Archives

Wonder women – sterke vrouwen in de mode

Iris van Herpen, 'Wilderness Embodied', haute couture collectie winter 2013 - foto Petrovsky & Ramone.

De doorbraak van vrouwelijke modeontwerpers in een mannenwereld

Coco Chanel, 1935 - foto Man Ray.
Coco Chanel, 1935 – foto Man Ray.

‘Dat naaistertje’, zo werd de befaamde Coco Chanel minachtend omschreven door haar tijdgenoot Paul Poiret. Hij viel haar aan op haar vrouw-zijn, maar feitelijk zag hij haar als grote concurrent. Tijden zijn veranderd. Nooit eerder stonden er zoveel vrouwelijke ontwerpers aan het hoofd van een modehuis als momenteel. Een perfect moment voor een tentoonstelling waarin sterke vrouwen in de mode centraal staan. Wonder women, dit voorjaar te zien in het  Modemuseum Hasselt, is de eerste tentoonstelling in de modegeschiedenis die volledig is gewijd aan vrouwelijke ontwerpers.

Dior (Maria Grazia Chiuri), voorjaar-zomer 2017 ready-to-wear en voorjaar-zomer 2017 haute couture - foto Petrovsky & Ramone.
Dior (Maria Grazia Chiuri), voorjaar-zomer 2017 ready-to-wear en voorjaar-zomer 2017 haute couture – foto Petrovsky & Ramone.
Waarin onderscheidt een vrouwelijke modeontwerpster zich?
Ontwerpen zij anders voor vrouwen dan hun mannelijke collega’s? Wat is hun invloed? Wat betekent vrouw-zijn voor hun creaties? En wat is hun visie op mode? In deze tentoonstelling kunt u zelf beoordelen waarin – en óf – een vrouwelijke modeontwerpster zich onderscheidt van haar mannelijke collega’s. Er is werk te zien van Coco Chanel, Jeanne Lanvin, Elsa Schiaparelli, Mary Quant, Vivienne Westwood, Sonia Rykiel, Miuccia Prada, Maria Grazia Chiuri (Dior), Nederlandse grootheden als Fong Leng, Sheila de Vries en Iris van Herpen en vele anderen.
De foto waarop Katherine Hamnett in protestshirt Margareth Thatcher de hand schudt.
De foto waarop Katherine Hamnett in protestshirt Margareth Thatcher de hand schudt.
Politiek activisme in de mode
Maria Grazia Chiuri voor Dior, Miuccia Prada, Vivienne Westwood, Rei Kawakubo (Comme des Garçons), Sarah Burton voor Alexander McQueen en tot voor kort Phoebe Philo voor Céline; stuk voor stuk powervrouwen. Met hun ontwerpen domineren ze de hedendaagse catwalks en sommigen zijn ware voorvechters van de vrouwenrechten of spreken zich expliciet politiek uit.
Zo bestormde Kawakubo in de jaren ’70 de Parijse catwalk met de naam Comme des Garçons, wat letterlijk ‘net als de jongens’ betekent. Westwood is al haar hele carrière politiek geëngageerd en zet zich in voor verschillende politieke overtuigingen en het milieu. Katherine Hamnett gebruikte in de jaren ’80 het T-shirt als medium om zich uit te drukken. De foto waarop zij in protestshirt Margareth Thatcher de hand schudt, is wereldberoemd.
Chiara Ferrangi draagt Dior bij aankomst Dior Haute-Couture show, 2017, Parijs - foto Edward Berthelot.
Chiara Ferrangi draagt Dior bij aankomst Dior Haute-Couture show, 2017, Parijs – foto Edward Berthelot.
Meer recent verwees Maria Grazia Chiuri in haar eerste collectie voor Dior naar een lezing en publicatie van activiste en schrijfster Chimamanda Ngochi Adichie: ‘We Should all be Feminists’. Dit statement drukte zij voor de Spring 2017 collection op T-shirts die werden gedragen bij een op de New Look geïnspireerd ensemble. Ook een jaar later stelde Chiuri een prikkelende vraag via een T-shirtopdruk: ‘Why Are There No Great Women Artists?’ Chiuri zelf geeft aan dat de opkomst van Donald Trump, de women’s protest marches en de #metoo-beweging haar engagement in het publieke debat hebben aangewakkerd. Dat geldt ook voor Angela Missoni (Missoni). Voor haar najaarscollectie 2017 bracht ze zogenaamde ‘pussy hats’, ontworpen als protest tegen Donald Trump, van de straat naar de catwalk.
Mary Katrantzou, collectie zomer 2018 - foto Petrovsky & Ramone.
Mary Katrantzou, collectie zomer 2018 – foto Petrovsky & Ramone.
Givenchy (Clare Waight Keller), ready-to-wear voorjaar-zomer 2018 - foto Petrovsky & Ramone.
Givenchy (Clare Waight Keller), ready-to-wear voorjaar-zomer 2018 – foto Petrovsky & Ramone.
Mode was ooit een mannenwereld
Met zulke krachtige vrouwen die niet alleen prachtige ontwerpen maken, maar ook lef tonen en duidelijke statements niet schuwen, is het nauwelijks nog voor te stellen dat de eerste vrouwelijke ontwerpers zich staande moesten houden in een mannenwereld. Tot aan de afschaffing van de gilden, na de Franse revolutie, was het kleermakersvak een mannenambacht, evenals dat van borduurder en rijglijfmaker. Vrouwen werkten als wollen- of linnennaaisters aan vrouwengarderobes, maakten onderkleding en kinderkleding of mooie decoraties voor japonnen. In de negentiende eeuw werkten steeds meer vrouwen als ‘couturière’, Frans voor ‘naaister’. Er moest echter een man aan te pas komen om het beroep een ‘upgrade’ te geven, want het was de Engelsman Charles Frederick Worth die de term ‘couturier’ in het leven riep. Niet lang daarna volgden vrouwelijke couturiers met een eigen couturehuis, zoals Jeanne Paquin en Jeanne Lanvin en later Gabriëlle ‘Coco’ Chanel, Madeleine Vionnet, Madame Grès (Alix Barton) en Elsa Schiaparelli. Als ware femmes fatales maakten deze dames, als hen dat zo uitkwam, handig gebruik van hun vrouwelijkheid. Zij zetten hun vrouw-zijn in om aan te geven dat alleen zij in staat waren ten volle te begrijpen hoe je het beste een vrouwenlichaam kunt kleden.
Comme des Garçons - foto Petrovsky & Ramone.
Comme des Garçons – foto Petrovsky & Ramone.
Na de Tweede Wereldoorlog verschenen visionaire ontwerpers als Mary Quant, Sonia Rykiel en Barbara Hulanicki (Biba) ten tonele. En ook deze jonge garde had volop aandacht voor vrouwelijkheid en comfort. De wikkeljurk die Diane von Fürstenberg in de jaren ’70 ontwierp lijkt nu zo vanzelfsprekend, maar was destijds een revolutie.
De tentoonstelling ‘Wonder women – Sterke vrouwen in de mode’ bevat werk van een indrukwekkende lijst vrouwelijke (inter)nationale ontwerpers. Naast wereldberoemde namen komen in de tentoonstelling ook vrouwen aan bod die achter de schermen van menig modehuis verstrekkende invloed hebben of hadden, maar compleet onbekend zijn in de modegeschiedenis.
Publicatie
Er verschijnt een rijk geïllustreerde catalogus (Nederlands- en Engelstalig) bij uitgeverij Waanders & De Kunst met medewerking van modejournalist Georgette Koning (isbn 9789462622098).
De tentoonstelling was eerder te zien in het Haags Gemeentemuseum onder de titel Femmes Fatales – Sterke vrouwen in de mode.
Openingstijden
Dinsdag t/m zondag 10.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: Iris van Herpen, ‘Wilderness Embodied’, haute couture collectie winter 2013 – foto Petrovsky & Ramone.

Olsthoorn * Vanderwilt, collectie 2018 - foto Petrovsky & Ramone.
Olsthoorn * Vanderwilt, collectie 2018 – foto Petrovsky & Ramone.
Stella McCartney - foto Petrovsky & Ramone.
Stella McCartney – foto Petrovsky & Ramone.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Game Changers – het 20ste-eeuwse silhouet heruitgevonden

Issey Miyake, 1990-2015, foto Francis Giacobetti.

De tentoonstelling ‘Game Changers – het 20ste-eeuwse silhouet heruitgevonden’ bekijkt het grensverleggende werk van modeontwerper Cristóbal Balenciaga. Zijn vernieuwende ontwerpen zorgden in het midden van de 20ste eeuw voor het ontstaan van een nieuw silhouet waarbij het lichaam meer bewegingsruimte krijgt en architecturale volumes ontstaan. Samen met de pioniers van de jaren 1920–30 en later ook de ontwerpers uit de jaren 1980–90 zorgde hij voor een alternatief voor het heersende zandlopersilhouet. Deze groep ‘Game Changers’ bekeek de 20ste-eeuwse mode vanuit een nieuw perspectief.

Comme des Garçons, herfst-winter 2012-13, foto Mark Segal, model Monika Sawicka.
Comme des Garçons, herfst-winter 2012-13, foto Mark Segal, model Monika Sawicka.
Cristobal Balenciaga, herfst-winter 1950, foto Balenciaga Archives.
Cristobal Balenciaga, herfst-winter 1950, foto Balenciaga Archives.
Invloeden uit Japan, zoals de kimono, zorgen aan het begin van de 20ste eeuw voor de bevrijding van de vrouw uit haar nauwe korset. Modeontwerpers zoals Madeleine Vionnet, Paul Poiret, Coco Chanel en Cristóbal Balenciaga geven in de jaren 1920–30 elk op hun manier vorm aan deze vrijheid door zowel technische innovaties als moderne ideeën over vrouwelijkheid. Aan het einde van de 20ste eeuw worden de grenzen van het vrouwelijk silhouet verder afgetast door Japanse en Belgische ontwerpers als Issey Miyake, Yohji Yamamoto, Comme des Garçons, Ann Demeulemeester en Martin Margiela. Zij maken ruimte voor nieuwe vormen en lichaamscontouren en geven een nieuwe invulling aan wat als mode kan beschouwd worden.
Cristóbal Balenciaga (1895–1972).
Cristóbal Balenciaga (1895–1972).
Cristóbal Balenciaga
Centraal in de tentoonstelling staat de Baskische modeontwerper Cristóbal Balenciaga (1895–1972), die als scharnierfiguur tussen beide periodes de architect van de vernieuwing is. Zijn patronen en werk krijgen de hoofdrol. De andere ontwerpers die aan bod komen werkten vergelijkbare radicale ideeën elk op hun eigen manier verder uit en verlegden zo mee de grenzen van het klassieke vrouwelijk silhouet.
Mode wordt op deze manier meer dan een opeenvolging van trends; mode wordt een manier om lichaam, ruimte en beweging vorm te geven. De ‘Body Meets Dress, Dress Meets Body’ collectie uit 1997 van Rei Kawakubo (Comme des Garçons) toont in welke mate deze nieuwe vormtaal een deel is geworden van het modebeeld.
Georgina Godley Sport Couture, herfst-winter 1990, foto Georgina Godley.
Georgina Godley Sport Couture, herfst-winter 1990, foto Georgina Godley.
‘Haute Couture is like an orchestra, whose conductor is Balenciaga. We other couturiers are the musicians and we follow the direction he gives.’ – Christian Dior.
Comme des Garçons, Body meets Dress, Dress meets Body, lente-zomer 1997, foto Yannis Vlamos.
Comme des Garçons, Body meets Dress, Dress meets Body, lente-zomer 1997, foto Yannis Vlamos.
De expo verenigt honderd unieke couture- en prêt-à-porter-silhouetten van onder andere Cristóbal Balenciaga, Paul Poiret, Madeleine Vionnet, Gabrielle Chanel, maar ook Issey Miyake, Ann Demeulemeester, Comme des Garçons, Yohji Yamamoto en Maison Martin Margiela, met bruiklenen van prestigieuze collecties van het museum van het Fashion Institute of Technology in New York, V&A Londen, MUDE Lisboa en het Musée Galliera in Parijs.
Openingstijden
Dinsdag t/m zondag 10.00 – 18.00 uur.

 

Issey Miyake, 1990-2015, foto Francis Giacobetti.
Issey Miyake, 1990-2015, foto Francis Giacobetti.
Ann Demeulemeester, lente-zomer 2009, foto Dan en Corinne Lecca.
Ann Demeulemeester, lente-zomer 2009, foto Dan en Corinne Lecca.
Cristobal Balenciaga, herfst-winter 1958, foto Balenciaga Archives.
Cristobal Balenciaga, herfst-winter 1958, foto Balenciaga Archives.
Comme des Garçons, herfst-winter 2012-13, foto Sophie Delaporte.
Comme des Garçons, herfst-winter 2012-13, foto Sophie Delaporte.
Comme des Garçons, herfst-winter 2012-13, foto Mark Segal, model Monika Sawicka.
Comme des Garçons, herfst-winter 2012-13, foto Mark Segal, model Monika Sawicka.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather