd beperkt tot gelegenheidswerkstukken. Pas op latere leeftijd heeft ze zich er volledig aan overgegeven in het besef dat het voor haar de meest eigen manier is om zich uit te drukken.
Klimmuur Odessa ‘Skalodrom'.
Klimmuur Odessa ‘Skalodrom’.
Techniek
Haar doelstelling is om in textiel te schilderen, en wel zodanig dat op het eerste gezicht niet meteen duidelijk is dat het genaaid is, en vaak ook niet op het tweede. Ze werkt op basis van een foto die door haarzelf gemaakt moet zijn. Dat laatste is essentieel; kleur is een belangrijk element in haar werk.
De ondergrond is kaasdoek, waarop de grondlaag wordt aangebracht door middel van uitgeknipte stukjes stof in ongeveer de kleur en vorm van de afbeelding. Op deze ondergrond wordt het doek ‘geschilderd’ door er met de zig-zag-steek van de naaimachine in de benodigde kleuren overheen te gaan. Met behulp van tal van transparante stoffen worden de nuances en schaduwen aangebracht. Al werkend wordt het doek dikker en stijver.
Harondel.
Harondel.
Natuurgetrouwe weergave
Zij streeft opzettelijk een precieze, natuurgetrouwe weergave na, waar het materiaal zich eigenlijk niet toe leent. Het is een uitdaging dat toch voor elkaar te krijgen en een tijdrovende bezigheid, al was het maar omdat het werk voortdurend onder de naaimachine vandaan gehaald moet worden om het op afstand te kunnen beoordelen of het beoogde effect bereikt wordt. Gemiddeld doet zij een half jaar over een doek.
In 2015 heeft zij werk ingezonden voor de internationale expositie in de Pieterskerk in Leiden voor het Textielfestival van 2015. Ze werd genomineerd en wist de 2de prijs te behalen met haar werk ‘Schiermonnikoog’. Een uitgebreid interview met veel foto’s van haar werk is te zien op TextileArtist.org.
Schiermonnikoog.
Schiermonnikoog.
Openingstijden
Dinsdag t/m zondag 13.00 – 16.00 uur
Campneuseville.
Campneuseville.
Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Museum Het Leids Wevershuis in Stijl

Ria Notenboom - Labyrint.

Weven, quilten en vilten in de stijl van De Stijl

In 2017 wordt landelijk het 100-jarig jubileum van De Stijl gevierd onder de naam ‘Mondriaan to Dutch Design’. Zeker tien steden doen hieraan mee, waaronder natuurlijk Leiden, van waaruit Theo van Doesburg deze vernieuwende (kunst)beweging in 1917 oprichtte met het tijdschrift ‘De Stijl’. Ook Museum Het Leids Wevershuis geeft vorm aan dit thema met exposities en een Weverswerkplaats in Stijl.

Karin Koning - Wol.kom.
Karin Koning – Wol.kom.
Waarheid en zuiverheid in ontwerp
De Stijl hanteerde ‘strenge’ principes wat betreft kleur (rood, geel en blauw, naast zwart wit en grijs) en vorm (alleen rechte lijnen en hoeken), principes die uiteindelijk alleen door Piet Mondriaan tot het einde toe zijn gehanteerd. Het idee hierachter was dat je door het gebruik van heldere kleuren en rechte lijnen een harmonie creëerde volgens de wetten van het heelal. De kunstwerken lieten derhalve niet het willekeurige humeur van de kunstenaar zien, maar hielpen het publiek op weg naar waarheid en zuiverheid.
Marjo Looijen - De Stijl 3D.
Marjo Looijen – De Stijl 3D.
Als groep viel De Stijl al snel uiteen, toen na de dood van Van Doesburg, in 1931, het maandblad ‘De Stijl’ ophield te verschijnen. Mede door toedoen van de echtgenote van Van Doesburg hebben de ideeën van De Stijl internationaal veel bekendheid gekregen en navolging gevonden.
Margreet Manhoudt - Lijnen vlakken kleuren naar Mondriaan.
Margreet Manhoudt – Lijnen vlakken kleuren naar Mondriaan.
Henny van der Linden - Planeet Mondriaan.
Henny van der Linden – Planeet Mondriaan.
Expositie en wedstrijd
De tentoonstelling ‘Museum Het Leids Wevershuis in Stijl’ bestaat uit circa zeventig werken van kunstenaars uit het hele land in de technieken weven, quilten en vilten. De werkstukken voldoen aan een aantal voorwaarden. Voor het kleurgebruik geldt de beperking dat alleen de heldere kleuren rood, geel, blauw en groen (groen is een kleine afwijking op de regels van De Stijl) gebruikt mogen worden, en de ‘non’-kleuren zwart, wit en grijs. De lijnen in het werk dienen recht te zijn. Voor het formaat is de richtlijn 60 cm bij 60 cm. Het werk mag ook ruimtelijk zijn.
De circa zeventig deelnemers dingen allemaal mee naar de publieksprijs van 200 euro, te besteden in een quilt-, vilt- of weefwinkel. De winnaar zal na afloop van de expositie (24 september) bekend gemaakt worden op de site van het museum. Onder degenen die hun stem hebben uitgebracht wordt elke maand een ‘Stijlvolle’ handgeweven theedoek verloot.
Klazien Jorritsma - Rietveld.
Klazien Jorritsma – Rietveld.
Riek Bruggink - De Stijl 2.
Riek Bruggink – De Stijl 2.
Demonstraties
Op donderdag 29 juni, 13 en 27 juli, 10 en 24 augustus en 6 september wordt er een demonstratie miniatuurweven gegeven door Els van der Kaaden en Fija Fredrikze.
Weverswerkplaats in Stijl
Het gehele jaar 2017 zal de weefruimte in het museum in het teken staan van De Stijl. Op het antieke weefgetouw worden theedoeken geweven in heldere kleuren rood, geel, blauw en groen, al dan niet in combinatie met zwart, wit of grijs. Er zal een zo ruim mogelijk aanbod zijn van Stijlvolle theedoeken. Behalve in het wevershuis zelf zullen de weefsters van het wevershuis de nodige thuisarbeid verrichten om het aanbod zoveel mogelijk op peil te krijgen en te houden.
Openingstijden
Dinsdag t/m zondag 13.00 – 16.00 uur

Bovenste foto: Ria Notenboom – Labyrint.

Anneke Schoone - Compositie in geel en grijs.
Anneke Schoone – Compositie in geel en grijs.
Koos de Wachter - Dimensies en vrijheden.
Koos de Wachter – Dimensies en vrijheden.
Tineke van Iwaarden - De Stijl toegepast.
Tineke van Iwaarden – De Stijl toegepast.
Corrie van Leeuwen - Vliegeren met Mondriaan.
Corrie van Leeuwen – Vliegeren met Mondriaan.
Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Stick-Bilder

Werk van Brunhild Mauss.

Afbeeldingen in bijzondere borduurtechnieken

Het Duits Textielmuseum in Krefeld (Noordrijn-Westfalen) heeft deze zomer een tentoonstelling van zeventig hedendaagse werken van vijf Duitse kunstenaars, gemaakt in een combinatie van borduurwerk met andere beeldtechnieken. In contrast hiermee toont het museum ook een aantal historische borduurwerken uit de eigen collectie, waaronder een tweehonderd jaar oude afbeelding, geborduurd in chenillegaren, in 2014 aan de collectie toegevoegd en na een lange restauratie nu voor het eerst te zien.

Werk van Brunhild Mauss.
Werk van Brunhild Mauss.
Realistische afbeeldingen met thread painting
Stel je voor: een glooiende bergweide, bedekt met witte en gele bloemen, met in de verte een veld en bossen. Op het eerste gezicht lijkt deze kleinformaat afbeelding op een foto, maar van dichtbij blijkt het een borduurwerk te zijn, niet in kruissteek, maar in een techniek die we hier meestal met de Engelse naam ‘thread painting’ (draadschilderen) aanduiden, een realistische, niet-aftelbare borduurtechniek.
Dit borduurwerk is van Brunhild Mauss, geboren in 1939 in Tönisvorst bij Krefeld. Sinds de late jaren ’80 maakt zij in deze stijl geborduurde afbeeldingen, die nu de inleiding vormen van de zomerexpositie in het museum. Zij fotografeert landschappen, weilanden en planten, die zij vervolgens zo realistisch mogelijk op stof borduurt, waarbij zij gebruik maakt van nieuw ontwikkelde borduurtechnieken. Bij een aantal van haar vroege werken, ook te zien in deze tentoonstelling, heeft zij delen van de stof geverfd, maar die techniek heeft zij inmiddels losgelaten.
Een brug tussen oud en modern borduurwerk
De textiele werkstukken van Katharina Wilke op een expositie in Bielefeld in 2015 en de recente restauratie van een met chenillegaren geborduurde afbeelding inspireerde museumdirectrice dr. Annette Schieck en haar adjunct dr. Isa Fleischmann-Stern om een brug te slaan tussen modern en oud borduurwerk. ‘De combinatie van verschillende technieken en media in borduurwerk is een nieuwe trend in textielkunst,’ legt Schieck uit, die deze interessante ontwikkeling nu weergegeven ziet in een tentoonstelling op de begane grond en eerste etage van het museum.
Werk van Katharina Wilke.
Werk van Katharina Wilke.
Tijdsbeeld in borduurwerk
Hier vindt u ook werken van Katharina Wilke (geboren in Halle in 1978), die sinds 2009 ‘bijzondere momenten van vreemde mensen’ weergeeft. Haar creatieve vertrekpunt zijn foto’s uit de vijftiger tot zeventiger jaren, die ze vindt op vlooienmarkten en op het internet. Zij laat die foto’s afdrukken op borduurstof en borduurt delen van de afbeelding met wollen, katoenen garen, gouddraad en glaskralen.
Met de tentoonstelling ‘Stick-Bilder’ gebruikt het Duitse Textielmuseum voor het eerst een innovatie in ruimte-concept: er werd een aparte kamer gecreëerd in de normaal open ruimte op de begane grond. ‘In dit geval tonen wij, als in een schatkamer, onze kostbare objecten’, vertelt Schieck. De wanden zijn zo ontworpen en gebouwd dat ze ook voor volgende bijzondere tentoonstellingen zijn te gebruiken.
Borduurwerk uit circa 1800 in chenillegaren naar een prent van Richard Westall.
Borduurwerk uit circa 1800 in chenillegaren naar een prent van Richard Westall.
Een bijzonder borduurwerk uit 1800
In deze combinatie wordt de speciale ruimte gebruikt om het bijzondere borduurwerk uit circa 1800 te tonen, geborduurd met chenillegaren en recent door Katharina Wagner gerestaureerd. Deze afbeelding, voorheen zonder titel, toont een ‘pastorale scène’, een idyllisch landschap met een schaapherder, schapen, een geit en een ezel, met daarnaast een vrouw met vier kinderen die aan het oogsten zijn.
Toen dit kostbare werk ongeveer drie jaar geleden in het bezit van het museum kwam was er slechts een indicatie dat het uit Engeland kwam, gemaakt in het midden van de 19de eeuw. Na uitgebreid onderzoek is Isa Fleischmann nu in staat om wat meer over het werk te vertellen. ‘Zo een afbeelding moet gewoon een voorbeeld hebben’, vertelt zij. Ze heeft dan ook uiteindelijk twee grafieken gevonden in de collectie van het Brits Museum in Londen die als voorbeeld hebben gediend: een oogst- en een herdersscène.
Detail van het borduurwerk uit circa 1800 in chenillegaren.
Detail van het borduurwerk uit circa 1800 in chenillegaren.
Dergelijke grafieken waren aan het eind van de 18de eeuw populair in Engeland en werden vaak aangetroffen in interieurs van de middenklasse. Deze twee prenten, waarvan reproducties te zien zijn op de tentoonstelling, zijn vervaardigd door Richard Westall (1765 – 1836). De datering van dit borduurwerk valt daardoor te bepalen tussen 1792 en 1810, dus ongeveer het tijdperk van de Franse Revolutie. Het borduurwerk is daarmee een stuk ouder dan voorheen gedacht.
De tentoonstelling als geheel geeft een goed beeld hoe zowel vroeger als nu met bijzondere borduurtechnieken afbeeldingen werden gemaakt en is vooral interessant voor hen die het aftelbaar borduren voorbij zijn en nieuwe creatieve inspiratie willen opdoen met vrijborduren.
Openingstijden
Dinsdag t/m zondag 10.00 – 18.00 uur
Rondleidingen
Woensdag en zaterdag om 14.30 uur
Aanmelden bij de kassa, kosten € 3 plus entree.

 

Werk van Katharina Wilke.
Werk van Katharina Wilke.

Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather