Archives

Kleur bekennen, textiel uit het Iran rond 1900

Wand- of plafondbekleding (detail), Iran, Rasht, 1875-1895, wollen flanel, zijden garen.

De culturele wisselwerking tussen Europa en Perzië

Toen, na een verblijf van meer dan twintig jaar in Perzië, de handelaar Emil Alpiger uit St. Gallen in 1896 terugkeerde naar Zürich, bevatte zijn bagage een houten kist vol Perzische kleding en textiel. Al generaties lang, herinnert de achterkleinzoon van Emil Alpiger, wordt deze schat zorgvuldig bewaard door de familie. Nu, een eeuw later, vormen deze kostbare stukken het middelpunt van de tentoonstelling ‘Farbe bekennen’ in volkenkundig Museum Rietberg in Zürich, Zwitserland.

Damesjasje, Iran, zijden fluweel, wollen stof (termeh), katoen, 1875-1895.
Damesjasje, Iran, zijden fluweel, wollen stof (termeh), katoen, 1875-1895.
'De schone Perzische', Antoin Sevruguin, rond 1880–1895, albume-afdruk.
‘De schone Perzische’, Antoin Sevruguin, rond 1880–1895, albume-afdruk.
Toen Emil Alpiger de kleding, stoffen, wandkleden en het borduurwerk op de bazaar kocht, waren ze gloednieuw. Daardoor is het textiel nog steeds fris en kleurrijk. De onverwachte combinatie van verschillende stoffenpatronen is inspirerend. Dit alles verplaatst ons in één keer naar het Perzië van de late 19de eeuw, een tijd die we slechts kennen van zwart-witfoto’s.
Culturen beïnvloeden elkaar
De kleding en textiel vertegenwoordigen echter meer dan alleen de smaak en de kleurvoorkeur van een andere tijd en cultuur. Ze vertellen over industriële fabricage in Europa, het zoeken naar nieuwe markten en exotische producten voor een verwende Parijse, Londense of Zürichse bourgeoisie en de verdringing van ambachtelijke productie in Perzië aan de ene kant. Aan de andere kant getuigen ze van hoe Iraanse wevers en kleermakers de Europese mode en buitenlandse motieven hebben overgenomen. De meest voor de hand liggende voorbeelden zijn de rokken van het Parijse ballet, de tutu, die kort na 1873 door de dames aan het hof van de sjah naar eigen smaak werden aangepast en gedragen.
Wand- of plafondbekleding (detail), Iran, Rasht, 1875-1895, wollen flanel, zijden garen.
Wand- of plafondbekleding (detail), Iran, Rasht, 1875-1895, wollen flanel, zijden garen.
Net zo interessant zijn de Perzische tapijten. Na de wereldtentoonstellingen in Londen, Parijs en Wenen sinds 1851 ‘globaliseerde’ de smaak van het publiek. Bedrijven zoals Philippe Ziegler uit Manchester stonden snel klaar om aan deze vraag te voldoen. Al snel werden de patronen van Emil Alpiger, die voor Ziegler en Co. werkte, aangepast aan de Europese smaak. De tapijten werden groter, kleurrijker en hun ontwerpen werden ‘getemd’. Aan de andere kant begonnen de Iraanse borduurders hun wandkleden met Europese motieven te verrijken. Het resultaat is in beide gevallen een soort culturele hybriden, een wisselwerking tussen Oost en West. Dit zijn kunstwerken die de geest van de tijd tonen.
Borduurders in een atelier in de bazaar van Rasht, Iran, 1880-1895, albumine-afdruk.
Borduurders in een atelier in de bazaar van Rasht, Iran, 1880-1895, albumine-afdruk.
Emil Alpiger (1841–1905).
Emil Alpiger (1841–1905).
De rol van Emil Alpiger
Emil Alpiger, aan wie we de collectie te danken hebben, was zowel ‘dader’ als ‘beschermer’. Hij leidde een avontuurlijk leven in zijn tienerjaren. Voordat hij 28 was had hij al de wereld rondgereisd, twee bedrijven opgericht en weer gestaakt. Hij heeft de import- en exportactiviteiten van Ziegler & Co. in Perzië meer dan twintig jaar medebepaald. Hij was ook geïnteresseerd in land, mensen en handel en verzamelde wapens, keramiek en textiel.
Vandaag, in de veelgeprezen tijd van globalisering, leert het kijken naar die tijd ons veel over onze eigen tijd. Het gaat over het niet-reflectieve winstdenken van de westerse economische machten, over repressie en uitbuiting, maar het wijst ook op het vermogen van het creatieve toe-eigenen van het vreemde en onbekende.
Medaillonkleed (detail), Iran, Teheran, 1896, wol en katoen.
Medaillonkleed (detail), Iran, Teheran, 1896, wol en katoen.
Openingstijden
Dinsdag t/m zondag 10.00 – 17.00 uur
Woensdag 10.00 – 20.00 uur

Bovenste foto: Wand- of plafondbekleding (detail), Iran, Rasht, 1875-1895, wollen flanel, zijden garen.

Kledingstuk (qaba) voor mannen, Iran, 1875-1895, bedrukte en geglansde katoen.
Kledingstuk (qaba) voor mannen, Iran, 1875-1895, bedrukte en geglansde katoen.
Damesmutsje, Iran, Rasht, 1875-1895, wollen flanel, zijden garen.
Damesmutsje, Iran, Rasht, 1875-1895, wollen flanel, zijden garen.
Europees en Perzisch meisje, rond 1880-1900, albumine-afdruk.
Europees en Perzisch meisje, rond 1880-1900, albumine-afdruk.
Bij het tapijtknopen, een gearrangeerde foto, Antoin Sevruguin, ca. 1880-1895, albumine-afdruk.
Bij het tapijtknopen, een gearrangeerde foto, Antoin Sevruguin, ca. 1880-1895, albumine-afdruk.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Seide – Textile Pracht aus 2000 Jahren

Italiaanse of Spaanse zijden stof, 15de eeuw.

Het Duitse Textielmuseum Krefeld presenteert meer dan 240 zijden objecten uit de eigen collectie. De oudste stukken zijn ongeveer tweeduizend jaar oud en dateren uit de tijd van de Han-dynastie in China. Uit de eerste helft van de 20ste eeuw wordt avond-, cocktail- en trouwkleding getoond van zijde en haute couture jurken van Madeleine Vionnet, Christian Dior en Pierre Balmain.

Perzische zijde, 17de eeuw.
Perzische zijde, 17de eeuw.
Naast de beweging van handelsgoederen en ambachtslieden langs de befaamde Zijderoute, richt de tentoonstelling zich ook op de ontwikkeling en verfijning van het zijdeweven, de ontwikkeling van ontwerp en mode en van de smaak van de gebruiker hiervan. Het Duitse Textielmuseum Krefeld is één van ’s werelds belangrijkste collecties van historische kostbare textiel en kleding. De collectie bevat nu bijna 30.000 objecten uit de hele wereld, van de oudheid tot heden.
Zijden jurk, circa 1900 - 1910.
Zijden jurk, circa 1900 – 1910.
Unieke stukken voor het eerst te zien
De nieuwe tentoonstelling in het ‘Haus am Andreasmarkt’ is bijna twee jaar in voorbereiding geweest, van het eerste idee tot de voltooiing in het eigen restauratieatelier. ‘We openen onze schatkamer’, zegt museumdirecteur dr Annette Schieck. In de afgelopen weken hebben zeven restaurateurs in de werkplaats aan talrijke tentoonstellingsstukken gewerkt. Daaronder acht kledingstukken die voor het eerst in het openbaar te zien zijn. Het gaat om zijden jurken uit de 18de tot de vroeg-20ste eeuw, waarvan de snit en versiering representatief zijn voor hun respectievelijke tijdperk.
De tentoonstelling in het Duitse textielmuseum is verdeeld in twee delen: op de begane grond kunnen bezoekers op hun eigen manier de Zijderoute volgen. De geselecteerde objecten zijn uit gebieden langs de Zijderoute, die van China via de Middellandse Zee naar Italië en tenslotte in de moderne tijd tot Krefeld, de fluweel- en zijdestad, loopt. Onder de tentoongestelde werken zijn onder andere archeologische vondsten uit China en de late periode van het oude Egypte, textiel uit de islamitische tijd van het Nabije Oosten, middeleeuwse Italiaanse zijde, zijden borduurwerk en gewaden, deels uit Krefeld, Franse zijde en Art Nouveau-textiel.
Italiaanse zijden lampas, 15de eeuw.
Italiaanse zijden lampas, 15de eeuw.
Zijden borduurwerk.
Zijden borduurwerk.
Demonstratie goudborduurwerk
Op de eerste etage worden kleding en gewaden gepresenteerd, maar ook ongewone voorwerpen zoals kaarten van kunstzijde (rayon), die Britse parachutisten in de Tweede Wereldoorlog als gids bij zich hadden. Daarnaast is er een atelier voor goudborduurwerk ingericht. Tijdens de tentoonstelling zal er op een aantal zondagen goudborduurwerk uit 1500 met zijden en goudborduursel worden nagemaakt om een indruk te geven van deze techniek.
Op deze tentoonstelling zal een uitgebreid programma van evenementen worden aangeboden. Zo zal er tijdens de tentoonstelling in juli een project met studenten van de Academie voor Mode en Design uit Düsseldorf zijn. Op woensdag en zondag om 14.30 uur zijn er openbare rondleidingen. Rondleidingen voor groepen kunnen tevens georganiseerd worden. Bezoekers kunnen bij de kassa een verklarende woordenlijst van de tentoonstelling krijgen, naast een boekje met toelichting.
Openingstijden
1 april t/m 31 oktober dinsdag t/m zondag 10.00 – 18.00 uur
1 november t/m 31 maart dinsdag t/m zondag 11.00 – 17.00 uur
Fragment van een Tibettaanse mandala, 1330-1332.
Fragment van een Tibettaanse mandala, 1330-1332.
Zijden weefstof met bloeiende bloemen, circa 1900.
Zijden weefstof met bloeiende bloemen, circa 1900.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather