Archives

Chilkat-weven, een complexe weeftechniek uit Alaska

De Chilkat-deken is een traditionele dracht van de Tsimshian, Tlingit en Haida, stammen aan de noordwestkust van Alaska (VS) en Brits-Columbia (Canada), die wordt gedragen tijdens ceremoniële bijeenkomsten. De Chilkat-weeftechniek is een van de meest complexe weeftechnieken ter wereld, die tegenwoordig nog slechts door enkele weefsters beoefend wordt. Het is een soort van omslagdoek, voorzien van franje.

Locatie van Haines in Alaska.
Locatie van Haines in Alaska.
Oorsprong en traditie
De Chilkat-weeftechniek is waarschijnlijk ontstaan bij de Tsimshian en door onderlinge huwelijken ook terechtgekomen bij de Tlinggit en Haida. Vast staat dat deze weeftraditie al bestond toen de eerste westerlingen deze gebieden bereikten in de 18de eeuw. De techniek dankt zijn naam aan de Chilkat-stam, die leefde langs de Chilkat Rivier in Brits-Columbia en Zuidoost-Alaska en haar monding heeft bij Haines.
Een Chilkat-deken is altijd een kostbaarheid geweest, doordat het weven ervan vaak meer dan een jaar duurde. De dekens werden vooral gedragen door stamoudsten tijdens ceremoniële gelegenheden, zoals potlatch-feesten, waarbij geschenken werden gegeven.
Ook tegenwoordig worden Chilkats nog gedragen, zoals hier in Wrangell, Alaska.
Ook tegenwoordig worden Chilkats nog gedragen, zoals hier in Wrangell, Alaska.
Een Tlingit-vrouw is een Chilkat-deken aan het weven, een man toont het patroonbord - Klukwan, Alaska, 1909.
Een Tlingit-vrouw is een Chilkat-deken aan het weven, een man toont het patroonbord – Klukwan, Alaska, 1909.
Door mannen en vrouwen samen gemaakt
Aan de vervaardiging van een Chilkat-deken droegen zowel mannen als vrouwen bij, alhoewel het grootste deel van het werk, het weven/knopen, door vrouwen werd gedaan. Mannen ontwierpen het patroon, maakten een patroonbord, zetten het eenvoudige weefraam in elkaar en zorgden voor de vellen van de berggeiten, waar de wol vanaf kwam. Vrouwen verzamelden de cederbast, sponnen het garen en weefden de deken.
Traditioneel wordt een Chilkat-deken gemaakt van berggeitenwol en cederbast. De vachten van de berggeiten worden natgemaakt, heen en weer gerold en de wol wordt met de vingers van het vel afgedrukt. Daarna wordt de wol gekaard en vervolgens in de palm van de hand eerst losjes tot een draad gerold en vervolgens nogmaals om de draad compacter te maken. Twee draden worden ineen gedraaid voor de ketting. De vezels van de cederbast werden eveneens getwijnd en gebruikt voor de schering.
Een patroonbord op een cederhouten paneel (Portland Museum, VS)
Een patroonbord op een cederhouten paneel (Portland Museum, VS)
Kleur en ontwerp
De meeste Chilkat-weefsels zijn voornamelijk in donkerbruin/zwart en geel, soms komt er ook een blauwgroene kleur in voor. Geel werd bereikt met een kleurstof van een mossoort, donkerbruin door de garens te koken in urine en de bast van scheerling, de blauwgroene kleur door de garens te koken in urine en koper. Na 1890 is men overgegaan tot het gebruik van schapenwol en kunstmatige kleurstoffen. De ketting wordt nooit geverfd.
Het ontwerp van het patroon werd door mannen gedaan en bestaat uit sterk gestileerde symbolen, uitgevoerd in veel gebogen en ronde lijnen. De ontwerpen wortelen in mondeling overgebrachte verhalen, weergegeven met veel afbeeldingen van dieren en ogen als opvulling. Het ontwerp is altijd symmetrisch met een middenpaneel en zijpanelen. Het ontwerp werd in zwart op een paneel van cederhout geverfd; alleen het centrale deel en één zijpaneel, want het patroon is immers symmetrisch. De weefster bepaalt de invulling van de kleuren.
Een oude foto van een Chilkat in de maak. Let op de gewichten aan de losse kettingdraden.
Een oude foto van een Chilkat in de maak. Let op de gewichten aan de losse kettingdraden.
Geweven met slechts één kettingboom
Een Chilkat-deken wordt geweven op een weefraam met slechts één kettingboom; de ketting hangt dus los aan een dwarsbalk op twee staanders! Om het geheel enigszins handelbaar te maken worden de onderste uiteinden in bosjes gebonden en soms met gewichtjes verzwaard. De weefster zat voor het weefraam en weefde per patroondeel, zodat ze niet steeds hoefde op te schuiven. Het weven werd geheel met de vingers gedaan (getwijnd), zonder een spoel of klos. Met de hand werden twee of meer inslagdraden om de ketting gelegd. Onderaan het patroon werden enkele draden van hetzelfde materiaal als de ketting over de gehele breedte ingeweven en de overgebleven ketting werd als franje afgewerkt van enkele tientallen centimeters lang.
Het Chilkat-dansschort was een van de eerste toepassingen, gebruikt bij ceremoniële dansen. Daarna volgden de Chilkat-dekens, die het bekendst zijn, en tassen, beursjes, beenwindselen en tunieken.
Een chilkat-deken, in 2011 geveild voor $ 93.000.
Een chilkat-deken, in 2011 geveild voor $ 93.000.
Stamhoofd Anotklosh draagt hier een Chilkat-deken - Juneau, Alaska, circa 1913.
Stamhoofd Anotklosh draagt hier een Chilkat-deken – Juneau, Alaska, circa 1913.
Een met uitsterven bedreigde traditie
Deze bijzondere weeftechniek wordt al meer dan een eeuw bedreigd met uitsterven. In 1907 waren er nog maar 15 actieve weefsters. Weefster Jennie Thlunaut, die het weven van haar moeder leerde in de jaren ’90 van de 19de eeuw, was de laatste weefster op de traditionele manier. Tijdens haar leven (zij werd 96!) maakte zij 33 dekens en zes tunieken. In 1984 organiseerde zij een workshop in Haines waarbij zij de techniek doorgaf aan een groep van weefsters.
Tegenwoordig is Clarissa Rizal uit Juneau een van de bekendste weefsters van Chilkat-dekens. In juni 2016 werd zij benoemd tot National Heritage Fellow door het National Endowment for the Arts. Daarbij komt een beloning van $ 25.000. De prijs zal in september aan haar worden overhandigd in een ceremonie in de Library of Congress in Washington. Een mooie erkenning van deze bijzondere weeftraditie. Onderstaande video gaat over Clarissa Rizal en toont hoe Chilkats worden gemaakt.

Links
Sheldon Museum and Cultural Center – Chilkat Blanket
The Antique American Indian Art Show, Santa Fe – tentoonstellingsboek (PDF)
Burke Museum – Unpacking a Phrase: The Chilkat Blanket
Clarissa Rizal’s Blog
Chilkat deken, berggeit-wol en cederbast, 19de eeuw (Burke Museum, VS).
Chilkat deken, berggeit-wol en cederbast, 19de eeuw (Burke Museum, VS).
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Quilt Expo en Beaujolais 2016

Quilt Expo en Beaujolais - logo

De zesde editie van de Quilt Expo en Beaujolais wordt gehouden tijdens de Textielkunst Biënnale in Beaujolais, Frankrijk. Het is een internationale tentoonstelling met meer dan 1000 werken uit 22 landen. Daarnaast is er een beurs met meer dan 60 stands.

Werk van Elena Vernidubova, Rusland.
Werk van Elena Vernidubova, Rusland.
Beaujolais mag wellicht bekend zijn als een wijnstreek ten noorden van Lyon, maar telt ook een groot aantal quilt- en patchworkverenigingen. Jaarlijks komen zij samen in de plaats St Marie aux Mines. Gezamenlijk organiseren zij nu een grote, internationale tentoonstelling, de Quilt Expo en Beaujolais.
Internationale ontwikkeling van de quilt
Tegenwoordig is de quilt geëvolueerd tot een volwaardige kunstvorm die wereldwijd wordt beoefend. Op deze tentoonstelling zijn er quilts te zien uit 22 landen, die elk hun specifieke vormen, cultuur, tradities en eigenaardigheden hebben. Dit jaar is er bovendien speciale aandacht voor quilts uit Japan en Korea.
In deze textiele werken ziet u dat deze van oorsprong Engels-Amerikaanse traditie zich wereldwijd in diverse richtingen heeft ontwikkeld. In iedere quilt kunt u iets ontdekken van de cultuur en emotie van het land waar deze gemaakt is. Een boeiende ontdekkingsreis. U ziet op een tentoonstellingsruimte van ruim 2000 m2 werken uit onder andere de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Israël, Australië, Duitsland, België, Oekraïne, Nederland, Thailand, Oman, Canada en natuurlijk Frankrijk.
'Peaceful mornings' van Bergen Rose, VS.
‘Peaceful mornings’ van Bergen Rose, VS.
Exposerende groepen en individuele quilters
Werk van Joko Sekita, Japan, gequilt en geborduurd.
Werk van Joko Sekita, Japan, gequilt en geborduurd.
Internationale groepen
Art-Igra
Challenge Textile International ‘Costumes et Traditions du Monde’ Frankrijk / Korea / Japan
Fifteen by Fifteen
International Threads
SAQA (Studio Art Quilt Associates,Inc)”Two by Twenty”
Stitched Art Textile
Nationale groepen
Duitsland : Alküns
België : Crossroads ‘Echeque et Mat’
Mexico : Quilters Mexico ‘Mayan culture challenge’
Australië : Golden Textures of Australia
Taiwan : Taiwan Art Quilt Society
Hongarije : Modern Movement
Groot-Brittannië : English Guild Contemporary Quilt ‘Elements’
Rusland : Russian Quilters ‘The Soul of Russia’
Werk van Armi Heikkinen-Daum, Zwitserland.
Werk van Armi Heikkinen-Daum, Zwitserland.
Individuele leden
Frankrijk : Maryse Allard, Pascale Bebronne, Elena Bessières, Catherine Bihl, Lydie Bilhet, France Bréchignac, Sylviane Buffenoir, Marie-Anne Croci, Jean Delafosse, Dominique Fave, Michel Galan, Galla, Chantal Garcia, Chantal Guillermet, Caroline Higgs, Marie-Christine Hourdebaigt, Jocelyne Kurc, Francine Leclercq, Isabelle Legendre, Marie Larouturou, Liz Maidment, Jocelyne Picot, Andrea Pollier, Catherine Ravera, Caroline Regnaut, Rebecca Roberts, Ina-Georgeta Statescu, Dimitri Vontzos;
Duitsland : Isabelle Wiessler, Uta Lenk;
Australië : Dijanne Cevaal, Jenny Bacon;
België : Ann Graus, Christel De Vrij;
Zuid-Korea : Yangsook Choi, Kyoungsoon Kim;
Verenigde Staten : Bergen Rose;
Nederland : Ineke van Unen, Willy Doreleijers;
Groot-Brittannië : Anne Kelly, Gillian Travis, Pat Archibald;
Rusland : Rimma Bybina, Tatiana Shmidt, Irina Tkacheva, Elena Vernidubova;
Zwitserland : Armi Heikkinen-Daum, Elisabeth Nacenta de La Croix, Elizabeth Michellod-Dutheil, Mady Tschann, Silvia Bos, Jacques Légeret.
Openingstijden
Dagelijks van 9.30 – 18.30 uur
Werk van Cathy Jack Coupland, Australië.
Werk van Cathy Jack Coupland, Australië.
Quilt van de groep Fifteen by Fifteen.
Quilt van de groep Fifteen by Fifteen.
'On The Road #3' door Willy Doreleijers, Nederland.
‘On The Road #3’ door Willy Doreleijers, Nederland.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Textielsculpturen van Janet Echelman – textielkunst op een gigantische schaal

Laatst kwam ik een paar foto’s tegen van werken van Janet Echelman, een Amerikaanse kunstenares. Deze textielsculpturen maken een overweldigende indruk. Ze zijn honderden meters groot en zweven als het ware tussen gebouwen in wereldsteden op alle continenten. Ze hebben een kant-achtige uitstraling en lijken nog het meest op enorme gekleurde visnetten. Door het gebruik van gekleurde garens krijgen ze overdag een bepaalde diepte, maar ’s nachts, wanneer ze op een speciale manier belicht worden, maken ze helemaal een overweldigende indruk.

Janet Echelman met een prototype van een sculptuur.
Janet Echelman met een prototype van een sculptuur.
Janet Echelman
Janet Echelman (1966) is een Amerikaanse kunstschilder en installatiekunstenares die moeilijk valt in te delen. Zij studeerde aan het Harvard Collega te Cambridge en ging daarna naar Hong Kong om Chinese kalligrafie te studeren. Van 1988 tot 1993 woonde ze op Bali, waar ze samenwerkte met lokale kunstenaars en traditionele textieltechnieken combineerde met moderne schilderkunst.
Na enige jaren in de Verenigde Staten aan Harvard gedoceerd te hebben vertrok ze opnieuw naar Azië op basis van een Fulbright uitwisselingsprogramma, naar Mahabalipuram, een Indiaas vissersdorp dat bekend staat om haar beeldhouwkunst. Het plan was om daar schilderles te geven, maar haar schildersmaterialen kwamen nooit aan en van de nood een deugd makende werkte ze een tijd met lokale beeldhouwers in brons. Ze vond het materiaal echter te zwaar en te kostbaar.
Bellbottoms Series - More Than U Can Chew 2, India.
Bellbottoms Series – More Than U Can Chew 2, India.
Vissersnetten als inspiratie
Al rondwandelend in het dorp vielen haar de vissersnetten op die er in de wind hingen te drogen. Ze vroeg zich af of netten een nieuwe benadering konden zijn van sculptuur. Aan het eind van het Fulbright-jaar had ze, in samenwerking met de lokale vissers, een serie sculpturen van netten gemaakt, opgehangen aan palen (de Bellbottoms Series). Opvallend was dat de wind ervoor zorgde dat de werken geen moment dezelfde vorm behielden en de sculpturen zo levendigheid gaven.
Tegenwoordig ontwikkelt Janet Echelman vanuit haar studio in Brookline, MA enorme textielsculpturen die te zien zijn in vele grote steden wereldwijd. De kunststukken worden eerst getekend, vervolgens op schaal gemaakt en uiteindelijk op ware grote van diverse zachte materialen, waaronder Spectra fiber, een garen dan vijftien keer zo sterk is als staaldraad. Hierdoor is het mogelijk grote afstanden te overbruggen en de sculpturen tussen ver uiteen staande gebouwen te hangen, waar de wind er mee kan spelen. Kleurgebruik en ’s avonds vooral de verlichting doen de rest.
Amsterdam Light Festival 2012 - 2013
Amsterdam Light Festival 2012 – 2013.
Amsterdam Light Festival
In de winter van 2012/2013 was er ook in Amsterdam een sculptuur van Echelman te zien, project 1.26, dat rondreist en inmiddels op drie continenten te zien is geweest. Dit kunstwerk hing vanaf de Stopera over de Amstel en de dynamische belichting met contrasterende kleuren weerspiegelde prachtig in het water van de Amstel, met de oude grachtenpanden als decor.
Project 1.26 is geïnspireerd door de aardbeving van 2010 in Chili, die veroorzaakte dat een dag op aarde daardoor 1,26 milliseconde korter werd. De driedimensionale vorm is Echelman’s weergave van de door een tsunami veroorzaakte golven over de oceaan.


Time-lapse video van de aanleg van 1.26 in Amsterdam, 2012.

Unnumbered Sparks, Vancouver
Echelman vindt de interactie met het publiek van haar sculpturen altijd heel belangrijk. Bij het project ‘Unnumbered Sparks’ heeft dit nog een extra dimensie gekregen door de samenwerking met Aaron Koblin van Google’s Creative Lab. Bij dit project is er een sculptuur van maar liefst 225 meter breed tussen het 24 etages hoge Fairmont Waterfront en het Vancouver Convention Center opgehangen. Het bijzondere is dat het publiek met behulp van een smartphone en een technische toepassing van Google de belichting zelf kon beïnvloeden. Het effect hiervan is op de video hieronder goed te zien.


Video van Google van het Unnumbered Sparks-project.

In tegenstelling tot de Bellbottoms Series in India zijn dit werken die alleen nog maar tot stand kunnen komen met behulp van tientallen medewerkers, hijskranen en de bijdrage van grote sponsors. Toch blijft het principe van textiele materialen, kleur en de invloed van de wind overeind, waardoor dit soort sculpturen ook op kleinere schaal is te creëren.
Bronnen
Janet Echelman Studio
Unnumbered Sparks

As if it were already here - Boston, VS, 2015.

As if it were already here – Boston, VS, 2015.

She Changes - Porto, Portugal, 2005.
She Changes – Porto, Portugal, 2005.
Line Drawing - Tampa, Florida, 2006-2007
Line Drawing – Tampa, Florida, 2006-2007.




Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather