Archives

Sashiko, een eeuwenoude Japanse techniek om met stekenpatronen stof te decoreren

Sashiko is een traditionele wijze om stof te versterken met stikselpatronen, met name met wit garen op indigo stof. Het is een traditie die stamt uit de 17de eeuw en die verspreid over heel Japan voorkomt. Alhoewel we die lichte steekjes op donkerblauwe stof nu heel decoratief vinden, is de oorspronkelijke reden om dit te doen veel prozaïscher: puur ter versterking van de (handgeweven) stof, om slijtage te maskeren of om bij het watteren van de stof de diverse lagen goed aan elkaar te naaien.

Tafelkleedjes met Sashiko-patronen.
Tafelkleedjes met Sashiko-patronen.
Oorsprong
Eeuwen geleden weefden Japanse boeren hun stof met de hand van plantaardige vezels, zoals hennep. Deze stoffen waren niet erg sterk, terwijl de boerenkleding wel aan stevige slijtage onderhevig was. Ter versterking werd de stof met indigo geverfd en van fijne stekenpatronen voorzien, om de stof goed bij elkaar te houden. Sashiko betekent ‘kleine steekjes’. Daarnaast werden meerdere lagen stof op elkaar met steekjes vastgemaakt en soms gewatteerd om de kleding warmer te maken.
Alhoewel de techniek om stof te versterken met kleine steekjes in veel Aziatische culturen voorkomt, associëren we deze techniek toch vooral met China en Japan. Tegenwoordig ligt het accent vooral op het decoratieve element en wordt Sashiko ook veel toegepast op woningtextiel, zoals kussens en gordijnen. Ook zien we nu ook wel Sashiko op andere kleuren stof dan indigo toegepast worden.
Seikaiha Sashiko.
Seikaiha Sashiko.
Drie soorten Sashiko
Sashiko wordt in veel districten toegepast. Tegenwoordig onderscheiden we drie technieken die duidelijk van elkaar verschillen.
Moyouzashi of eenvoudig Sashiko
Dit is de bekendste techniek en vaak de techniek die we algemeen als Sashiko aanduiden. Afkomstig uit het noorden van Japan, bestaat deze techniek uit geborduurde rechte of gebogen rijen rijgsteken, waarbij de steken elkaar niet mogen kruisen.
Diverse voorbeelden van Hitomezashi Sashiko.
Diverse voorbeelden van Hitomezashi Sashiko.
Hitomezashi Sashiko
Bij deze techniek worden de stekenpatronen gemaakt op basis van een ruitpatroon. Daaruit volgt vanzelf dat er bij Hitomezashi Sashiko geen gebogen lijnen voorkomen. In tegenstelling tot bij Moyouzashi Sashiko mogen bij deze techniek de steken elkaar wel kruisen of elkaar raken. Terwijl Moyouzashi meer een indruk van rijen steken geeft, zie je bij Hitomezashi meer losse steekjes, waardoor dit ook wel één-steek-Sashiko genoemd wordt.
Een voorbeeld van Kogin Sashiko.
Een voorbeeld van Kogin Sashiko.
Kogin Sashiko
Bij deze techniek wordt met indigo geverfde linnen stof met linnen garen voorzien van geometrische patronen door middel van horizontale steken. Er wordt gewerkt met een lange draad en het is zaak om secuur de steken te tellen. Bij deze techniek wordt de blauwe stof het meest bedekt met stikselpatronen.
Materiaal
In het algemeen gebruikt men voor Sashiko als ondergrond gelijkmatig, vast geweven katoenen stof. Het helpt wanneer de stof aftelbaar is, zodat u de steken mooi regelmatig over telkens hetzelfde aantal draden kunt maken. Traditioneel is de stof indigoblauw. Het is verstandig om de stof voor het borduren te wassen; het is zo jammer als het contrast tussen het witte borduursel en de blauwe ondergrond vervaagd is omdat de stof tijdens de eerste wasbeurt kleur afgaf.
Hoe donkerder blauw de stof, hoe mooier de steken uitkomen.
Hoe donkerder blauw de stof, hoe mooier de steken uitkomen.
U kunt een enkele laag stof gebruiken, bijvoorbeeld wanneer u er daarna een kussen mee bekleedt, een dubbele laag of tussen de twee lagen een laag watten leggen, voor een gewatteerd jasje bijvoorbeeld. Was en strijk de stof voor gebruik. Strijk de stof aan de achterzijde, want indigostof kan soms gaan glanzen wanneer u op de goede kant strijkt.
Het garen dat speciaal voor Sashiko wordt gemaakt is zwaarder dan quiltgaren. Dit garen is via postorder en in een speciaalzaak te koop. Anders kunt u gebruik maken van fijn haakgaren of katoenen perlégaren, nr. 5 bijvoorbeeld. Meestal knipt men het garen van tevoren in draden van 45-50 cm.
Patroon op de stof brengen
Breng het patroon aan op de goede zijde van de stof. Neem een paar cm extra stof, omdat het stiksel soms veroorzaakt dat de stof wat inloopt. Teken het patroon met een kleermakerskrijt of quiltpotlood op de stof, waarbij u eventueel gebruik maakt van kleermakerscarbonpapier of een tafel met een (ver)lichte achtergrond. Wees zeer zorgvuldig met het aanbrengen van het patroon, want door de fijne stiksels wordt iedere fout direct zichtbaar. U kunt een patroon kopen of zelf een patroon ontwerpen.
Verschillende Sashiko-patronen.
Verschillende Sashiko-patronen.
Tafelkleedjes met Sashiko-patronen.
Tafelkleedjes met Sashiko-patronen.
Het borduren
De schoonheid van Sashiko zit in de eenvoud van de steken, een eenvoudige rijgsteek, meestal 2-4 steken per cm. Het aantal steken is afhankelijk van de stof die u gebruikt: grovere stof vraagt om grotere steken. Belangrijk is dat iedere steek een gelijke lengte heeft. Het is niet gebruikelijk bij Sashiko om een knoopje in het uiteinde te leggen; meestal begint men met een paar stiksteken en gaat er dan overheen met de rijgsteek. Een overgebleven uiteinde wordt zo kort mogelijk afgeknipt. Bent u aan het eind van de draad voor het eind van de stekenrij, dan maakt u met de volgende draad eerst een paar steekjes over het laatste stukje van de vorige draad.
Het op de stof getekende patroon wordt zorgvuldig met gelijkmatige steekjes overdekt. Let erop dat kruisende steken elkaar nooit 'overlappen'.
Het op de stof getekende patroon wordt zorgvuldig met gelijkmatige steekjes overdekt. Let erop dat kruisende steken elkaar nooit ‘overlappen’.
Het is gebruikelijk om een groot aantal steken op de naald te houden; ervaren Sashiko-makers hebben vaak 7-10 cm stof op de naald. Bij gebogen lijnen kan dat natuurlijk niet, dan houdt u slechts 2-3 steken op de naald. Als de stof gaat golven rekt u deze voorzichtig even uit totdat die weer vlak is.
De steken worden zoveel mogelijk continu gemaakt, zonder onderbrekingen. Een commercieel Sashikopatroon geeft meestal aan in welke volgorde u het patroon maakt. In de regel maakt men de steken van de buitenkant naar het midden van de stof. Bij Moyouzashi Shasiko maakt u geen steken over elkaar heen; bij kruisende stekenrijen slaat u bij het kruispunt een stukje stof over en gaat net zover van het kruispunt weer verder.
Jasje, voorzien van diverse Sashiko-patronen.
Jasje, voorzien van diverse Sashiko-patronen.
Meer informatie
Sashiko Handboek van Susan Briscoe.Susan Briscoe is een Engelse auteur die veel heeft bijgedragen aan de bekendheid van Sashiko in het westen. Van haar hand is het Sashiko Handboek ook in het Nederlands uitgebracht, door Veltman Uitgevers (isbn 9789048311156).
Sashiko and other stitching is haar weblog.
Op de website Japan is Fun! worden Sashiko-materialen en -pakketten verkocht en vindt u ook een gedetailleerde uitleg van de werkwijze met veel foto’s.




Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Handwerk- en Quiltdagen

Handwerk en Quiltdagen- logo

 

Van 26 t/m 28 november vinden in de Beursfabriek in Nieuwegein de Handwerk- en Quiltdagen plaats, een beurs gecombineerd met  veel tentoonstellingen.

De Handwerk- en Quiltdagen staat inmiddels bekend om de unieke en inspirerende exposities. Dit jaar zult u opnieuw versteld staan van de onuitputtelijke mogelijkheden op handwerkgebied en de creativiteit van de vele kunstenaars. U ziet werk van zowel professionals als amateurs, traditioneel en modern. Alle kunstwerken zijn tot stand gekomen door middel van specifieke handwerkvormen. U wordt verwend met textiele kunst, borduurkunst, vilt- en quilt- en weefkunst.
Schoollapjes
Het tijdschrift Borduurblad gaat in 2016 een serie wijden aan de bekende schoollapjes, zoals die vroeger op school tijdens de handwerkles door ontelbare meisjes werden geborduurd. Tijdens deze beurs is er al een voorproefje in de vorm van een tentoonstelling van schoollapjes van vroeger ter inspiratie.
Quiltdagen - Quilt van Janneke Hogerheijde
Quilt van Janneke Hogerheijde
Expositie Textiele Kunst van Janneke Hogerheijde
Jannekes werk gaat over ruimte, lijnen en kleur. Abstract en neigend naar figuratieve elementen. Imperfecte lijnen, die hun weg zoeken op verschillende materialen. Ze vertellen subtiel en speels het verhaal van dat moment. Haar werk heeft zowel een poëtische als een industriële uitstraling. Ze haalt haar inspiratie uit de wereld om haar heen.
Expositie Viltkunst van Marie-José Roosen
Marie-José is docent en kunstenaar. Zij woont en werkt in Amersfoort. Textiel heeft haar altijd geboeid. De Modeacademie  en ‘de Kleine Reus’, een kinderkledingwinkel met kleding onder eigen label, hebben haar verder gebracht in de textiel. En er was meer. Er brak een periode aan van experimenteren met textiel.
Quiltdagen - Vilt van Marie-José Roosen
Vilt van Marie-José Roosen
Vilten kwam op haar pad in 1997. Door haar enorme verwondering van het materiaal is ze zich daar verder in gaan ontwikkelen. Vilten is voor haar in stilte komen in het tijdloze uur. Net als het schilderen van stillevens, dat doet ze ook. Vilten is schilderend boetseren. Haar kracht zit hem in de beeldelementen vorm en kleur. Naast haar autonome werk geeft zij viltworkshops en workshops in het eco-printen.

 

 

Expositie Quilt Autohoes van Hanneke Kwakkenbos
Hij was in september buiten in Deventer te bewonderen bij de ATT van het Quiltersgilde, maar nu staat de Fiat 500L met Quilt-autohoes voor het eerst binnen, in de Beursfabriek in Nieuwegein. Het idee voor de Quilt Autohoes is bedacht door Hanneke Kwakkenbos. Haar bedrijfsauto heeft een patchworkhoes gekregen met daarin blokken waaraan ruim 150 quiltsters uit Nederland, Duitsland, België, Amerika en Italië hebben meegewerkt. Deze zijn vervolgens door haar op een stoffen mal van de auto genaaid, voorzien van tussenvulling en machinaal doorgequilt door Marjolein Eysberg. Gerrie van Elburg heeft de stoffen delen afgebiesd.
Quilt Autohoes van Hanneke Kwakkenbos
Quilt Autohoes van Hanneke Kwakkenbos
Het resultaat is een kleurrijk en informatief object dat diverse patchwork- borduur- en quilttechnieken goed in beeld brengt. Dit kunstwerk symboliseert de verbondenheid tussen quilters, waar zij zich ook bevinden op de wereld.
Expositie Wandkleden van Marian Verdonk
Vanuit haar achtergrond als theatervormgeefster heeft Marian stoffen geverfd, beschilderd en bewerkt. Daarin zoekt zij steeds naar de mogelijkheden, gaat de conventionele manier uit de weg en komt tot resultaat door experiment.
Voor Marian was het dan ook een geweldig moment waarop zij de punchmachine ontdekte ‘Hiermee kan ik in volledige vrijheid schilderen met textiel. Ik hou van de texturen, de gelaagdheid en het intensiveren van de kleuren. Het geeft me de mogelijkheid beweging in de materie te suggereren’.
Quiltdagen - Fire & Rain, gepuncht, natgevilt - Marian Verdonk
Fire & Rain, gepuncht, natgevilt – Marian Verdonk
Expositie viltlandschappen van Heleen van den Hooven
Quiltdagen - Vilteiland - Heleen van den Hooven
Vilteiland van Heleen van den Hooven
Vilt fascineert Heleen als vormgeefster, omdat het haar eindeloze mogelijkheden biedt om haar inspiratie om te zetten in tastbare beelden, waarbij ook de uitstraling en toepassingen zeer divers zijn. Heleen houdt enorm van ontdekken en is voortdurend op zoek naar nieuwe toepassingen, combinaties en oplossingen.
Na tien Vilteilanden heeft zij het eilandthema losgelaten. De structuren van de nieuwe viltserie Viltlandschappen borduren duidelijk voort op de eilanden maar zijn vrijer van verbeelding. Ze krijgen namen in de gebiedende wijs als ‘Discover!’, ‘Dare!’, ‘Wander!’, ‘Get Lost!’ waarmee zij de toeschouwer uit wil dagen haar Viltwerelden te betreden en te ontdekken wat niet meer bedekt hoeft te worden.
Expositie Japans borduren en Temari van Jessica de Boer
‘Hoe fijner het handwerk hoe uitdagender’, is het motto van Jessica de Boer van Cosy Corners. Al heel jong begon ze te handwerken en vanaf haar 14de houdt zij zich bezig met de fijnere kantklostechnieken. In 2011 is ze begonnen met haar opleiding Japans borduren.
Quiltdagen - Japans borduren door Jessica de Boer
Japans borduren door Jessica de Boer
Het traditionele Japanse borduurwerk kent een zeer lange geschiedenis. Vanuit China, via Korea is het eeuwen geleden met het boeddhisme naar Japan gekomen. Door het gesloten karakter van het land heeft deze kunstvorm zich in duizend jaar kunnen verdiepen en verfijnen.
Japans borduren is zijde op zijde borduurwerk dat traditioneel op de Japanse kimono’s wordt toegepast. De techniek is gebaseerd op strakke regels die samen leiden tot deze mooie kunstwerken. Met platte, niet getwiste zijde als basismateriaal worden alle draden zelf samengesteld. Achter het borduurraam worden de garens al dan niet getwist en eventueel de kleuren gemengd, of metaalgarens toegevoegd, voordat er mee geborduurd kan worden.
Quiltdagen - Temari
Temari
Zo bepaalt Jessica voor elke draad wat het gewenste effect moet zijn in het ‘schilderij’. Daarnaast geven de prachtige glans van de zijde en de borduurrichting van de draad het idee dat de kleur steeds verandert. Het borduren van meerdere lagen op elkaar geeft vervolgens een prachtige diepte.
Naast de zijdeborduurtechniek houdt Jessica zich ook nog bezig met andere Japanse textieltechnieken, zoals Temari, Yubinuki, Sashiko en Kumihimo op de Marudai en de Takedai. Over zowel de techniek van Yubinuki als de basistechniek van Temari heeft Jessica een boek geschreven.
Dit is nog maar een selectie uit de ruim 25 tentoonstellingen die u op de beurs kunt zien. Daarnaast kunt u ook nog deelnemen aan 15 verschillende workshops.
Openingstijden
Dagelijks van 10.00 – 17.00 uur

 

Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather