Archives

Asia-Europe Fiber Art III

Yukako Sorai, Japan - Energeia, 2015.

Asia-Europe Fiber Art is een rondreizende tentoonstelling van moderne textielkunst van kunstenaars uit drie Aziatische en dertien Europese landen, waarvan de derde editie op 16 oktober 2016 begint in het Deutsches Textilmuseum in Krefeld en die vervolgens nog in 2017 in Angers, Frankrijk en in 2018 in Kėdainiai, Litouwen te zien zal zijn.

Makiko Wakisaka, Japan - Floating Oasis, 2016.
Makiko Wakisaka, Japan – Floating Oasis, 2016.
De Asia-Europe Fiber Art tentoonstellingen zijn voortgekomen uit een samenwerking tussen de kunstenaars Erny Piret uit Frankrijk en Kakuko Ishii uit Japan. De eerste editie vond plaats in de vorm van een sateliettentoonstelling van de Biënnale in Kaunas, Litouwen. Curator van de huidige editie is Marika Szaraz, een textielkunstenares die woont en werkt in Brussel.
Het concept van de tentoonstelling is gebaseerd op technische innovatie en diversiteit van het materiaal. Deelnemende kunstenaars hebben met de techniek van hun keuze geëxperimenteerd en deze geperfectioneerd. Het was belangrijk dat de Aziatische kunstenaars gebruik maakten van technieken uit hun eigen cultuur, volgens hun eigen tradities, terwijl de Europese kunstenaars hun westerse tradities en technieken gebruikten.
Installatie in het Jean Lurçat Museum in Angers, Frankrijk.
Installatie in het Jean Lurçat Museum in Angers, Frankrijk, 2011.
Marika Szàraz, België - Reflets, 1995.
Marika Szàraz, België – Reflets, 1995.
Marika Szaraz heeft gekozen voor Europese en Aziatische kunstenaars die bij het maken van kunstwerken uitgaan van hun persoonlijk onderzoek in verband met de technieken die worden gebruikt in de Europese of Aziatische cultuur; met een authentieke benadering, met creativiteit en innovatie en vaak uiteenlopende en verrassende materialen of technieken zoals kant, borduurwerk, weven en tapijtweven. Verschillende kunstenaars besloten om voor deze gelegenheid nieuw werk te creëren. Andere kunstenaars zonden juist hun belangrijkste creaties in, waarbij hun persoonlijke concept het resultaat is van onderzoek gedurende vele jaren.
Deze tentoonstelling presenteert een verscheidenheid aan textiele kunstwerken uit drie Aziatische landen (China, Japan en Zuid-Korea) en dertien Europese landen (België, Tsjechië, Finland, Frankrijk, Duitsland, Hongarije, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Nederland, Polen en Spanje). ‘Asia-Europe III’ zal textiele kunst tonen in de vorm van wandtapijten, van het plafond hangende werken, textiele sculpturen en installaties op sokkels.
Asia-Europe Fiber Art III - Overzichtsfoto tentoonstelling in het Deutsches Textilmuseum in Krefeld, Duitsland - 2014.
Asia-Europe Fiber Art III – Overzichtsfoto tentoonstelling in het Deutsches Textilmuseum in Krefeld, Duitsland – 2014.
Maria Ortega, Spanje - El abrazo (de omhelzing), 2013.
Maria Ortega, Spanje – El abrazo (de omhelzing), 2013.
Tournee
Het eerste museum dat de reizende tentoonstelling ‘Asia-Europe III’ toonde was het Deutsches Textilmuseum in Krefeld (Duitsland) van 16 oktober 2016 tot en met 2 april 2017. Daarna volgt het Central Museum of Textiles in Łódź (Polen) vanaf 7 september tot en met 12 november 2017. Het laatste museum waar deze reizende tentoonstelling te zien is is het Janina Monkute-Marks Museum in Kedainiai (nabij Kaunas, Litouwen) tussen 12 januari en 10 maart 2018.
Openingstijden
Dinsdag t/m zondag 11.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: Werk van Yukako Sorai, Japan – Energeia, 2015.

Asia-Europe Fiber Art III - Overzichtsfoto tentoonstelling in het Jean Lurçat Museum, Angers, Frankrijk - 2015.
Asia-Europe Fiber Art III – Overzichtsfoto tentoonstelling in het Jean Lurçat Museum, Angers, Frankrijk – 2015.
Blanka Sperkova, Tsjechië - Golden Egg.
Blanka Sperkova, Tsjechië – Golden Egg.
Asia-Europe Fiber Art III - Overzichtsfoto tentoonstelling in het Janina Monkute-Marks Museum in Kedainiai, Litouwen - 2012. Al deze werken vallen binnen de maat 50 x 50 x 50 cm.
Asia-Europe Fiber Art III – Overzichtsfoto tentoonstelling in het Janina Monkute-Marks Museum in Kedainiai, Litouwen – 2012. Al deze werken vallen binnen de maat 50 x 50 x 50 cm.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Sits, katoen in bloei

Zonnehoed met sitsen voering, geknipt uit een grote palempore met een bloeiende boom. India circa 1730 - foto Fotostudio Noorderblik.

Glanzende gebloemde katoen uit India, hier gebracht door de VOC

Sits (ook bekend onder de Engelse naam chintz) is een glanzende katoenen stof, versierd met handgeschilderde bloempatronen, afkomstig uit India. De stof werd vanaf 1602 geïntroduceerd in Europa door zeelieden van de VOC, die de sits meebrachten op de terugreis van de Oost. Het Fries Museum te Leeuwarden heeft een van de grootste collecties oude sitsen en heeft nu een speciale tentoonstelling gewijd aan deze bijzondere textielvorm.

Sitsen vrouwenjak, met dubbele vestpandjes en sitsen vrouwenrok met grote motieven, gedragen circa 1765 - foto Fotostudio Noorderblik.
Sitsen vrouwenjak, met dubbele vestpandjes en sitsen vrouwenrok met grote motieven, gedragen circa 1765 – foto Fotostudio Noorderblik.
Van India naar Europa
De eerste kennismaking van Europeanen met sits ontstond doordat de Portugezen deze meebrachten uit India. Het was meteen een sensatie, want de katoenen sits was veel zachter en soepeler dan de tot dan in Europa gangbare linnen en wollen stoffen. De naam ‘sits’ en het Engelse ‘chintz’ komt voort uit het Perzische ‘chitta’, dat ‘bedrukt’ betekent. Voor de goedkopere sits uit India werden de contouren van de patronen namelijk bedrukt met blokstempels.
Sits werd al lange tijd in het oosten gebruikt als ruilmiddel tegen bijvoorbeeld specerijen. De Indiase producenten pasten daarom hun motieven aan voor de diverse markten, zoals China, Indonesië tot zelfs Egypte aan toe. De VOC nam in eerste instantie de sits van India mee naar het tegenwoordige Indonesië om deze als ruilmiddel te gebruiken tegen specerijen. Sommige zeelieden smokkelden echter ook wat sits mee naar Nederland, waar deze kleurrijke stoffen snel in de smaak vielen. Vanaf 1664 gaf de VOC opdracht om de sits als handelswaar mee te nemen naar Nederland.
Overzichtsfoto tentoonstelling met klederdracht - foto Erikjan Koopmans.
Overzichtsfoto tentoonstelling met klederdracht – foto Erikjan Koopmans.
Sitsen Hindeloper wentke (vrouwenjas) voor de lichte rouw. India 1750 - 1800 - foto Fotostudio Noorderblik.
Sitsen Hindeloper wentke (vrouwenjas) voor de lichte rouw. India 1750 – 1800 – foto Fotostudio Noorderblik.
Klederdracht
Met name in Friesland viel de sits zeer in de smaak en werden er allerlei kledingstukken van gemaakt, maar bijvoorbeeld ook gebruikt voor spreien en wandbespanning. Voor veel lokale klederdracht, zoals in Hindeloopen, werd sits gebruikt. Toen uiteindelijk de mode veranderde en de gebloemde patronen uit de gratie raakten omdat de voorkeur veranderde naar kleding van effen stoffen, wist sits zich in klederdracht te handhaven. In bijvoorbeeld de klederdracht van Bunschoten-Spakenburg wordt sits tot op vandaag gebruikt.
Omdat sits als importartikel kostbaar was begon men in de tweede helft van de 17de eeuw in Europa sits zelf te bedrukken. In 1678 werd in Amersfoort de eerste katoendrukkerij geopend, waarbij men als basis de katoenen stof uit India gebruikte. Pas rond 1750 bereikte men een vergelijkbare kwaliteit van het origineel uit India. Toen na 1760 de eerste mechanische spinmachines werden uitgevonden begon men ook in Europa katoen te weven. De prijzen daalden daardoor aanzienlijk en de sits werd onder brede lagen in de bevolking populair. In Nederland bleef men echter op uit India geïmporteerde katoen drukken en prijsde men zich uiteindelijk uit de markt.
Sitsen palempore met bloemen - foto Fries Museum.
Sitsen palempore met bloemen – foto Fries Museum.
Hoe wordt sits gemaakt?
We gaan even terug naar het origineel: de handbeschilderde sits uit India. Kenmerkend voor sits is het gebruik van beitsen om de plantaardige kleurstoffen te hechten aan de vezels en het gebruik van afdekmateriaal zoals (bijen)was. Iedere kleur wordt apart opgebracht, waarbij de delen van de stof die niet met die kleur bedekt mogen worden afgedekt worden met was (vergelijkbaar met batik uit Indonesië). Tussen de verschillende kleurbaden moet de stof telkens gewassen en in de zon gebleekt worden.
De kleuren worden in een vaste volgorde aangebracht, waarbij de sterkste kleuren (die dus het vaakst gewassen worden) eerst worden opgebracht en de zwakkere kleuren later. De kleuren worden gevormd door de diverse beitsen, zoals ijzernat, aluin en tinzout, te combineren met natuurlijke kleurstoffen zoals indigo, meekrap en geelwortel (kurkuma). Wanneer alle kleuren aangebracht zijn wordt de stof nabehandeld met rijstwater en vervolgens gepolijst, zodat deze glanzend wordt. Deze glans verdwijnt echter wanneer de stof gewassen wordt, omdat de was, die de glans veroorzaakt, oplost.
Overzichtsfoto met op de achtergrond enkele wapenpalempores - foto Erikjan Koopmans.
Overzichtsfoto met op de achtergrond enkele wapenpalempores – foto Erikjan Koopmans.
Hindelooper wentke (vrouwenjas) onderdeel van Hindelooper vrouwenkostuum. India, 1725-1750 - foto Fries Museum.
Hindelooper wentke (vrouwenjas) onderdeel van Hindelooper vrouwenkostuum. India, 1725-1750 – foto Fries Museum.
Patronen
Sits is gedecoreerd met bloempatronen, een exotische versiering die tot dan in Europa nauwelijks voorkwam. De patronen zijn zeker niet altijd natuurgetrouw, omdat vaak uit één tak verschillende soorten bloemen voortsproten. De Indiase makers speelden sterk in op de smaak van hun exportmarkten en hadden voor verschillende landen verschillende decors. Als uiteindelijk de handel met de VOC opbloeit neemt men vanuit Europa patronen mee om die in India te laten verwerken. Een typische Europese toepassing zijn de enorme wapenpalempores (spreien met een familiewapen).
Topstukken in het Fries Museum
Het Fries Museum beschikt over een omvangrijke collectie sits in goede staat. Een van de topstukken is een 18de-eeuwse kimono. De stof en het kledingstuk zijn Indiaas, het model is Japans (Nederland had in die tijd als enige een handelspost in Japan, Decima bij Nagasaki) en de drager was een rijke Hollander. De kimono is driehonderd jaar geleden beschilderd, maar ziet er nog steeds uit als nieuw. Het laat als geen ander collectiestuk zien dat in de ogenschijnlijk simpele katoenen stof diverse culturen samenkomen. Een ander topstuk is een wandkleed uit de 17de eeuw, de oudste sits in Nederland, met leeuwen, mythische vogels en amoureuze taferelen.
Detail van sitsen tafelkleed, beschilderd met fabeldieren en figuurscènes. Zuid-India, circa 1650 - foto Fotostudio Noorderblik.
Detail van sitsen tafelkleed, beschilderd met fabeldieren en figuurscènes. Zuid-India, circa 1650 – foto Fotostudio Noorderblik.
Boek bij de tentoonstelling.
Boek bij de tentoonstelling.
Activiteiten en publicatie
Rond de tentoonstelling zijn er verschillende activiteiten. Op meerdere momenten zijn er rondleidingen, lezingen en workshops te volgen. In samenwerking met Crafts Council Nederland wordt er een driedaagse masterclass gegeven. Voor wie zich verder in de sitsen wil verdiepen is er een boek over de tentoonstelling en achtergronden gepubliceerd, geschreven door curator Gieneke Arnolli.
Openingstijden
Dinsdag t/m zondag van 11.00 tot 17.00 uur

Bovenste foto: Zonnehoed met sitsen voering, geknipt uit een grote palempore met een bloeiende boom. India circa 1730 – foto Fotostudio Noorderblik.

Werken van Barbara Broekman, Linda Valkeman en Fransje Killaars - foto Erikjan Koopmans.
Werken van Barbara Broekman, Linda Valkeman en Fransje Killaars – foto Erikjan Koopmans.
Overzichtsfoto tentoonstelling - foto Erikjan Koopmans.
Overzichtsfoto tentoonstelling – foto Erikjan Koopmans.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Fiber Futures – Kunst uit Japan

Textielmuseum - Fiber Futures
Dit najaar presenteert het TextielMuseum het werk van een dertigtal Japanse kunstenaars, waaronder gevestigde namen als Jun’ichi Arai, Naomi Kobayashi en Reiko Sudō. De tentoonstelling geeft een gevarieerd beeld van de hedendaagse Japanse fiber scene. Een ingetogen, maar af en toe ook uitbundige mix van werken aan de muur, monumentale installaties, sculpturen en zelfs video en architectuur. Uit de werken spreekt respect voor eeuwenlang gekoesterde ambachtelijke technieken en materialen, maar ook een open houding ten opzichte van nieuwe ontwikkelingen. Alle kunstenaars in de tentoonstelling maken gebruik van flexibele materialen zoals zijde, washi papier, jute, hennep, staaldraad, synthetische vezels en zelfs gerecyclede zijdecocons.
Traditie & vernieuwing
Zoals het Japanse gezegde oshime kara uchū kaihatsu made – van luiers tot de ‘Space Age’ – zo mooi illustreert: textiel voorziet in de meest basale menselijke behoeftes, maar wordt ook gebruikt voor technische ontwikkelingen zoals de ruimtevaart. ‘Fiber Futures’ telt vele eyecatchers, zoals de schitterende goudkleurige gordijnen van Jun’ichi Arai. De combinatie van oude tradities met nieuwe technieken en materialen is terug te zien in al zijn werk.
De brandwerende gordijnen ontwikkelde hij met speciale garens, waarop ultradunne coatings, waaronder aluminium, zijn aangebracht. Deze lagen worden plaatselijk weggesmolten zodat een glanzend oppervlakte ontstaat.

goudkleurige gordijnen van Jun’ichi Arai

Lang niet alle werken in de tentoonstelling zijn zo hightech. De luchtige W-Orbit van Akio Hamatani heeft een simpel principe als uitgangspunt. Talloze draden van dezelfde lengte zijn aan een rond frame van vier meter doorsnee gehangen. Door de variërende afstand ontstaat een indrukwekkende W-vorm. Het indigoblauw in dit werk refereert weer aan de traditie, net zoals de frêle ‘halo’ van Japans papier met rode stempels en een kamerscherm opgebouwd uit oude Japanse kranten. Uit de duizenden zigzagsteken, gevouwen objecten en plooien in de tentoonstelling spreekt een fascinatie voor ambacht, handwerk en herhaling. In veel van de werken is de natuur als inspiratiebron terug te zien, van een stenenlandschap tot vormen die doen denken aan onderwaterwerelden en woekerende jungles. Daarnaast komen meer poëtische thema’s zoals vergankelijkheid en het verstrijken van tijd aan bod in deze gevarieerde presentatie.

Textielmuseum - W-Orbit van Akio Hamatani

Internationale allure
De tentoonstelling heeft internationaal veel aandacht getrokken en was onder meer te zien in Tokyo (Tama Art University), New York (Japan Society Gallery), San Francisco (Museum of Craft and Folk Art), Helsinki (Design Museum) en Parijs (Maison de la Culture du Japon). Fiber Futures is georganiseerd door International Textile Network Japan in samenwerking met Tama Art University (Tokyo) , onder leiding van Hiroko Watanabe, kunstenaar, voorzitter van ITNJ en emeritus hoogleraar van Tama Art University.
Japan & het TextielMuseum
Met ingang van het najaar zal het TextielMuseum in het teken staan van Japan, het land van de rijzende zon. Naast de tentoonstelling worden er in deze periode verschillende activiteiten georganiseerd rond het thema Japan, zoals interessante inloopworkshops en masterclasses. De stalenkamer in de bibliotheek zal tevens het thema Japan uitstralen. Hier zijn prachtige voorbeelden van Japanse stoffen uit het einde van de 19e eeuw te bezichtigen. Daarnaast worden op de toonplanken boeken uitgelicht over Japanse textiel, zoals over de kunst van het inpakken (furoshiki) en Japanse tie-dye (shibori). De Textielshop verkoopt boeken en producten die aansluiten bij de tentoonstelling.
In ‘Fiber Futures | Kunst uit Japan’ wordt werk van de volgende kunstenaars gepresenteerd: Machiko Agano, Mitsuko Akutsu, Jun’ichi Arai, Tomoko Arakawa, Tetsuo Fujimoto, Dai Fujiwara, Akio Hamatani, Kyōko Ibe, Kiyomi Iwata, Yasuko Iyanaga, Naomi Kobayashi, Kinya Koyama, Shigeo Kubota, Kyōko Kumai, Akiko Kumazawa, Tetsuo Kusama, Hitomi Nagai, Emiko Nakano, Yuh Okano, Fuminori Ono, Kazuyo Onoyama, Rei Saitō, Hisako Sekijima, Naoko Serino, Reiko Sudō, Hideho Tanaka, Takaaki Tanaka, Misao Tsubaki, Hiroko Watanabe en Atsuko Yoshioka.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather