Archives

Rafelranden van schoonheid

Heringa / Van Kalsbeek, Armor - foto Tommy de Lange.

Textiele experimenten in opdracht van het museum
Kunstenaars die voor een opdrachtgever werken ervaren altijd wel iets van sturing; de opdrachtgever heeft bij het geven van zijn of haar opdracht altijd wel al iets in gedachten. Nieuwe wegen in de kunst worden zelden in opdracht gebaand. Het Textielmuseum biedt kunstenaars echter de kans om te experimenteren en te onderzoeken en heeft aan hen zo de kans vernieuwend bezig te zijn. De tentoonstelling ‘Rafelranden van schoonheid’ toont recent werk van een aantal kunstenaars dat zijn eigen weg mocht zoeken.

Textielkunst in ongebonden opdracht
Het collectie-opdrachtenbeleid van het Textielmuseum biedt kunstenaars en vormgevers de mogelijkheid tot onderzoek en experiment. De resultaten hiervan worden gepresenteerd op de tentoonstelling ‘Rafelranden van schoonheid’. Deze expositie toont textiele installaties, interactieve beelden en films van Heringa/Van Kalsbeek, Bart Hess, Nan Groot Antink, Tanja Smeets en Karin van Dam. De werken zijn in het TextielLab, de bijzondere werkplaats van het Textielmuseum, gemaakt.
Maarten van Kalsbeek in zijn atelier.
Maarten van Kalsbeek in zijn atelier.
Heringa/Van Kalsbeek
Heringa/Van Kalsbeek (respectievelijk 1966 en 1962) zijn bekend van hun expressieve kleurrijke sculpturen met een sterke fysieke aanwezigheid. Voor hun project in het TextielLab lieten de kunstenaars zich inspireren door hun eigen verzameling etnografica en natuurlijke fenomenen. Hun monumentale speelse sculptuur ‘Armor’ bestaat uit een metalen constructie, opgetuigd met gelaserde, met hars overgoten vleugels van canvas, felrode pompons en bonte blikjes. Het beeld is een afgeleide van de rijk versierde hoofdtooien van traditionele Chinese bruiden. Het werk is verleidelijk mooi op het eerste gezicht, maar ‘rauw en imperfect’ aan de achterzijde. Deze spanning tussen front- en backstage, tussen aantrekking en afstoting, loopt als een rode draad door hun werk.
Tanja Smeets, Nebula and the Soft Machine - foto Tommy de Lange.
Tanja Smeets, Nebula and the Soft Machine – foto Tommy de Lange.
Tanja Smeets werkend in het TextielLab, afdeling breien - foto Josefina Eikenaar.
Tanja Smeets werkend in het TextielLab, afdeling breien – foto Josefina Eikenaar.
Tanja Smeets
De installaties van kunstenares Tanja Smeets (1963) lijken langs muren en plafonds de ruimte in te groeien. Associaties met zwammen en paddenstoelen komen op bij het zien van de ingetogen witte en soms felgekleurde structuren. In het TextielLab ontdekte Tanja Smeets de mogelijkheden van laser- en breitechniek. Met beide technieken realiseerde zij haar installatie ‘Nebula and the Soft Machine’. Uit industrieel vilt liet zij grillige basisvormen snijden, van minuscuul naar steeds meer uitvergroot. De elementen slingeren in elkaar verstrengeld omhoog. In het midden lijkt het materiaal te ontploffen, als een uitbarsting van een stofwolk (‘Nebula’). Het gebreide onderdeel van de installatie, ‘Soft Machine’, doet denken aan een plant, met knoppen die zich willekeurig verspreiden. De installatie wekt de suggestie uit te kunnen groeien tot een oneindig landschap.
Bart Hess, Veins 1 - foto Josefina Eikelaar.
Bart Hess, Veins 1 – foto Josefina Eikelaar.
Bart Hess
Multi-talent Bart Hess (1984) beweegt zich op het gebied van beeldende kunst, (mode)vormgeving en performance. Voor deze opdracht wilde hij interactieve ‘huiden’ creëren, die een subtiele beweging vertonen in reactie op het publiek. Beeldende inspiratie was de zachte puls van testikels. De driedelige installatie toont licht bewegende, kronkelende structuren die de beschouwer fascineren. Voor de basisstructuur zijn vele meters koord gevlochten. Bart Hess bedacht samen met de productontwikkelaar van de afdeling Passement tal van nieuwe mogelijkheden van koordvlechten. In zijn atelier is het stelsel van koorden gecombineerd met siliconengietsels, die zakken vormen, of als matglanzende huid over het geheel liggen.
Nan Groot Antink
De focus in het werk van Nan Groot Antink (1954) ligt op het verven met natuurlijke kleurstoffen. Sinds 1990 maakt zij haar eigen verfstoffen uit in- en uitheemse verfplanten. Hiermee schildert ze en ze laat zich in de keuze van planten inspireren door haar omgeving. Voor de opdracht van het Textielmuseum selecteerde de kunstenaar, op basis van de vegetatie die vóór de bouw van het museum op het terrein te vinden was, zeven verfplanten. Het weven van stoffen met verschillende natuurlijke garens, was een nieuwe stap in haar oeuvre.
Nan Groot Antink, Vezels, bindingen en verfplanten - foto Josefina Eikenaar.
Nan Groot Antink, Vezels, bindingen en verfplanten – foto Josefina Eikenaar.
Voor het verfproces maakte ze gebruik van urine, geïnspireerd door een verhaal van haar oma, over de Tilburgse fabrieksarbeiders die met hun urinekruiken over straat liepen. De urine gebruikten ze in het verleden in de textielfabrieken tijdens het verfproces als fixeermiddel. Daarom startte Nan Groot Antink haar werk met de oproep aan de mannelijke medewerkers van het museum om hun ochtendurine in potjes af te leveren. De ‘oogst’ werd gebruikt om de verf beter aan het doek te laten hechten. De installatie, bestaande uit zeven lange banen stof, toont subtiele kleurschakeringen en roept een serene stilte op.
Karin van Dam, The Polyp form of the Red Eye Medusa 2 - foto Tom Haartsen.
Karin van Dam, The Polyp form of the Red Eye Medusa 2 – foto Tom Haartsen.
Karin van Dam, Traveling Cities anno 2014 - foto Tom Haartsen.
Karin van Dam, Traveling Cities anno 2014 – foto Tom Haartsen.
Karin van Dam
De sculpturen en installaties van Karin van Dam (1959) hangen vaak in de ruimte als vreemde satellieten en droomverschijningen. Haar bouwstenen zijn industriële materialen, in combinatie met pvc en textiel. In ‘Rafelranden van Schoonheid’ toont zij de installatie ‘The Polyp Form of the Red Eye Medusa 2’. Dit werk is geïnspireerd door een verleidelijk mooie, maar heel giftige kwal, de Red Eye Medusa. De schelpvormen van zwarte polyesterdraad met oranje kleuraccenten, die Karin van Dam in het TextielLab ontwikkelde, zijn de basiselementen voor haar installatie. Deze toont een fraai, maar ook enigszins onheilspellend beeld doordat het zweeft door de ruimte, kruipt over de grond en zich nestelt in de balken.
Openingstijden
Dinsdag t/m vrijdag 10.00 – 17.00 uur
Zaterdag en zondag 12.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: Heringa / Van Kalsbeek, Armor – foto Tommy de Lange.

Korte video van Tanja Smeets aan het werk.

Bart Hess, Spine - foto Josefina Eikenaar.
Bart Hess, Spine – foto Josefina Eikenaar.
Bart Hess werkend in het TextielLab afdeling passement - foto Josefina Eikenaar.
Bart Hess werkend in het TextielLab afdeling passement – foto Josefina Eikenaar.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Yinka Shonibare MBE / Vlisco 1:1 Un à Un

Fake Death Picture (The Suicide - Manet), 2011, digital chromogenic print.

Afrikaanse dubbeltentoonstelling in het Museum Helmond

In het Museum Helmond is momenteel een dubbeltentoonstelling te zien met een Afrikaanse sfeer: tot 12 februari is er werk te zien van de Brits-Nigeriaanse kunstenaar Yinka Shonibare, die veel gebruik maakt van stoffen die het Helmondse textielbedrijf Vlisco vervaardigt voor de Afrikaanse markt. Nog een maand langer loopt de tentoonstelling over juist dit textielbedrijf.

Cannonball Heaven (detail), 2011.
Cannonball Heaven (detail), 2011.
Yinka Shonibare MBE – Paradise Beyond
Het oeuvre van de beroemde kunstenaar Yinka Shonibare MBE (Londen, 1962) wordt getypeerd door de toepassing van de kleurrijke, Afrikaans ogende stoffen en dessins van de Helmondse textielfabriek Vlisco. De ‘Dutch wax fabrics’ verwijzen in zijn installaties onder meer naar de kolonisatie van Afrika. De Vlisco-stoffen zijn gebaseerd op Indonesische batik en al meer dan een eeuw populair in West-Afrika. Sinds de jaren ’60 van de vorige eeuw staan de stoffen voor Afrikaanse identiteit en onafhankelijkheid en ondersteunen ze Shonibare’s motto: niets is wat het lijkt.
Van oorlog tot paradijs
In de tentoonstelling ‘Yinka Shonibare MBE – Paradise Beyond’ zijn sculpturen, installaties, collages, tekeningen, fotowerken en films uit de periode 2004-2016 te zien. De figuren in zijn werk zijn bevroren in hun beweging en gekleed in Victoriaanse kostuums, uitgevoerd in Vlisco stoffen. De kunstenaar belicht thema’s als ras, klasse, macht en migratie. Met zijn elegante, verleidelijke en humorvolle werken maakt hij deze gevoelige cultureel-maatschappelijke onderwerpen toegankelijk. Hierin speelt Shonibares interesse in de geschiedenis een belangrijke rol. De tentoonstelling laat zich lezen als een cyclus met periodes van geluk, conflict, revolutie en oorlog. De figuren zoeken naar een paradijs, verrijken zichzelf, worden verdreven, vluchten en streven opnieuw naar een paradijs. Zo herhaalt de cyclus, evenals de geschiedenis, zich telkens weer.
Little Rich Girls, 2010, Victoriaanse kinderkleding gemaakt van Dutch wax prints van Vlisco.
Little Rich Girls, 2010, Victoriaanse kinderkleding gemaakt van Dutch wax prints van Vlisco.
Yinka Shonibare (1962).
Yinka Shonibare (1962).
Yinka Shonibare werd geboren in Londen en verhuisde op 3-jarige leeftijd naar Nigeria. Hij studeerde in 1991 af aan Goldsmiths College (Londen) als één van de vertegenwoordigers van de ‘Young British Artists’. Zijn internationale doorbraak kwam met de deelname aan Documenta 11 in 2002. In 2004 werd hij genomineerd voor de prestigieuze Turner Prize en ontving in 2005 van de Britse koningin de eretitel Member of the ‘Most Excellent Order of the British Empire’ (MBE). Van 2010-2012 presenteerde hij zijn beroemd geworden ‘Nelson’s Ship in a Bottle’ op Trafalgar Square Londen. Shonibare exposeerde wereldwijd in vooraanstaande musea, en nu dus in Helmond, de thuisstad van Vlisco.
Nelson's Ship in a Bottle, 2010, Trafalgar Square, Londen.
Nelson’s Ship in a Bottle, 2010, Trafalgar Square, Londen.
Vlisco 1:1 Un à Un
In de tentoonstelling ‘Vlisco 1:1 Un à Un’ toont het textielbedrijf klassieke dessins, herinterpretaties en nieuwe ontwerpen. De expositie belicht vier aspecten: de geschiedenis van het bedrijf, productieprocessen, ontwerpprocessen en toepassing van de stoffen in mode en kunst. In deze presentatie, speciaal ontwikkeld voor het 170-jarig bestaan van Vlisco, ligt de nadruk op de boeiende visuele kwaliteiten van de stoffen en hun krachtige symboliek.
Vlisco, sinds 1846
Van oorsprong opgericht door een Duitse emigrant, nam in 1846 Pieter Fentener van Vlissingen de fabriek over en concentreerde zich op de export van katoenen, op batik geïnspireerde stoffen naar Nederlands-Indië. Afrikaanse KNIL-soldaten die terugkeerden naar hun vaderland namen wat lappen stof mee, die daar zeer in de smaak vielen. Doordat de koloniale overheid in Indië de lokale producenten beschermden, vond Vlisco in Afrika vanaf 1876 een belangrijke nieuwe exportmarkt en ging daarna snel, vaak in samenwerking met lokale handelaren, speciaal voor de Afrikaanse markt stoffen ontwerpen.
Behalve dat de stoffen heel kleurrijk zijn, bevatten ze soms details die je pas bij een tweede blik ziet.
Behalve dat de stoffen heel kleurrijk zijn, bevatten ze soms details die je pas bij een tweede blik ziet.
In oorsprong werd de katoenen stof met handstempels van een patroon voorzien. In 1906 kocht Vlisco een wasdrukmachine, waardoor de stoffen veel goedkoper gemaakt konden worden. De bedrukte patronen werden nog tot 1993 met handstempels nabewerkt, waardoor iedere lap stof een uniek karakter had. Na 1993 worden de stoffen geheel machinaal gemaakt. De naam ‘Vlisco’ werd overigens pas in 1970 ingevoerd en is een afkorting van Fentener van Vlissingen & Co. Sinds 2006 heeft Vlisco ook eigen winkels en produceert het ook mode en accessoires. De stoffen zijn internationaal bekend onder de noemer ‘Dutch wax fabrics’.
Adam and Eve, 2013 - foto Christian Glaeser.
Adam and Eve, 2013 – foto Christian Glaeser.
Rondleidingen
Bij de tentoonstellingen kunt u deelnemen aan de volgende rondleidingen: op zondag 11 december en vrijdag 20 januari. De rondleidingen starten om 14.30 uur, kosten € 2,00 en worden gegeven door de conservator. Naast de rondleidingen door de conservator zijn er tevens wekelijks instaprondleidingen op vrijdagochtend (11.00 uur) en op zondagmiddag (14.30 uur) in de Kunsthal. De kosten hiervoor zijn eveneens € 2,00 per persoon, exclusief entree. Aanmelden is niet nodig.
Openingstijden
Dinsdag t/m vrijdag van 10.00 – 17.00 uur
Zaterdag en zondag van 12.00 tot 17.00 uur

Bovenste foto: Fake Death Picture (The Suicide – Manet), 2011, digital chromogenic print.

Cannonball Heaven, 2011, installatie.
Cannonball Heaven, 2011, installatie.
Alien Woman on Flying Machine, 2011,150 x 450 x 400 cm, staal, aluminium, messing, Dutch wax printed cotton, rubber.
Alien Woman on Flying Machine, 2011,150 x 450 x 400 cm, staal, aluminium, messing, Dutch wax printed cotton, rubber.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather