Archives

Kleur & abstractie – generaties in dialoog

Overzicht tentoonstelling, werken: muur links naar rechts: Rafaël Rozendaal, ‘Abstract Browsing 17 08 10X’, Peter Struycken, ‘'Boulez -22 -30 mei 04 -06 maart 05 -03.bmp', Ria van Eyk, ‘zonder titel’. Voorgrond: Heleen Klopper, ‘3d tapijt’. Foto Josefina Eikenaar.

Twee generaties kunstenaars verkennen kleur en vorm in textiel

Tot 3 maart 2019 is in het Textielmuseum in Tilburg in de expositie ‘Kleur & abstractie – generaties in dialoog’ een breed spectrum aan abstracte textiele werken te zien vanaf de jaren 1960 tot nu. Twee generaties kunstenaars en vormgevers treden met hun werken in een dialoog. Er wordt zowel werk getoond van de oudere generatie kunstenaars die het thema kleur en abstractie in het medium textiel verkent, als ook werk van de jongere generatie die geïnteresseerd is in het onderwerp. In enkele films, middels schetsen en stalen wordt ook het maakproces van een aantal kunstenaars belicht. Een primeur zijn de werken van Rafaël Rozendaal en Formafantasma, gemaakt in opdracht van het Textielmuseum.

Boulez-22 -30 mei 04 -06 maart 05 -03.bmp van Peter Struycken, 2004-2005, 272 x 160 cm - foto Joep Vogels.
Boulez-22 -30 mei 04 -06 maart 05 -03.bmp van Peter Struycken, 2004-2005, 272 x 160 cm – foto Joep Vogels.
Generaties in dialoog
Vierkanten en strepen in helderrood, roze, lichtblauw, turquoise en citroengeel voegen zich tot een immense, kleurrijke blokkendoos. De Nederlands-Braziliaanse kunstenaar Rafaël Rozendaal (*1980) creëert een hallucinerende kleurervaring met zijn vijf meter brede, geweven wandwerk ‘Abstract Browsing’ (2017). Rozendaal, woonachtig in New York, heeft in korte tijd naam gemaakt als internetkunstenaar gespecialiseerd in kleur en licht.
Sinds enkele jaren transformeert hij computerbeelden in het TextielLab tot felgekleurde geweven doeken. Hij treedt daarmee in de voetsporen van de Nederlandse meester van het kleurexperiment Peter Struycken (*1939). Zijn doeken ademen dynamiek en muzikaliteit. Al in 1969 gebruikt Struycken de computer voor het genereren van zijn kunst. In het TextielLab is hij een van de eerste kunstenaars die zich systematisch verdiept in de kleurmogelijkheden van computer-vervaardigde weefsels.
‘Zonder titel’ door Ria van Eyk, 1977-1978, 212 x 35 cm - foto Josefina Eikenaar.
‘Zonder titel’ door Ria van Eyk, 1977-1978, 212 x 35 cm – foto Josefina Eikenaar.
Amoeba van Studio Bertjan Pot, 2015, 393 x 252 cm - foto Moooi Carpets.
Amoeba van Studio Bertjan Pot, 2015, 393 x 252 cm – foto Moooi Carpets.
De rol van kleur
Kleuren roepen stemmingen op, zonder dat we ons daar op het moment van waarneming bewust van zijn. Zelfs bij een blind persoon verhoogt de hartslag bij het binnentreden in een rode ruimte. Beeldend kunstenaars gebruiken kleuren om formele en persoonlijke redenen, om uitdrukking te geven aan een emotie of een spirituele ervaring of om met de kijker te communiceren. Peter Struycken, Ria van Eyk, Lam de Wolf, geboren tussen 1939 – 1955, behoren tot de oudere generatie van kunstenaars die het thema kleur en abstractie in het medium textiel verkent. De jongere generatie die is geïnteresseerd in het onderwerp kleur en abstractie wordt vertegenwoordigd door kunstenaars als Reinoud van Vught en Rafaël Rozendaal maar ook vormgevers als Bertjan Pot en het Eindhovense duo Raw Color. Reinoud van Vught (*1960) hanteert, vergeleken met Struycken en Rozendaal, een zacht kleurpalet en een meer ambachtelijke werkwijze. Zijn poëtische wandkleden in subtiele natuurlijke tinten vinden hun oorsprong in een serie grote tekeningen waarin hij experimenteert met verf en water.
Driedimensionaliteit in textiel
Textiel in de kunst stond lange tijd synoniem voor het tweedimensionale vlak van wandkleden. De emancipatie van textiel als medium in de beeldende kunst vanaf de jaren ’60 brengt daar verandering in. Er ontstaan driedimensionale textiele werken en installaties: geweven sculpturen, doeken in latex gedompeld en materiaalexperimenten met synthetische garens, metaaldraad, sisal en hennep. De keuze voor textiel zorgt voor een bijzondere, visuele en fysieke ervaring. Désirée Scholten-van de Rivière en Loes van der Horst, maar ook Harry Boom, Lam de Wolf en Marjan Bijlenga zijn Nederlandse pioniers in het verkennen van de vormende mogelijkheden van textiel.
Fransje Killaars, ‘Hemelbed’ - foto Josefina Eikenaar.
Fransje Killaars, ‘Hemelbed’ – foto Josefina Eikenaar.
‘Zonder titel’ (detail) door Ria van Eyk, 1977-1978, 212 x 35 cm - foto Victor E. Nieuwenhuys.
‘Zonder titel’ (detail) door Ria van Eyk, 1977-1978, 212 x 35 cm – foto Victor E. Nieuwenhuys.
Vandaag de dag pakt een jongere generatie de draad op. Naast ambachtelijke technieken gebruiken zij de computer om complexe textiele structuren te creëren. ‘High Twist Wool / Silver Ellipse’ (2016), een weefsel van de Berlijnse kunstenaar Ursula Wagner, is er een goed voorbeeld van. Haar elegante draperie is opgebouwd uit meerdere lagen en neemt een driedimensionale vorm aan door een slim samenspel van garens en bindingen. Het Italiaanse ontwerpersduo Formafantasma deed onderzoek naar de toepassingen van licht met betrekking tot reflectie, schaduw, kleur en ruimte. Door het gebruik van spiegels en andere optische instrumenten ontstaan interessante visuele effecten. Achter het artistieke uiterlijk van de serie minimale lichtobjecten zit een high-tech, functionele benadering tot design verscholen.
Openingstijden
Dinsdag t/m vrijdag 10.00 – 17.00 uur
Zaterdag en zondag 12.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: Overzicht tentoonstelling, werken: muur links naar rechts: Rafaël Rozendaal, ‘Abstract Browsing 17 08 10X’, Peter Struycken, ‘’Boulez -22 -30 mei 04 -06 maart 05 -03.bmp’, Ria van Eyk, ‘zonder titel’. Voorgrond: Heleen Klopper, ‘3d tapijt’. Foto Josefina Eikenaar.

Rood van Désirée Scholten, 1975, 300 x 155 cm - foto Josefina Eikenaar.
Rood van Désirée Scholten, 1975, 300 x 155 cm – foto Josefina Eikenaar.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Switch – Dutch Design on the move 1990 – 2015

Switch - Dutch Design on the move.

Een stoel gemaakt van vodden en een bundel zwarte kabels met gloeilampen als kroonluchter: deze onconventionele ontwerpen slaan in 1993 tijdens de meubelbeurs in Milaan in als een bom. De concep­tuele, humoristische ontwerpen die het platform Droog Design vanaf die tijd in Milaan presenteert, maken internationaal furore. ‘Switch – Dutch Design on the Move 1990 – 2015’ biedt een inspirerend en gevarieerd overzicht van 25 jaar ‘Dutch Design’. Aan de hand van de thema’s duurzaamheid, ambacht & innovatie, poëzie & verhalen en ontwerpend onderzoek’ worden textiele producten, meubels en installaties van spraakmakende ontwerpers gepresenteerd.

Knotted chair, ontwerp Marcel Wanders. 1995.
Knotted chair, ontwerp Marcel Wanders. 1995.
Ontwerpers als Tejo Remy, Marcel Wanders, Hella Jongerius en Jurgen Bey zetten duurzaamheid, ambacht en innovatie op de vormgevingsagenda en creëren een aantal iconische ontwerpen. De ‘Knotted Chair’ van Marcel Wanders uit 1995 – een macramé-constructie van high-tech touw – is één van de bekendste voorbeelden. Een jongere generatie ontwerpers, veelal opgeleid aan de Design Academy Eindhoven, intensiveert het onderzoek naar materiaal en techniek. Textiel wordt hierdoor als discipline opnieuw op de kaart gezet.
Duurzaamheid
Het thema duurzaamheid is in de afgelopen 25 jaar door ontwerpers nadrukkelijk geagendeerd. Gezien de grote milieuvervuiling en de sociale misstanden die met de textielproductie gepaard gaan is dit een bijzonder urgent onderwerp. Naast de ‘Voddenstoel’ (bovenste foto) van Tejo Remy en zijn recentere werk met gerecycled textiel, is de ‘Garenmachine’ van Atelier NL te zien. Deze illustreert hoe van bonen en aardappelen biologisch afbreekbaar garen kan worden vervaardigd.
Het belang van de kringloop kenmerkt ook het werk van Claudy Jongstra, die eind jaren ’90 bekend wordt met vilten doeken voor het interieur. Zij beschikt niet alleen over een eigen schapenkudde en een tuin met verfplanten, maar ook over een speciaal ontwikkelde robot voor het viltwerk. Op die manier houdt de ontwerper de productie van het begin tot het einde in eigen hand.
Jufferbank, ontwerp Piet Hein Eek.
Jufferbank, ontwerp Piet Hein Eek.
Ambacht & Innovatie
De kruisbestuiving tussen ambacht en innovatie is een ander kenmerk van ‘Dutch Design’. Een voorbeeld is de samenwerking tussen textielontwerper Christie van der Haak en productontwerper Piet Hein Eek. De modulaire houten ‘Jufferbank’ van Eek is bekleed met 25 meter geweven meubelstof. Op het gebied van innovatieve materialen is het ‘dry tech’-project representatief, een initiatief van Droog Design uit 1995. Een kleine groep ontwerpers experimenteert in het kader van dit project met technische garens en textielcomposieten. Marcel Wanders ontwikkelt er zijn ‘Knotted Chair’. Hella Jongerius, die aan het project deelneemt, zal haar kennis later inzetten voor het ontwerp van de ‘Kasese Sheep Chair’. De klapstoel bestaat uit met carbon versterkte kunststof met een zitting van vervilte schapenwol, van de hand van Claudy Jongstra.
Kiki karpet, ontwerp van Kiki van Eijk.
Kiki karpet, ontwerp van Kiki van Eijk.
Poëzie & Verhalen
De verhalende en poëtische kwaliteit van producten is een andere eigenschap van ’Dutch Design’. Ontwerpers als Ineke Hans, Wieki Somers en Kiki van Eijk nemen persoonlijke verhalen en culturele symbolen als uitgangspunt. Kiki van Eijk weet met haar eindexamenwerk ‘Kiki karpet’ de ogen van de pers op zich te richten. Het vloerkleed met rozenpatroon lijkt op een sterk uitvergroot borduurwerk. Zij laat zich inspireren door 19de-eeuwse poppenhuizen, gedecoreerd met zorgvuldig gemaakte borduursels. Het spel met herkenbare motieven beheerst ook Studio Job. Het project ‘Labyrinth’ bestaat uit huishoud- en interieurtextiel. Het getufte karpet, geweven tafelgoed, de geweven en geprinte interieurstoffen dragen allen hetzelfde groen-witte doolhofpatroon.
Labyrinth, karpet ontworpen door Studio Job, 2007.
Labyrinth, karpet ontworpen door Studio Job, 2007.
Ontwerpend onderzoek
De beginjaren van ‘Dutch Design’ zijn gekenmerkt door ontwerpen met een heldere, conceptuele signatuur. Voortbordurend op de conceptuele benadering van design, is in de afgelopen tien jaar een nieuwe vorm van ontwerpend onderzoek ontstaan. Daarin speelt het documenteren van processen, de samenwerking met andere disciplines en het verwerken van historische of wetenschappelijk feiten een grotere rol. In de tentoonstelling ‘Switch’ worden projecten van de Oostenrijkse ontwerper Sonja Bäumel, Raw Color, Studio Formafantasma en Studio Makkink & Bey getoond. Van het Italiaanse duo Formafantasma is een wandkleed uit de serie ‘Colony’ te zien, waarin zij de koloniale geschiedenis van Italië in Noord-Afrika verwerken.
‘Switch – Dutch Design on the Move 1990-2015 toont ontwerpen uit de collectie van het TextielMuseum van Atelier NL, Sonja Bäumel, Kiki van Eijk, Van Eijk & Van der Lubbe, Glithero, Christie van der Haak/ Piet Hein Eek, JongeriusLab, Claudy Jongstra , Manon van Kouswijk, Christien Meindertsma, Karin Otjes, Bertjan Pot, Raw Color, Tejo Remy & René Veenhuizen, Studio Formafantasma, Studio Ineke Hans, Studio Job, Studio Makkink & Bey, Studio MKGK, Studio Wieki Somers en Marcel Wanders.
Design te koop
Bijna alle ontwerpers die te zien zijn in Switch hebben samengewerkt met het museum voor het eigen label ‘by TextielMuseum’ om huiselijk textiel te ontwerpen. ‘By TextielMuseum’ maakt ‘Dutch Design’ voor iedereen bereikbaar. Het assortiment bestaat uit ontwerpen van onder andere Studio Job, Studio Makkink & Bey, Kiki van Eijk, Van Eijk & Van der Lubbe en Jongeriuslab en is te koop in de museumwinkel.
Openingstijden
Dinsdag t/m vrijdag 10.00 – 17.00 uur
Zaterdag en zondag 12.00 – 17.00 uur
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather