Archives

Die Spitzen der Gesellschaft

Kanten hofmode uit Frankrijk - foto Susanne Stauss.

Collectie van historisch kant in het Textielmuseum St. Gallen

De tentoonstelling Kant en Status (‘Die Spitzen der Gesellschaft’) in het Textielmuseum van St. Gallen in Zwitserland is gewijd aan historisch kant uit de periode van 1500 tot 1800. Deze verfijnde textielkunst werd eeuwenlang exclusief voor de hoogste maatschappelijke klassen, zoals de adel en geestelijkheid, gemaakt. Toen er in Oost-Zwitserland een textielindustrie ontstond, verzamelden de fabrikanten van industrieel kant van overal uit Europa voorbeelden van de mooiste kant, om als inspiratie te dienen voor hun machinaal geproduceerde kant. Uiteindelijk zijn veel van deze historische stukken beland in het Textielmuseum St. Gallen.

Kraag, Italiaans, circa 1690 - 1715 - foto Michael Rast.
Kraag, Italiaans, circa 1690 – 1715 – foto Michael Rast.
Kant is een fascinerend materiaal: filigrainwerk, maar dan gemaakt van het fijnste garen. Al in het midden van de zestiende eeuw werd kant populair in heel Europa, waar het eeuwenlang gebruikt zou worden om de rijke kleding van de wereldlijke en kerkelijke machthebbers te versieren. Dit fraaie, opengewerkte textiel zou nooit meer de sfeer van luxe kwijtraken; ook de hedendaagse haute-couture ontwerpers maken graag gebruik van de verfijnde transparantie van kant.
Voorbeelden van kant zoals dat aan het hof werd gedragen - foto Susanne Stauss.
Voorbeelden van kant zoals dat aan het hof werd gedragen – foto Susanne Stauss.
Antependium (altaarvoorhang), 1695 - 1710 - foto Michael Rast.
Antependium (altaarvoorhang), 1695 – 1710 – foto Michael Rast.
Historische kantmode aan koninklijke hoven
De tentoonstelling ‘Kant en Status’ concentreert zich met name op de historische kantmode, zoals die gedragen werd aan de koninklijke hoven van Frankrijk en Spanje, die in de genoemde periode richtinggevend waren voor politiek, cultuur en mode in Europa. De expositie bevat meer dan 160 historische stukken uit diverse tijdperken en in diverse stijlen, waardoor de ontwikkeling van kant van het begin van de zestiende eeuw tot aan het eind van de achttiende goed te volgen is. Onder de tentoongestelde stukken bevinden zich de zelden getoonde kazuifel en antependium die oorspronkelijk in eigendom van het Spaanse koningshuis waren.
Het Textielmuseum St. Gallen dankt haar uitgelezen kantcollectie aan de bloeiende Oost-Zwitserse textielindustrie, die in de laat-19de eeuw haar borduurwerk naar de hele wereld exporteerde. De beroemde ‘St. Gallen-kant’ was gebaseerd en geïnspireerd door historische voorbeelden van kant, die speciaal voor dit doel door de fabrikanten verzameld werd, om ze op kantmachines te kunnen namaken. Veel van deze kanten verzamelstukken, aangevuld met andere historische exemplaren, worden nu bewaard in het Textielmuseum St. Gallen, waar ze met een inventaris van ruim 5.000 kanten objecten nu een bijzondere, internationaal toonaangevende collectie vormen.
Inzetstuk, Italiaans, 1580 - 1620 - foto Michael Rast.
Inzetstuk, Italiaans, 1580 – 1620 – foto Michael Rast.
Schouderdoek, Italiaans, circa 1700 - foto Michael Rast.
Schouderdoek, Italiaans, circa 1700 – foto Michael Rast.
Van exclusief naar massagoed
De arbeidsintensieve vervaardiging van kant was eeuwenlang vrouwenwerk. Zij vormde een huisnijverheid waarin allerlei technieken, zoals klos- en naaldkant, maar ook haakwerk en macramé, gebruikt werden. Belangrijke centra voor de kantproductie lagen in Italië, Frankrijk en de Verenigde Nederlanden, van waaruit het kostbare handwerk door heel Europa verhandeld werd.
Lange tijd was het dragen van kant exclusief gereserveerd voor de elite: de adel en de geestelijkheid. Dit lag zowel aan de hoge prijs als aan de manier waarop kleding gedragen werd, die een belangrijke invloed uitoefende op de mode, en dat niet alleen aan het hof. Het eerste veranderde geleidelijk na de Franse Revolutie en het begin van de industrialisatie, die belangrijke politieke, sociale en economische omwentelingen in heel Europa in gang zette. De verandering van handmatige naar gemechaniseerde productie maakte van een exclusief handwerk uiteindelijk een betaalbaar massaproduct.
Catalogus 'Historische Spitzen, die Leopold-Iklé-Sammlung im Textilmuseum St. Gallen'.
Catalogus ‘Historische Spitzen, die Leopold-Iklé-Sammlung im Textilmuseum St. Gallen’.
Activiteiten rond de tentoonstelling
Rond de expositie ‘Kant en Status’ zijn er diverse activiteiten, zoals lezingen, rondleidingen, workshops en een educatief programma voor scholen, georganiseerd door het museum. Daarnaast publiceert Arnoldsche Art Publishers de catalogus ‘Historische Spitzen. Die Leopold-Iklé-Sammlung im Textilmuseum St. Gallen (isbn 978-3897905337), te koop voor € 58 in de detailhandel en tijdens de tentoonstelling in de museumwinkel voor de speciale prijs van CHF 48.
Openingstijden
Dagelijks 10.00 – 15.00 uur

Bovenste foto: Kanten hofmode uit Frankrijk – foto Susanne Stauss.

Overzichtsfoto van de tentoonstelling met afbeeldingen van kant op schilderijen - foto Susanne Stauss.
Overzichtsfoto van de tentoonstelling met afbeeldingen van kant op schilderijen – foto Susanne Stauss.
Uiteinde van een das, Frankrijk of Venetië, circa 1690 - foto Michael Rast.
Uiteinde van een das, Frankrijk of Venetië, circa 1690 – foto Michael Rast.
Kanten kraag en manchetten uit Spanje - foto Susanne Stauss.
Kanten kraag en manchetten uit Spanje – foto Susanne Stauss.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather