Archives

Wonder women – sterke vrouwen in de mode

Iris van Herpen, 'Wilderness Embodied', haute couture collectie winter 2013 - foto Petrovsky & Ramone.

De doorbraak van vrouwelijke modeontwerpers in een mannenwereld

Coco Chanel, 1935 - foto Man Ray.
Coco Chanel, 1935 – foto Man Ray.

‘Dat naaistertje’, zo werd de befaamde Coco Chanel minachtend omschreven door haar tijdgenoot Paul Poiret. Hij viel haar aan op haar vrouw-zijn, maar feitelijk zag hij haar als grote concurrent. Tijden zijn veranderd. Nooit eerder stonden er zoveel vrouwelijke ontwerpers aan het hoofd van een modehuis als momenteel. Een perfect moment voor een tentoonstelling waarin sterke vrouwen in de mode centraal staan. Wonder women, dit voorjaar te zien in het  Modemuseum Hasselt, is de eerste tentoonstelling in de modegeschiedenis die volledig is gewijd aan vrouwelijke ontwerpers.

Dior (Maria Grazia Chiuri), voorjaar-zomer 2017 ready-to-wear en voorjaar-zomer 2017 haute couture - foto Petrovsky & Ramone.
Dior (Maria Grazia Chiuri), voorjaar-zomer 2017 ready-to-wear en voorjaar-zomer 2017 haute couture – foto Petrovsky & Ramone.
Waarin onderscheidt een vrouwelijke modeontwerpster zich?
Ontwerpen zij anders voor vrouwen dan hun mannelijke collega’s? Wat is hun invloed? Wat betekent vrouw-zijn voor hun creaties? En wat is hun visie op mode? In deze tentoonstelling kunt u zelf beoordelen waarin – en óf – een vrouwelijke modeontwerpster zich onderscheidt van haar mannelijke collega’s. Er is werk te zien van Coco Chanel, Jeanne Lanvin, Elsa Schiaparelli, Mary Quant, Vivienne Westwood, Sonia Rykiel, Miuccia Prada, Maria Grazia Chiuri (Dior), Nederlandse grootheden als Fong Leng, Sheila de Vries en Iris van Herpen en vele anderen.
De foto waarop Katherine Hamnett in protestshirt Margareth Thatcher de hand schudt.
De foto waarop Katherine Hamnett in protestshirt Margareth Thatcher de hand schudt.
Politiek activisme in de mode
Maria Grazia Chiuri voor Dior, Miuccia Prada, Vivienne Westwood, Rei Kawakubo (Comme des Garçons), Sarah Burton voor Alexander McQueen en tot voor kort Phoebe Philo voor Céline; stuk voor stuk powervrouwen. Met hun ontwerpen domineren ze de hedendaagse catwalks en sommigen zijn ware voorvechters van de vrouwenrechten of spreken zich expliciet politiek uit.
Zo bestormde Kawakubo in de jaren ’70 de Parijse catwalk met de naam Comme des Garçons, wat letterlijk ‘net als de jongens’ betekent. Westwood is al haar hele carrière politiek geëngageerd en zet zich in voor verschillende politieke overtuigingen en het milieu. Katherine Hamnett gebruikte in de jaren ’80 het T-shirt als medium om zich uit te drukken. De foto waarop zij in protestshirt Margareth Thatcher de hand schudt, is wereldberoemd.
Chiara Ferrangi draagt Dior bij aankomst Dior Haute-Couture show, 2017, Parijs - foto Edward Berthelot.
Chiara Ferrangi draagt Dior bij aankomst Dior Haute-Couture show, 2017, Parijs – foto Edward Berthelot.
Meer recent verwees Maria Grazia Chiuri in haar eerste collectie voor Dior naar een lezing en publicatie van activiste en schrijfster Chimamanda Ngochi Adichie: ‘We Should all be Feminists’. Dit statement drukte zij voor de Spring 2017 collection op T-shirts die werden gedragen bij een op de New Look geïnspireerd ensemble. Ook een jaar later stelde Chiuri een prikkelende vraag via een T-shirtopdruk: ‘Why Are There No Great Women Artists?’ Chiuri zelf geeft aan dat de opkomst van Donald Trump, de women’s protest marches en de #metoo-beweging haar engagement in het publieke debat hebben aangewakkerd. Dat geldt ook voor Angela Missoni (Missoni). Voor haar najaarscollectie 2017 bracht ze zogenaamde ‘pussy hats’, ontworpen als protest tegen Donald Trump, van de straat naar de catwalk.
Mary Katrantzou, collectie zomer 2018 - foto Petrovsky & Ramone.
Mary Katrantzou, collectie zomer 2018 – foto Petrovsky & Ramone.
Givenchy (Clare Waight Keller), ready-to-wear voorjaar-zomer 2018 - foto Petrovsky & Ramone.
Givenchy (Clare Waight Keller), ready-to-wear voorjaar-zomer 2018 – foto Petrovsky & Ramone.
Mode was ooit een mannenwereld
Met zulke krachtige vrouwen die niet alleen prachtige ontwerpen maken, maar ook lef tonen en duidelijke statements niet schuwen, is het nauwelijks nog voor te stellen dat de eerste vrouwelijke ontwerpers zich staande moesten houden in een mannenwereld. Tot aan de afschaffing van de gilden, na de Franse revolutie, was het kleermakersvak een mannenambacht, evenals dat van borduurder en rijglijfmaker. Vrouwen werkten als wollen- of linnennaaisters aan vrouwengarderobes, maakten onderkleding en kinderkleding of mooie decoraties voor japonnen. In de negentiende eeuw werkten steeds meer vrouwen als ‘couturière’, Frans voor ‘naaister’. Er moest echter een man aan te pas komen om het beroep een ‘upgrade’ te geven, want het was de Engelsman Charles Frederick Worth die de term ‘couturier’ in het leven riep. Niet lang daarna volgden vrouwelijke couturiers met een eigen couturehuis, zoals Jeanne Paquin en Jeanne Lanvin en later Gabriëlle ‘Coco’ Chanel, Madeleine Vionnet, Madame Grès (Alix Barton) en Elsa Schiaparelli. Als ware femmes fatales maakten deze dames, als hen dat zo uitkwam, handig gebruik van hun vrouwelijkheid. Zij zetten hun vrouw-zijn in om aan te geven dat alleen zij in staat waren ten volle te begrijpen hoe je het beste een vrouwenlichaam kunt kleden.
Comme des Garçons - foto Petrovsky & Ramone.
Comme des Garçons – foto Petrovsky & Ramone.
Na de Tweede Wereldoorlog verschenen visionaire ontwerpers als Mary Quant, Sonia Rykiel en Barbara Hulanicki (Biba) ten tonele. En ook deze jonge garde had volop aandacht voor vrouwelijkheid en comfort. De wikkeljurk die Diane von Fürstenberg in de jaren ’70 ontwierp lijkt nu zo vanzelfsprekend, maar was destijds een revolutie.
De tentoonstelling ‘Wonder women – Sterke vrouwen in de mode’ bevat werk van een indrukwekkende lijst vrouwelijke (inter)nationale ontwerpers. Naast wereldberoemde namen komen in de tentoonstelling ook vrouwen aan bod die achter de schermen van menig modehuis verstrekkende invloed hebben of hadden, maar compleet onbekend zijn in de modegeschiedenis.
Publicatie
Er verschijnt een rijk geïllustreerde catalogus (Nederlands- en Engelstalig) bij uitgeverij Waanders & De Kunst met medewerking van modejournalist Georgette Koning (isbn 9789462622098).
De tentoonstelling was eerder te zien in het Haags Gemeentemuseum onder de titel Femmes Fatales – Sterke vrouwen in de mode.
Openingstijden
Dinsdag t/m zondag 10.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: Iris van Herpen, ‘Wilderness Embodied’, haute couture collectie winter 2013 – foto Petrovsky & Ramone.

Olsthoorn * Vanderwilt, collectie 2018 - foto Petrovsky & Ramone.
Olsthoorn * Vanderwilt, collectie 2018 – foto Petrovsky & Ramone.
Stella McCartney - foto Petrovsky & Ramone.
Stella McCartney – foto Petrovsky & Ramone.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Pop Art Fabrics & Fashion

Elvis Presley, randpatroon voor een rok, Rock n’ Roll skirts, VS - foto Target Gallery.
‘Mondrian’ damesmantel voor ‘Astromac', 1966, foto Target Gallery.
‘Mondrian’ damesmantel voor ‘Astromac’, 1966, foto Target Gallery.
In de jaren ’50 verovert een golf van rock-‘n-roll en jeugdcultuur uit Amerika de wereld. De mix van populaire beelden en muziek met kunst en mode verandert de manier waarop mensen gekleed gaan. De tentoonstelling ‘Pop Art Fabrics & Fashion’ in het Textielmuseum laat meer dan tweehonderd textiel- en modeontwerpen zien, vanaf de geboorte van de popcultuur in 1956 tot haar roerige ondergang in de loop van de jaren ’70.
Veel jonge ontwerpers maken, geïnspireerd door popart, spannende nieuwe patronen voor textiel en behang. Zelfs gerenommeerde popart-kunstenaars als Andy Warhol en internationaal geprezen modeontwerpers als Mary Quant, Pierre Cardin en Vivienne Westwood ontwerpen spectaculair ‘pop’-textiel voor mode en in huis. Van dessins met rocksterren en ‘soup cans’ tot psychedelische patronen en punkoutfits van de sixties en seventies; vooral bij een avontuurlijke jongere generatie vinden zij gretig aftrek.
Tentoonstellingsfoto met centraal de beroemde foto van Marilyn Monroe die een aardappelzak als jurkje draagt - foto Josefina Eikenaar.
Tentoonstellingsfoto met centraal de beroemde foto van Marilyn Monroe die een aardappelzak als jurkje draagt – foto Josefina Eikenaar.
‘Ice Cream Cone’ jurk, Andy Warhol (stof), Stephen Bruce (jurk), 1964, foto Target Gallery.
‘Ice Cream Cone’ jurk, Andy Warhol (stof), Stephen Bruce (jurk), 1964, foto Target Gallery.
Hoogtepunten zijn items als de ‘Potato Sack’, waarin Marilyn Monroe werd gespot, recent ontdekte dessins van Andy Warhol, ‘Space Age’ textiel van Paco Rabanne, ‘Op Art’ outfits van Mary Quant, items uit Elton Johns persoonlijke garderobe en de shocking shirts van Vivienne Westwood.
Popcultuur
Na de Tweede Wereldoorlog bloeit de levendige ‘pop’-cultuur onder jongeren in Noord-Amerika en Europa. Ontstaan buiten de gevestigde orde, manifesteert ‘Pop’ zich als een kleurrijke uitbarsting van rock-‘n-rollmuziek, mode en kunst. De cultuur kenmerkt zich door een veelheid aan gelaagde beelden en symboliek. Die beelden zijn volop aanwezig in het dagelijks leven. Ze zijn bekend via de reclame- en verpakkingsindustrie, billboardkunst, cartoons, stripboeken en via de film- en popwereld.
Het is voor het eerst dat tieners herkenbaar zijn als een op zichzelf staande groep. Zij durven taboes aan de kaak te stellen en hun kwetsbaarheid te tonen. Daarmee wijzen ze de traditionele normen en waarden van volwassenen af. Ze onderscheiden zich met een nieuwe stijl in kleding en woninginrichting, die in niets lijkt op de stijl van hun ouders.
‘Fry Up’, ontwerpster Pamla Motown, 1973-74, foto Target Gallery.
‘Fry Up’, ontwerpster Pamla Motown, 1973-74, foto Target Gallery.
‘Pop’-ontwerpers
Veel jonge, getalenteerde mode- en textielontwerpers uit de jaren ’60 laten zich inspireren door de popart-esthetiek en maken originele ontwerpen. Zelfs popart-kunstenaars met de status van Andy Warhol verdienen hun geld met textielontwerpen. Recent zijn enkele van de dessins van deze toonaangevende grafisch ontwerper uit het naoorlogse New York herontdekt. Zij worden nu voor het eerst getoond.
Ook zijn stoffen te zien van Nicky Zann, de gevierde stripboekauteur uit New York. Zijn opvallende textielontwerpen hebben veel gemeen met het werk van popart kunstenaar Roy Lichtenstein. Lichtenstein gebruikte op zijn beurt strips en cartoons van deze toonaangevende grafisch ontwerper als voornaamste inspiratiebron voor zijn kunstwerken. Van de rock-‘n-roll tot de punk uit het midden van de jaren ‘70 is de symbiotische relatie tussen ‘pop’-textiel, ‘pop’-mode en popart onmiskenbaar.
‘Love Comic’ gordijnstof, ontwerper Nicky Zann, 1970 - foto Target Gallery.
‘Love Comic’ gordijnstof, ontwerper Nicky Zann, 1970 – foto Target Gallery.
Mannenvest, gemaakt voor Elton John, 1971 - foto Target Gallery.
Mannenvest, gemaakt voor Elton John, 1971 – foto Target Gallery.
‘Op Art’ en ‘Space Age’
Er is echter meer te beleven tijdens de jaren ’60 dan alleen op popart geïnspireerde textiel en mode. Rond 1965 maken de Britse modeontwerpster Mary Quant en de Franse couturiers Pierre Cardin, André Courrèges en Paco Rabanne grote indruk met hun geometrische ontwerpen en gebruik van plastic als nieuw materiaal. De stromingen waartoe hun werk wordt gerekend, ‘Op Art’ en ‘Space Age’ styling, vallen onder de generieke term ‘pop’. Ook werk van deze ontwerpers is in de tentoonstelling te zien.
Punk en New Wave
In de jaren ’70 start Vivienne Westwood haar carrière in Londen. Haar baanbrekende ‘Punk’-ontwerpen en het radicaal nieuw gebruik van stoffen veroorzaken een revolutie in de modewereld. Het ontwerpen van ‘pop’-textiel bereikt in deze jaren zijn hoogtepunt, maar tegelijkertijd wordt het einde ervan ingeluid. Met het voortschrijden van het ‘pop’-tijdperk, gaan jongeren zich radicaal anders kleden. Hun nieuwe stijl past beter bij de relaxte, anti-autoritaire en gelijkwaardige manier waarop zij in het leven staan.
Diverse T-shirts, foto Josefina Eikenaar.
Diverse T-shirts, foto Josefina Eikenaar.
‘Soup Can’, ontwerper Lloyd Johnson, 1973, VK - fotoTarget Gallery.
‘Soup Can’, ontwerper Lloyd Johnson, 1973, VK – fotoTarget Gallery.
Dé iconen van deze stijl zijn het T-shirt en de spijkerbroek. Daarmee heb je eindeloze mogelijkheden om te laten zien waar je voor staat. De tentoonstelling toont een aantal prachtige T-shirts, met afbeeldingen van David Bowie en de rock- en punkzanger Iggy Pop, uit het ‘Punk’-tijdperk van de Britse beeldhouwer John Dove en zijn vrouw, de textielontwerpster Molly White. Hun werk uit de jaren ’70 tilt het ontwerpen van T-shirts naar het niveau van moderne kunst.
Openingstijden
Dinsdag t/m vrijdag 10.00 – 17.00 uur
Zaterdag en zondag 12.00 – 17.00 uur
Tentoonstellingsoverzicht, foto Josefina Eikenaar.
Tentoonstellingsoverzicht, foto Josefina Eikenaar.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Liberty in Fashion

Stoffen van Liberty & Co, jaren '60.

Het Fashion and Textile Museum in Londen presenteert een overzichtstentoonstelling van ontwerpstudio en warenhuis Liberty & Co, opgericht in 1875 door Arthur Lasenby Liberty in Regent Street, Londen. Liberty-stoffen zijn ook in Nederland een begrip. Begonnen als winkel in zijden stoffen, werd het assortiment spoedig uitgebreid met andere stoffen, oosterse kunst en meubelen (denk aan de bekende Liberty-chair). In 1884 werd er ook een afdeling dameskleding geopend. Daarmee werd Liberty & Co snel een van de toonaangevende winkels in Londen.

In de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw kwam de typerende Liberty-stijl letterlijk tot bloei met de bekende gebloemde stoffen waar Liberty sindsdien mee geassocieerd wordt. In de jaren ’50 werd het merk Ýoung Liberty’ geïntroduceerd met bekende voorbeelden van modern Brits en internationaal designkleding.
Oosterse invloeden op Liberty-stoffen.
Oosterse invloeden op Liberty-stoffen.
Een hele groep van jonge, toonaangevende ontwerpers zorgden ook in de jaren daarna voor een internationale rol van Liberty in de mode. Ontwerpers zoals Mary Quant, Foale & Tuffin, Gina Fratini en Jean Muir droegen in de jaren ’70 bij aan de bekendheid van Liberty. Liberty is er in geslaagd door de jaren heen, met behoud van de typerende eigen stijl, vernieuwend te blijven.
De tentoonstelling ‘Liberty in Fashion’ laat meer dan 150 kledingstukken en accessoires zien ter gelegenheid van het 140-jarig bestaan van het bedrijf. Getoond worden onder andere een cape uit 1890, gemaakt van Chinese geborduurde sjaals, roze jurk van zijde met geborduurde kraag, ontworpen door Paul Poiret in 1930, tot hedendaags werk van bijvoorbeeld Vivienne Westwood en het sportmerk Nike.
Samenwerking tussen Liberty en Nike.
Samenwerking tussen Liberty en Nike.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather