Archives

Across Japan

De wisselwerking tussen Japanse en westerse mode

Dit jaar bestaat de Japanse Tuin in Hasselt 25 jaar. Ter gelegenheid hiervan wordt in Hasselt aandacht besteed aan diverse aspecten van de Japanse cultuur. Het Modemuseum Hasselt toont in een grote tentoonstelling de wisselwerking tussen de Japanse en westerse mode.

Undercover door Jun Takahashi, lente/zomer 2005 – foto EtienneTordoir.
Modemuseum Hasselt toont het sterke merk, dat de Japanse mode sinds de vroege jaren ’80 geworden is. Ze zet de toon voor modetrends wereldwijd, in streetwear en couture. De collecties van de Japanse ontwerpers Yohji Yamamoto en Rei Kawakubo in Parijs in de vroege jaren ’80 vormen een keerpunt in de geschiedenis. Met hun rafelige, loszittende en gescheurde zwarte ontwerpen schudden ze de kledingindustrie grondig door elkaar en introduceren ze een totaal nieuw modeconcept. Het Westen richt de ogen op Japan en pikt een oude, interculturele dialoog opnieuw op.
Impact op de westerse mode
Karolien De Clippel, conservator van het Modemuseum Hasselt: ‘In de jaren tachtig van de twintigste eeuw introduceren de Japanse avant-garde ontwerpers intrigerende innovaties met een onmiskenbare impact op de westerse mode. Ze geven een radicaal nieuwe uitdrukking aan creativiteit en dagen gevestigde noties van status en seksualiteit uit. Westerse ontwerpers laten zich niet onbetuigd en antwoorden hierop met eigen interpretaties van de ‘Japanse’ esthetiek.’
Vijf thema’s
De klemtoon van de expositie ligt voornamelijk op de mode van de laatste vijfendertig jaar, maar er is ook aandacht voor de historische context. De fascinatie voor Japan in het Westen is niets nieuws en kent een lange traditie die teruggaat tot de 17de eeuw. ‘Across Japan’ exploreert deze unieke kruisbestuiving tussen Japanse en westerse mode aan de hand van vijf thema’s:
Dit herkennen wij direct als typisch Japans.
Dit herkennen wij direct als typisch Japans.
Japonisme
Dit onderdeel toont de invloed van de Japanse mode en esthetiek op de westerse mode door de eeuwen heen. Het verhaal start rond 1850, wanneer Japan na een lange periode van isolatie opengesteld wordt voor de internationale handel en exclusief voor de westerse markt vervaardigde kamerjassen exporteert. Vanaf dan kijkt het Westen geregeld naar Japan voor inspiratie. Stofmotieven, materialen en snit van Japanse kleding worden geïntegreerd in de heersende mode en verbonden met bepaalde historische gebeurtenissen die een bijzondere aandacht voor Japan stimuleren.
De echte doorbraak komt er met de wereldtentoonstelling van 1862 in Londen en 1867 in Parijs, waar ook Japanse kleding en accessoires zoals kimono’s, waaiers en parasols te zien zijn die meteen hebbedingen en inspiratiebronnen worden voor westerse ontwerpers en hun publiek. In 1910 wakkert de Anglo-Japanse tentoonstelling in Londen de voorliefde voor Japanse kimono’s en stoffen aan. De rechte snit van de fameuze flapperjurken uit de jaren twintig zou zelfs teruggaan naar de kimonosnit. Ook in de decennia erna blijven westerse ontwerpers zoals Madeleine Vionnet, Balenciaga en Gernreich zich graag laven aan Japan.
Comme des Garçons door Rei Kawakubo, lente/zomer 2014 - foto Etienne Tordoir.
Comme des Garçons door Rei Kawakubo, lente/zomer 2014 – foto Etienne Tordoir.
Wabi-sabi, het imperfecte
In het begin van de jaren 1980 krijgt de wisselwerking tussen het Westen en Japan een nieuwe invulling. De impact van Rei Kawakubo en Yohji Yamamoto op een nieuwe westerse stijl met wortels in de Japanse cultuur is groot. Zij verrassen met hun Japanse esthetiek van ‘wabi-sabi’. Deze visie op schoonheid gaat uit van het imperfecte, onafgewerkte en vergankelijke en vindt beslag in de zogenaamde beggarlook: armzalige, asymmetrische, losse silhouetten met gaten in monochroom zwart (en ook wit).
Deze radicale visie rekent af met het westerse schoonheidsideaal dat staat voor aansluitend, afgewerkt en rijkelijk versierd. Bijkomende terugkerende elementen van deze nieuwe schoonheid zijn de bulten en gedrochtelijke vormen, de gedeconstructiveerde patronen en het binnenstebuiten-effect. De deconstructivistische ontwerpen van Martin Margiela en de zwarte, geraffineerde looks van Ann Demeulemeester zijn mooie illustraties van deze kruisbestuiving.
Ma: ‘ruim in de jas’
‘Ma’ is het Japanse woord voor ‘ruimte tussen twee structurele delen’. In de context van mode verwijst het naar de ruimte tussen kledingstuk en lichaam, van de schouders tot op de voeten. In tegenstelling tot het Westen waar kleding traditioneel strak zit als een tweede huid, creëert Japan een extra dimensie, die bevrijdend is. Denk maar aan de kimono. Kenmerken als oversized, vlakke snit, genderneutraliteit en vervagende grenzen tussen man en vrouw zijn allen te relateren aan de invulling van ‘ma’. Mooie voorbeelden hiervan vinden we terug in de ontwerpen van Rei Kawakubo, Yohji Yamamoto, Delpozo en Maison Margiela.
Maison Margiela Artisanal door John Galliano, herfst 2015 couture - foto Paolo Roversi, Vogue Italia.
Maison Margiela Artisanal door John Galliano, herfst 2015 couture – foto Paolo Roversi, Vogue Italia.
Gi-jutsu: technologie
‘Gi-jutsu’ betekent ‘technologie’, ‘techniek’. Van oudsher blinkt Japanse kleding uit in het technische vernuft, uniek materiaalgebruik en bijzondere verftechnieken. In dit deel van de tentoonstelling worden hedendaagse staaltjes getoond van deze technologische virtuositeit, de liefde voor materialen en stoffen, de kleurrijke prints, uitzonderlijke verftechnieken zoals tie-dyeing, revolutionaire constructietechnieken zoals origami; allemaal elementen die onafscheidelijk zijn van de uiteindelijke vorm van het kledingstuk. Heel representatief voor dit deel zijn de techno-couture van Watanabe, Iris van Herpen en Hishinuma, maar ook van Riccardo Tisci voor Givenchy.
Junya Watanabe, Techno-couture collectie, herfst/winter 2000-2001 - foto Etienne Tordoir.
Junya Watanabe, Techno-couture collectie, herfst/winter 2000-2001 – foto Etienne Tordoir.
Kawaii
‘Kawaii’ verwijst naar het erotische, het schattige en het bevreemdende dat typerend is voor de coole Japanse mode sinds de jaren 1990. Sinds omstreeks 2000 is ‘kawaii’ niet langer een exclusief kenmerk van streetwear, maar is het ook een belangrijke bron van inspiratie voor de ‘high couture’, zowel bij Japanse als bij westerse ontwerpers zoals Undercover, Westwood, Bernhard Wilhelm en niet in het minst bij een aanstormend talent als Niels Peeraer.
Kawaii-mode is uniek Japans - foto Tokyo Fashion News.
Kawaii-mode is uniek Japans – foto Tokyo Fashion News.
Openingstijden
Dinsdag t/m zondag 10.00 – 17.00 uur

 

Overzichtsfoto van de tentoonstelling.
Overzichtsfoto van de tentoonstelling.
Givenchy haute couture door Riccardo Tisci, lente/zomer 2011 - foto Willy Vanderperre.
Givenchy haute couture door Riccardo Tisci, lente/zomer 2011 – foto Willy Vanderperre.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Tradities & dromen, kimono’s uit de Kubota Collectie

Kimono door Itchiku Kubota.

In het kader van de festiviteiten rond 150 jaar diplomatieke relaties tussen België en Japan toont het ModeMuseum Antwerpen een collectie kimono’s door de Japanse meester Itchiku Kubota in de 20ste eeuw gemaakt volgens een 16de-eeuwse techniek.

Kimono uit de Symphony of Light-serie door Itchiku Kubota.
Kimono uit de Symphony of Light-serie door Itchiku Kubota.
Tsujigahana stijl
1937, Itchiku Kubota, een jonge Japanse kunstenaar, ziet in het Tokyo National Museum de overblijfselen van een kimono uit de 16e eeuw, uitgevoerd in de zogenaamde Tsujigahana stijl. De brede waaier aan textieltechnieken – waaronder schilderen, tekenen, borduren en verven – die werden toegepast op de unieke kimono’s is op dat moment een uitgestorven kunstvorm in Japan. Kubota verdiept zich in de geheimen van Tsujigahana, een stijl uit de 14de tot 17de eeuw, en introduceert de stijl geleidelijk in de moderne kimono.
Hij geeft zijn eigen invulling aan eeuwenoude concepten en creëert oogverblindende reeksen van zijden kimono’s, die door hem rijkelijk worden bewerkt met traditionele Japanse technieken. Hij introduceert als eerste het concept waarin een uitgestrekt landschap op een aaneenschakeling van kimono’s wordt gecreëerd. Elke kimono kan beschouwd worden als een afzonderlijk kledingstuk, of als een deel van het geheel.
Dat deze kimono’s eigenlijk meer kunstwerken zijn en te kostbaar zijn om te dragen mag wel duidelijk zijn. Minstens veertig verfbaden, driehonderd kleuren en een heel jaar handwerk waren nodig voor de productie van één Kubota- kimono.
Itchiku Kubota werkend aan een kimono.
Itchiku Kubota werkend aan een kimono.
Vele toepassingen van een kimono
De kimono, de nationale klederdracht van Japan, bestaat uit twee rechthoekige stukken stof die aan elkaar worden genaaid. Een kimono wordt gedragen als dagelijkse outfit, modestatement of ritueel gewaad, maar kan evengoed als kunstwerk worden tentoongesteld in een particuliere woning. Daarmee is een kimono veel meer dan ‘een ding om te dragen’, de letterlijke betekenis van het woord kimono.
Kimono met een afbeelding van een landschap.
Kimono met een afbeelding van een landschap.
Akiko Fukai, curator emeritus uit het Kyoto Costume Institute, onderstreept het verschil tussen de Japanse en westerse mode. Een westerse snit benadrukt meestal de vorm en welving van het lichaam, terwijl traditionele Japanse kleding – zoals de kimono – de focus verlegt van de taille naar de schouders en meer ruimte (‘ma’ in het Japans) laat tussen het lichaam en het kledingstuk.
De selectie in de galerij van het MoMu presenteert zes kimono’s uit Kubota’s onvoltooide reeks Symphony of Light, samen met twee kimono’s uit zijn reeks Mount Fuji. Elk stuk is voor het eerst te bewonderen in België. Kubota (1917-2003) was al een zeventiger toen zijn idee voor Symphony of Light begon te rijpen, en de reeks was niet voltooid bij zijn overlijden. Deze kimono’s zijn een krachtig statement van concepten die door de jaren heen werden ontwikkeld en verfijnd. Zoals elk meesterstuk in de wereld van textiel weten ze de aandacht te vangen met een sterk beeld, om de toeschouwer vervolgens mee te nemen op een ontdekkingsreis langs minuscule geborduurde of geschilderde elementen en tie-en-dye-effecten die de verschillende texturen van de geweven zijde tot leven brengen.
Eerder was in 2015 in het Siebolthuis in Leiden een tentoonstelling van kimono’s van Kubota te zien.
Openingstijden
Dinsdag t/m zondag 10.00 – 18.00 uur
Op deze foto is goed te zien hoe een afbeelding over diverse kimono's is afgebeeld.
Op deze foto is goed te zien hoe een afbeelding over diverse kimono’s is afgebeeld.
Nog twee kimono's van Itchiku Kubota.
Nog twee kimono’s van Itchiku Kubota.
Detail van een kimono van Itchiku Kubota.
Detail van een kimono van Itchiku Kubota.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather