Archives

From the Imperial Theater: Chinese Opera Costumes of the 18th and 19th Centuries

Militair theaterkostuum met draken, zijde- en metaaldraad-tapisserie, 18de eeuw.

Prachtige Chinese operakostuums uit de tijd van de Ching-dynastie

Momenteel is er in het Metropolitan Museum of Art (MET) een kleine, maar bijzondere tentoonstelling te zien van kostuums uit de 18de en 19de eeuw die gebruikt werden bij voorstellingen van de Peking opera aan het keizerlijke hof. De prachtige kostuums, rijk geborduurd met zijde- en gouddraad, komen alle uit de eigen collectie van het MET.

Iemand uit het Westen die voor het eerst geconfronteerd wordt met Peking opera zal verbaasd en verbijsterd zijn: extreem kleurrijke kostuums, expressieve make-up, een kakofonie van geluid, korte dialogen, lange pauzes, dramatische bewegingen, acrobatiek en dans; een totale overbelasting van de zintuigen. Waarschijnlijk zal een Chinees een voorstelling van een Wagner-opera voor de eerste keer precies zo ervaren.
Operakostuum met feniksen en florale motieven met zijdedraad op zijden satijn geborduurd, 19de eeuw.
Operakostuum met feniksen en florale motieven met zijdedraad op zijden satijn geborduurd, 19de eeuw.
Operatheater in het Zomerpaleis van de Chinese keizers.
Operatheater in het Zomerpaleis van de Chinese keizers.
Ontstaan van de Peking opera
De eerste voorstelling van een Peking opera vond plaats in 1790, toen operaspelers uit de provincie Anhui een voorstelling gaven in de Verboden Stad, het paleiscomplex van de Chinese keizers in Peking, ter gelegenheid van de tachtigste verjaardag van keizer Qianlong. De macht en cultuur van de Mantsjoe Ching-dynastie (1644-1911) stond toen op zijn hoogtepunt. Peking opera werd snel populair onder alle bevolkingsklassen en is één van de vijf soorten Chinese opera.
In Peking opera worden zowel de mannelijke als vrouwelijke rollen gespeeld door mannen. Een voorstelling zit vol met emotionele en culturele toespelingen en de eigenschappen van de karakters worden uitgedrukt door de als afschrikwekkende maskers opgemaakte gezichten en de kostuums. Zonder een uitgebreide kennis van de rollen en de Chinese geschiedenis is een Peking opera voor een buitenstaander eigenlijk niet te volgen.
Overzichtsfoto van de tentoonstelling.
Overzichtsfoto van de tentoonstelling.
Tekening van Chinese operakostuums met de opvallende gezichtsopmaak.
Tekening van Chinese operakostuums met de opvallende gezichtsopmaak.
Twee basisvormen
Op de tentoonstelling zijn telkens acht kostuums te zien, zoals van een generaal, hofdame, ambtenaar, monnik of onsterfelijke. Ieder kostuum wordt uitgebreid toegelicht, zowel met gegevens over hoe en wanneer ze gemaakt zijn, welke rol ze ondersteunden, inclusief foto’s van voorstellingen, en de onderlinge relaties tussen de karakters die werden uitgebeeld. Hierdoor krijgen we een begin van een beeld van de complexiteit van deze cultuurvorm.
De Chinese opera kent twee basisvormen: wenxi, wat omschreven kan worden als burgerlijke voorstellingen, gebaseerd op intermenselijke relaties, en wuxi, martiale voorstellingen, gebaseerd op (militaire) geschiedenis met veel actie en acrobatiek. Om de kostuums in een kader te plaatsen is de tentoonstelling verdeeld in twee presentaties: de eerste tot half januari toont kostuums uit opera’s over historische verhalen, de tweede over Chinese legendes en mythologie.
Jasje van een soldaat met draken, zijde- en metaaldraad, geborduurd op zijden satijn, 19de eeuw.
Jasje van een soldaat met draken, zijde- en metaaldraad, geborduurd op zijden satijn, 19de eeuw.
Te complex voor de moderne tijd
De complexiteit van de rollen in deze opera’s is enorm. Van de gezichtsmaskers bestaan 15 basisvormen met zo’n duizend varianten daarop, die elk een subtiele betekenis hebben. Zo zijn ook de kostuums uiterst gedetailleerd, voorzien van borduur- en applicatiewerk, veren, franje, kralen en nog veel meer; je kunt er uren naar kijken. Het is duidelijk dat kosten noch moeite gespaard zijn om deze kostuums te maken.
De actrice Mei Lan-Fang in de opera De Bandietengeneraal, begin 1900.
De actrice Mei Lan-Fang in de opera De Bandietengeneraal, begin 1900.
De opera’s uit de Ching-periode zoals die aan het hof van de keizer werden opgevoerd zijn nu niet meer te zien; ze zijn eenvoudigweg te lang. Ze bestonden uit tientallen bedrijven en duurden dagenlang. Bijvoorbeeld de opera Shengpingbaofa (Het Kostbare Vlot van Verheven Vrede), gebaseerd op de klassieke Chinese roman Reis naar het Westen, bestond uit 240 bedrijven. Wat resteert uit deze bloeiperiode van de Chinese muziekcultuur zijn enkele oude foto’s en de kostuums, die er nog steeds schitterend uitzien.
Openingstijden
Zondag t/m donderdag 10.00 – 17.30 uur
Vrijdag en zaterdag 10.00 – 21.00 uur

Bovenste foto: militair theaterkostuum met draken, zijde- en metaaldraad-tapisserie, 18de eeuw.

Korte introductie tot de Peking opera (Engels ondertiteld).

Operakostuum uit de 19de eeuw, zijde- en metaaldraad. Uit de voering blijkt dat het kostuum gebruikt is aan het keizerlijke hof.
Operakostuum uit de 19de eeuw, zijde- en metaaldraad. Uit de voering blijkt dat het kostuum gebruikt is aan het keizerlijke hof.
Mantel met acht trigrammen uit de I Tjing, zijde- en metaaldraad, geborduurd op zijden satijn, eind 19de eeuw.
Mantel met acht trigrammen uit de I Tjing, zijde- en metaaldraad, geborduurd op zijden satijn, eind 19de eeuw.
Chinese operakostuums - Acteurs uit de Peking opera, circa 1890.
Chinese operakostuums – Acteurs uit de Peking opera, circa 1890.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Sheila Hicks – Why not?

Sheila Hicks

Het TextielMuseum opent 2016 met een solotentoonstelling van de Amerikaanse kunstenaar Sheila Hicks (1934), pionier op het gebied van textiel en kunst. Sheila Hicks is met haar oeuvre internationaal bekend door haar deelname aan grote solo- en groepsexposities. Sinds lange tijd is zij nu eindelijk weer uitgebreid in Nederland te zien. Met haar kleurrijke werk, dat varieert van monumentale, textiele installaties tot metershoge sculpturen en betoverende miniaturen, maakt zij sinds eind jaren ‘50 furore.

Zowel een gevarieerde keuze uit dit vrije werk als voorbeelden van industrieel vervaardigde stoffen en handgemaakte textiele ontwerpen zijn in de tentoonstelling te zien. Extra aandacht is er voor de speciale band die Hicks al jaren heeft met Nederland. Met foto’s, film, schetsen, tekeningen en persoonlijke documenten wordt haar reislustige en productieve leven geïllustreerd. ‘Sheila Hicks – Why Not?’ toont werk uit zeven decennia, afkomstig uit (inter)nationale museumcollecties en een speciaal voor deze tentoonstelling vervaardigd kunstwerk.
Sheila Hicks - 'The Treaty of Chromatic Zones', Parijs - foto Christobal Zanartu.
Sheila Hicks – ‘The Treaty of Chromatic Zones’, Parijs – foto Christobal Zanartu.
Wereldwijd
Sheila Hicks is van jongs af aan gefascineerd door textiel en kunst. In de jaren ‘50 wordt ze opgeleid tot schilder onder de hoede van oud-Bauhaus docent Josef Albers. In 1956 liet bekend kunsthistoricus George Kubler haar in Yale kennis maken met pre-Colombiaans weven. Na afronding van haar thesis over dit onderwerp wordt haar een studiebeurs toegekend om te gaan schilderen in Chili. Tijdens de periode die zij doorbrengt in Zuid-Amerika ontwikkelt zij een bijzondere interesse voor het werken met textiel. Deze passie brengt haar over de hele wereld, van Mexico en Zuid-Afrika tot aan Marokko en India.
Overal waar ze komt werkt ze samen en wisselt ze kennis uit met lokale ambachtslieden, fabrikanten en kunstenaars. Haar kleurrijke installaties zijn wereldwijd te bewonderen en nog altijd werkt zij aan grootschalige, textiele projecten in haar studio in Parijs. Hicks’ kunstwerken zijn opgenomen in de collecties van prestigieuze musea, waaronder het Metropolitan Museum of Art en het Museum of Modern Art in New York en het Tate Modern in Londen. Bruiklenen voor de tentoonstelling zijn afkomstig van onder andere het Centre Pompidou, Parijs, Philadelphia Museum of Art, Museum für Gestaltung, Zürich en het Stedelijk Museum, Amsterdam.
Sheila Hicks - Silk Rainforest.
Sheila Hicks – Silk Rainforest.
Hommage aan Kho Liang Ie, 1975, Stedelijk Museum
Hommage aan Kho Liang Ie, 1975, Stedelijk Museum.
Band met Nederland
Sheila Hicks heeft een speciale band opgebouwd met Nederland. Haar eerste grote solotentoonstelling is in 1974 te zien in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Tijdens haar verblijven in Nederland maakt ze onder andere kennis met galeriehoudster Cora de Vries (bij wie ze in de jaren 1980 exposeerde) en ontwerper en designpromotor Benno Premsela.
Wat niet veel mensen weten is dat zij grote wandkleden voor de vertrekhal op Schiphol heeft gemaakt, getiteld ‘Hommage aan Kho Liang Ie’ (1975). Zij zijn te zien in de tentoonstelling, evenals de schetsen van haar indrukwekkende, etage-overstijgende installatie in het Provinciehuis van ’s-Hertogenbosch. Na de opbouw van de tentoonstelling zal deze gedocumenteerd worden en in samenwerking met Hicks zal grafisch ontwerpster Irma Boom een publicatie ontwerpen die verkrijgbaar is in de TextielShop.
De tentoonstelling
De ondertitel van de tentoonstelling Why not? is door Sheila Hicks zelf aangedragen. Zij doelt hiermee op de speelsheid en het doorzettingsvermogen, die voor haar de Hollandse mentaliteit illustreren. Eigenschappen die ook in haar eigen werk terugkomen. Kort en krachtig: waarom ook niet? In de expositie zijn autonoom werk en monumentale installaties te zien. Van Sheila Hicks’ vroegste werk uit de jaren ‘50 tot een zeer recent werk, gebaseerd op de samenwerking met een handweverij in Guatemala. Ook haar meer toegepaste opdrachten, voor een fabrikant als Momentum, passeren de revue. Bij de tentoonstelling wordt een uitgebreide randprogrammering georganiseerd.


Sheila Hicks aan het woord (Nederlands ondertiteld).

Meer informatie en veel meer foto’s van het werk van Sheila Hicks vindt u op haar website.
Openingstijden
Dinsdag t/m vrijdag 10.00 – 17.00 uur
Zaterdag en zondag 12.00 – 17.00 uur
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather