Archives

Schone BorduurKunst

Merklappen en borduurwerken van de Vlaamse Lapzussen

Het Historisch Museum de Bevelanden te Goes toont tot 28 oktober een internationale tentoonstelling van de collectie merklappen van de Lapzussen uit Kontich in België. De Lapzussen zijn verbonden aan de Koninklijke Kring voor Heemkunde van Kontich. De succesvolle lapzussengroep bestaat nu ruim tien jaar en telt circa dertig leden. De Lapzussen staan voornamelijk bekend om hun zeer kleurrijke, gevarieerde en zeer fijne werk.

Lapzussen
De Koninklijke Kring voor Heemkunde van Kontich bezit een verzameling merklappen die tot de belangrijkste van West-Europa behoort. De groeiende lokale en regionale belangstelling rond deze collectie resulteerde in 2004 in de oprichting van een aparte merklappengroep door Hilde Schollen. De vraag was gekomen van enkele dames voor wie merklappen maken geen hobby, maar een passie is. De groep startte met veertien leden. In 2005 kregen ze een prachtige naam: ‘Lapzussen’, met dank aan bestuurslid Chris Claes. In 2014 vierden ze het 10-jarig bestaan. Ondertussen zijn ze met een dertigtal. Ze noemen zichzelf geen handwerkclubje, maar wie nooit borduurde wordt met raad en daad bijgestaan door ervaren borduursters, onder andere over symboliek, opspannen, oude technieken en materialen. Ze leerden steken maken die nu wat uit de mode zijn, zoals diverse stopsteken en de rococosteek.
Merklap door Jeaninne Bortolin.
Merklap door Jeaninne Bortolin.
Stoplap door Hilde Schollen.
Stoplap door Hilde Schollen.
Elke maand komen de Lapzussen samen voor een avondvergadering in het Documentatiecentrum van de Kontichse Kring voor Heemkunde. Daar worden nieuwtjes uitgewisseld, nieuwe boeken besproken, elkaars geborduurde merklappen bewonderd en leren ze weer wat bij over merklappen: geschiedenis, symboliek, oude handwerktechnieken en materialen.
Hilde Schollen was hier het lichtend voorbeeld: zij had een uitgebreide kennis van merklappen in het algemeen en van de collectie van de Koninklijke Kring voor Heemkunde in het bijzonder. Voor de groep was haar overlijden in maart 2013 dan ook een groot verlies. Haar opvolgster, Erica Uten, behartigt nu de belangen van de Lapzussen en zet de lijn van Hilde Schollen voort.
Een aantal van de Lapzussen is ook lid van Merkwaardig, de Nederlandse vereniging van merklapliefhebbers, en is daar aanwezig op de bijeenkomsten in Nijkerk.
Een aantal Lapzussen met een grote pronkrol.
Een aantal Lapzussen met een grote pronkrol.
Collectie van merklappen in Kontich
Een ander hoogtepunt was de tentoonstelling van de museumcollectie in 2008 in de kapel van Altena (Kontich). Het was een hoop werk voor Hilde Schollen en de bestuursleden van de Kring, maar het mocht worden gezien. Voor die gelegenheid borduurden de Lapzussen een pronkrol en waren er een aantal van hun eigen geborduurde merklappen te bezichtigen. Ze kregen heel veel positieve reacties van de bezoekers uit binnen- en buitenland, zowel voor de oude als de nieuwe borduurwerken.
Uitgebreide internationale belangstelling en uitstraling kreeg de verzameling in 2010, toen de volledige verzameling kon tentoongesteld worden in de Grote of Maria Magdalenakerk in Goes. Ruim 12.000 bezoekers kwamen ervan genieten.
Biedermeier borduurpatronen door Godelieve Steensels.
Biedermeier borduurpatronen door Godelieve Steensels.
In 2014 en 2015 hebben een aantal Lapzussen ijverig gewerkt aan het minutieus opnaaien van de merklappen in de collectie. De lappen kregen vervolgens een nieuwe lijst en het is prachtig om ze nu te zien hangen in de oud-textielzaal van het Kontichs Museum voor Heem- en Oudheidkunde. Ook de grote verzameling pronkrollen werd onder handen genomen en die worden nu op een nieuwe, solide manier bewaard voor het nageslacht (en voor iedereen die nu het museum bezoekt).
Openingstijden
Maandag t/m vrijdag 10.00 – 17.00 uur
Zaterdag en zondag 13.00 – 17.00 uur

Borduurraam met borduurwerk.
Borduurraam met borduurwerk.
Dutch flowers, ontwerp door Inguna Krastina.
Dutch flowers, ontwerp door Inguna Krastina.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Merklappen en letterdoeken ‘yn ‘t Mienskipshûs’

Een deel van de verzameling van Aukje de Boer bij haar thuis.

Expositie van de verzameling van Aukje de Boer – Holwerda

Aukje de Boer – Holwerda, afkomstig uit Niawier, Friesland, houdt zich al sinds 1975 bezig met borduren. Al jaren verzamelt zij oude merk-, letter-, stop- en oefenlappen en oud naaigerei. Sommige exemplaren zijn meer dan 150 jaar oud. Een bijzonder onderdeel van de verzameling zijn de zogenaamde schoollapjes, op school gemaakte werkstukken van jonge meisjes, traditioneel in rood borduurgaren geborduurd.

Deel van de verzameling van oude schoollapjes.
Deel van de verzameling van oude schoollapjes.
De kerk van Metslawier is nu een gemeenschapshuis, Mienskipshûs.
De kerk van Metslawier is nu een gemeenschapshuis, Mienskipshûs.
Daarnaast maakt zij merklappen naar eigen ontwerp en gebruikt haar eigen kleuren steeds weer. De merklappen zijn ingelijst in oude lijsten en ze heeft er inmiddels meer dan honderd.
Over de tentoonstelling zegt zij: ‘Dat nu mijn merklappen in de kerk van mijn geboortegrond mogen hangen vind ik een hele eer. Ik hoop dan ook dat de belangstellenden van de expositie net zo van mijn merklappen en letterdoeken zullen genieten als ik zelf elke dag doe.’ De voormalige hervormde kerk van Metslawier uit 1776 is fraai gerestaureerd en tegenwoordig ingericht als gemeenschapshuis: Mienskipshûs.
Uitleg en speciale dagen
In het openingsweekend en op 5, 6 en 26 mei is Aukje de Boer op de tentoonstelling aanwezig om uitleg over de collectie te geven. In het weekend van 5 en 6 mei wordt er speciale aandacht gegeven aan pronkrollen, meterslange borduurwerken waar de maakster een proeve van bekwaamheid op aflegde door zoveel mogelijk verschillende borduurtechnieken erin te verwerken. Op 26 mei is er een speciale Randje-per-week-dag in samenwerking met atelier Soed Idee van 10.30 tot 15.00 uur.
Op 26 mei is er een Randje-per-week-dag.
Op 26 mei is er een Randje-per-week-dag.
Openingstijden
Zaterdag en zondag 13.30 – 17.00 uur
Een merklap uit 1876, de maakster was 13 jaar oud.
Een merklap uit 1876, de maakster was 13 jaar oud.
Merklapje uit 1900, de maakster was toen 10 jaar oud.
Merklapje uit 1900, de maakster was toen 10 jaar oud.
De tentoonstellingsruimte nu in de kerk uit 1776.
De tentoonstellingsruimte nu in de kerk uit 1776.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Sampled Lives: samplers from the Fitzwilliam Museum

Merklap met fraaie rand uit 1815 door Mary Livermore. Katoen, geborduurd met gekleurde zijde, 42 x 45 cm.

Vier eeuwen Engelse merklappen en hun maaksters

‘Spot motif sampler’ uit circa 1620-1640 met initialen M.C. Linnen, geborduurd met veelkleurige zijde, zilver en verguld-zilveren garens in een veelheid aan technieken, 27 x 42 cm.
‘Spot motif sampler’ uit circa 1620-1640 met initialen M.C. Linnen, geborduurd met veelkleurige zijde, zilver en verguld-zilveren garens in een veelheid aan technieken, 27 x 42 cm.

Tot 7 oktober is er in het Fitzwilliam Museum in de Engelse universiteitsstad Cambridge een unieke collectie van ruim 120 merk- en letterlappen te zien, sommige honderden jaren oud. Iedere merklap is met veel aandacht geborduurd door een meisje of jonge vrouw en samen geven ze een beeld van hun levens: van de Engelse Quakers uit het midden van de 17de eeuw tot schoolleerlingen uit het begin van de 20ste eeuw.

De vaardigheid waarmee deze merklappen zijn gemaakt is opvallend, zeker wanneer je in aanmerking neemt dat sommige meisjes pas negen jaar oud waren toen ze deze kunstwerkjes maakten. We zien prachtige voorbeelden van borduurwerk met zijde, zilver- en gouddraad, witwerk en naaldkant. Vanwege hun kwetsbaarheid en lichtgevoeligheid zijn veel van deze werken zelden tentoongesteld. Een aantal merklappen zijn speciaal voor deze expositie gerestaureerd en gereinigd. Dit is de eerste keer dat een zo groot aantal van deze merklappen uit de collectie van het Fitzwilliam Museum tentoongesteld worden.
Detail van een ‘spot motif sampler’ uit de 17de eeuw. Linnen, geborduurd met veelkleurige zijde in verschillende steken, 21 x 52 cm.
Detail van een ‘spot motif sampler’ uit de 17de eeuw. Linnen, geborduurd met veelkleurige zijde in verschillende steken, 21 x 52 cm.
Detail van een pronkrol, in 1678 door Elizabeth Clowder gemaakt. Op deze pronkrol is zowel veelkleurig borduurwerk in zijde, witwerk en opengewerkt borduurwerk te vinden - 19 x 87 cm.
Detail van een pronkrol, in 1678 door Elizabeth Clowder gemaakt. Op deze pronkrol is zowel veelkleurig borduurwerk in zijde, witwerk en opengewerkt borduurwerk te vinden – 19 x 87 cm.
Een geborduurd CV
De merklap was een belangrijk onderdeel van de opvoeding van een jonge vrouw. Het toont veel meer dan haar vaardigheid met naald en draad; het was een geborduurd CV, waaruit de geschiktheid van de maakster bleek om een toekomstige huishouding te voeren of om een baan te vinden waarbij deze vaardigheden goed van pas zouden komen. Met name in het Engeland van voor de Industriële Revolutie waren er vele beroepen waarin voor lange duur een bestaanszekerheid gevonden kon worden.
Binnenkort vindt u op deze website een uitgebreid artikel over de ontwikkeling van de Engelse merklap door de eeuwen heen, gebaseerd op de collectie van het Fitzwilliam Museum.
Openingstijden
Dinsdag t/m zaterdag 10.00 – 17.00 uur
Zondag en maandag 12.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: Merklap met fraaie rand uit 1815 door Mary Livermore. Katoen, geborduurd met gekleurde zijde, 42 x 45 cm.

Detail van een pronkrol, in 1654 gemaakt door An Smeeth. Linnen, geborduurd met veelkleurige zijde en wat zilverdraad, pailletten en parels, 25 x 60 cm.
Detail van een pronkrol, in 1654 gemaakt door An Smeeth. Linnen, geborduurd met veelkleurige zijde en wat zilverdraad, pailletten en parels, 25 x 60 cm.
Quaker merklap, zgn. ‘map sampler’ uit 1790 door Ann Seaton. Wol, geborduurd met gekleurde wolgaren, 48 x 52 cm.
Quaker merklap, zgn. ‘map sampler’ uit 1790 door Ann Seaton. Wol, geborduurd met gekleurde wolgaren, 48 x 52 cm.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Wit en blauw houdt van jou – collectie Ton Moest

Ton Moest - lettermerklap.

Het Historisch Museum de Bevelanden te Goes toont tot 31 oktober de blauw-witte vriendschapslappen, pronkrollen en merklappen van Ton Moest uit Made. De expositie bestaat uit eigentijdse en antieke merklappen en pronkrollen. Voor de eigentijdse merklappen heeft Ton Moest voornamelijk antieke patronen omgezet in de kleur blauw.

Blauw geborduurde zakjes van Ton Moest.
Blauw geborduurde zakjes van Ton Moest.
Ton Moest heeft haar hele leven al een sterke voorkeur voor de kleur blauw en borduurt bijna dagelijks. In 1997 werd zij gegrepen door het borduren en ging onder andere aan de slag met eigentijdse Franse ontwerpers en antieke patronen die zij zelf omzette in blauw, haar favoriete kleur.
Vriendschapslappen
Ook het thema van de vriendschapslappen werd door haar in een andere vorm gegoten. Waar eerst de hele lap door de deelnemende borduurster werd doorgestuurd, stuurt men nu het patroon door. Iedere maand ontvangt de borduurster een nieuw patroon en kan dit vervolgens in eigen kleur keuze en draaddikte verwerken. Deze werkwijze levert door de eigen inbreng een rijke schakering van merklappen en zeer gevarieerde resultaten op. Daarnaast is Ton Moest lid van een borduurgroep, wat stimuleert tot meer borduren. De borduurgroep speelt een belangrijke rol bij het maken van vriendschapslappen.
Meer merklappen
Tegelijkertijd vindt er ook een tentoonstelling van jaarmerklappen plaats in Museum de Bevelanden.
Openingstijden
Maandag t/m vrijdag 11.00 – 17.00 uur
Zaterdag en zondag 13.00 – 17.00 uur
In blauw omgezette antieke merklap van Ton Moest.
In blauw omgezette antieke merklap van Ton Moest.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather