Archives

Betoverend China

Vrouwen van de 100-birds-Miao in feestkleding, Wuji, Rongjiang - foto Wu Zeng Ou.

Kostuums, sieraden, gebruiksvoorwerpen en accessoires van de Miao en Dong

Van 13 november 2018 tot en met 27 januari 2019 is in Museum Rijswijk de tentoonstelling ‘Betoverend China’ te zien met voorwerpen uit de collectie van Mieke Gorter. Zij organiseert samen met haar touroperator en gids Wu Zeng Ou, zelf een Dong, al jaren culturele reizen naar het zuidwesten van China, waar de volkeren van de Miao en Dong leven. Overal waar zij komt gaat zij op zoek naar verborgen schatten. In de loop der jaren bouwde zij zo een prachtige collectie op van kostuums, sieraden, accessoires en gebruiksvoorwerpen.

Een Dong-vrouw kalandert een doek, dat eerst met indigo is geverfd, Si Zhai, Liping Country - foto Wu Zeng Ou.
Een Dong-vrouw kalandert een doek, dat eerst met indigo is geverfd, Si Zhai, Liping Country – foto Wu Zeng Ou.
Etnische minderheden in China
In het bergachtig zuidwesten, in de provincie Guizhou, wonen verschillende etnische minderheden. De Miao is een van de grootste groepen (9 miljoen mensen). Zij wonen verspreid over dit grote gebied met andere minderheden, zoals de Dong (3 miljoen). In totaal worden er in de Volksrepubliek China 56 etnische groepen erkend.
Long-horn Miao.
Long-horn Miao.
Miao
In de loop van de geschiedenis verspreidden de Miao zich over het zuiden China. In alle dorpen waar zij wonen dragen zij verschillende soorten kleding en versieringen. Er zijn ongeveer tweehonderd verschillende Miao kostuums. De Miao worden vaak vernoemd naar hun kleding. Zo zijn er bijvoorbeeld de Long-horn Miao, de Long-skirt Miao, de Red-embroidery Miao en de Tin-embroidery Miao.
De Miao komen ook voor in Vietnam, waar ze Meo worden genoemd, en in Laos, waar ze als Hmong worden aangeduid.

 

Long-skirt Miao.
Long-skirt Miao.
Dong
In tegenstelling tot de Miao, die veelal in de bergen wonen, vindt men de Dong dichtbij de rivieren in een gebied langs de grens van de Zuid-Chinese provincies Guangxi, Hunan en Guizhou. Zij staan bekend om de prachtige houten bruggen en torens. Ze worden beschouwd als de meest noordoostelijke van de Thai-volken en zij spreken dan ook een taal die verwant is aan het Thai. In het verleden zijn er nogal eens spanningen geweest tussen de Dong en de Han-Chinezen, die de meerderheid in China vormen. Inmiddels zijn er succesvol programma’s opgezet om de taal en cultuur van de Dong te behouden.
Chengyang Wind- en Regen-brug, een typisch voorbeeld van Dong-architectuur.
Chengyang Wind- en Regen-brug, een typisch voorbeeld van Dong-architectuur.
De Miao en de Dong vinden altijd wel een reden om feest te vieren – een huwelijk, geboorte of een huis dat ingewijd wordt – waarvoor ze hun mooiste kleding aantrekken. De vrouwen zijn zeer bedreven in verschillende handwerktechnieken, zoals weven, verven met natuurlijke indigo, batikken en borduren (daar zijn ze het meest bekend van). Hoofddeksels, kragen, jasjes, rokken, schorten en babydraagzakken, alles wordt uitbundig versierd met borduursels. De feestkleding wordt bekroond met uitbundige zilveren haarpinnen en halssieraden.
Openingstijden
Dinsdag t/m zondag van 11.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: Vrouwen van de 100-birds-Miao in feestkleding, Wuji, Rongjiang – foto Wu Zeng Ou.

Video waarin wordt getoond hoe de Long-horn Miao hun typische hoofddracht creëren. 

Vrouwen van het Dong-volk in hun prachtige kostuums.
Vrouwen van het Dong-volk in hun prachtige kostuums.
Miao borduurwerk, Guizhou - foto Rachel Winslow, Smithsonian Institute.
Miao borduurwerk, Guizhou – foto Rachel Winslow, Smithsonian Institute.
Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Traditionele, indigo-geverfde stoffen uit Kano, Nigeria

Indigo - panorama over Kano
De Nigeriaanse stad Kano, gezien vanaf een heuvel.

De oude stad Kano in het noorden van Nigeria was ooit een belangrijke handelsstad waar de karavanen uit Noord-Afrika eindigden om hun inkopen te doen en deze weer dwars door de Sahara te vervoeren naar de door toearegs en berbers bevolkte gebieden. In de pre-industriële tijd was de productie van indigo-geverfde stoffen een van de belangrijkste bedrijvigheden van Kano en indigo-geverfde kleding werd in het gehele gebied van de Sahara gedragen.

Indigo - Kaart van Nigeria met Kano in het noorden
Kaart van Nigeria met Kano in het noorden.
Kano
Nog steeds is Kano een van de grootste steden van Nigeria met 1,2 miljoen inwoners. Het is het centrum van het islamitische deel van Nigeria en de laatste decennia politiek onrustig (er vonden in 2012 een aantal bomaanslagen plaats waarbij minstens honderd doden vielen). Het is een oude stad waar veel tradities bewaard bleven. Een deel van de oude, lemen ommuring is nog te zien. Noord-Nigeria wordt voornamelijk door Hausa bevolkt, die er lang geleden een aantal stadstaten stichtten, waaronder Kano.
Indigo
Al vijfhonderd jaar wordt er in Kano textiel geverfd met indigo, alhoewel vroeger deze techniek in veel meer plaatsen in West-Afrika voorkwam. Indigo is een kleurstof afkomstig van de indigo-plant (Indigofera tinctoria en Indigofera suffruticosa), een kleurstof die goed bestand is tegen wassen en slijtage. Traditioneel werd er daarom in Europa en Amerika werkkleding mee geverfd, nu bekend als jeans. Bijna overal ter wereld is indigo tegenwoordig vervangen door een chemische kleurstof.
Indigofera tinctoria de leverancier van de indigo-kleurstof
Indigofera tinctoria, de leverancier van de indigo-kleurstof.
Ook in Kano hebben de indigo-ververs veel concurrentie gekregen van industrieel vervaardigde kleding; in de koloniale tijd uit Europa en tegenwoordig goedkope geïmporteerde kleding uit China. Er zijn nu nog maar 150 indigo-putten in Kano en de laatste indigo-ververs overleven door twee markten: het toerisme en traditionele toepassingen, want bij belangrijke gelegenheden is traditionele indigo-kleding nog ‘verplicht’.
Techniek
De techniek van het indigo-verven is waarschijnlijk zo’n 500 jaar geleden geïntroduceerd door de Arabieren. Van Kano’s 150 verfputten in het atelier Kofor Mata (sinds 1898) zijn er nog een kleine vijftig in gebruik bij circa zestig indigo-ververs.
Indigo - Hausa mannen bij de indigo-verfputten in Kano
Hausa mannen bij de indigo-verfputten in Kano.
De putten zijn zo’n 4,5 meter diep en gevuld met een verfbad bestaande uit een combinatie van natuurlijke indigo, as van hout en kalium soda, die men twaalf dagen laat trekken. Tweemaal daags wordt deze mix zo’n 15 minuten stevig aangestampt met houten palen. Aan het eind worden resterende plantresten verwijderd en is de kleurstof klaar voor gebruik. De verfstof blijft zo’n jaar goed en kan aangevuld worden met organische stoffen, zoals een gele pulp van de zaden van een lokale boomsoort.
Indigo-verfputten in Kano, Noord-Nigeria
Indigo-verfputten in Kano, Nigeria.
De patronen in de stof worden gecreëerd met twee weglaattechnieken: afbinden en soms stiksels. Het afbinden wordt gedaan door knopen in de stof af te binden met concentrische cirkels. De blauwe kleur ontstaat doordat de indigo reageert met de lucht. Nadat de stof een tijd in de verfstof heeft gelegen wordt deze 30 – 45 seconden uit de verfstof gehaald en weer ondergedompeld. Dit wordt herhaald tot de stof de gewenste kleur blauw heeft bereikt.
Om lichtblauw te bereiken wordt de stof ongeveer anderhalf uur ondergedompeld en gelucht, navyblauw vergt ongeveer drie uur, licht-zwart circa vier uur en een intens donkerblauwe kleur wordt na zes uur bereikt. Indigo is een sterke kleurstof en heeft als voordeel dat het onverwarmd verwerkt kan worden. Het gebruik van een hechtmiddel is niet nodig.
Overleven
De indigoplant komt in bijna alle tropische gebieden veel voor en de traditie van indigo-verven is dan ook oorspronkelijk in grote delen van Afrika en Azië te vinden. De concurrentie van modern geproduceerde kleding heeft het traditionele indigo-verven echter geen goed gedaan.
De regering van Nigeria ondersteunt de indigo-productie omdat het aantrekkelijk is voor het toerisme, maar met een islamitische opstand gaande in naburige staten is promotie van het toerisme sowieso een hachelijke zaak. Het is daarom te hopen dat het gebruik van indigo-geverfde kleding door de eigen bevolking bij bijzondere gelegenheden deze mooie techniek in Kano in stand mag houden.
Indigo - Kofar Mata verfputten in Kano Noord-Nigeria - foto The Guardian
Kofar Mata verfputten in Kano met een voorbeeld van indigo-geverfde stof – foto The Guardian.

Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather