Archives

Merk- en Stoplappen rond de Oosterschelde

Borduurlap in Biedermeierstijl uit 1854 'MvdE', bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.

Oude merk- en stoplappen en hun maaksters

Het Historisch Museum de Bevelanden toont vanaf 8 december 2017 merk- en stoplappen van het Stadhuismuseum Zierikzee, aangevuld met werk uit eigen collectie. Rond de Oosterschelde worden al generaties lang prachtige borduurwerken gemaakt. Reden om een aantal van deze werken, waaronder lappen uit de periode tussen 1740 en begin 1800, eens extra voor het voetlicht te brengen.

Stoplap uit 1754, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap uit 1754, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap uit 1918, door Jo Put in het Burger Weeshuis te Zierikzee gemaakt, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap uit 1918, door Jo Put in het Burger Weeshuis te Zierikzee gemaakt, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Merklappen
Genealogie vormt de rode draad in deze tentoonstelling. Mede hierdoor komt de aandacht te liggen op het handwerkonderwijs en het begrip stoplap. Bij stoplappen leerde men op een lap diverse technieken om delicate stoffen te herstellen, bijvoorbeeld bij damast tafellinnen. Op goede naaischolen en ook in de weeshuizen leerden meisjes op die manier een vaardigheid waarmee ze zich later in hun onderhoud konden voorzien. Om deze techniek te leren werd in de stof een gat gemaakt en met contrasterende kleuren (om de fouten, maar ook hoe het echt moet, goed te kunnen zien) de desbetreffende weeftechniek geoefend. Deze lappen werden meestal gemaakt door meisjes van 12 jaar en ouder.
Merklap uit 1771 door Barbara Haringman uit Middelburg, particulier bezit.
Merklap uit 1771 door Barbara Haringman uit Middelburg, particulier bezit. Geb.* 16-11-1759 Colijnsplaat † 21-01-1828 Middelburg. Zij huwt op 12-9-1790 te Colijnsplaat met Jacobus de Koning. Zij krijgt handwerkles van Maria van der Baan , *4-1-1745 †12-1-1773 Zierikzee.
De maaksters en hun onderwijzeressen
Gezocht is naar de genealogische gegevens van de maaksters en hun families die in deze tentoonstelling, door middel van hun werk, hun eigen verhaal vertellen. Bij de zoektocht naar de herkomst van deze lappen is gebleken dat moeder (1743) en dochter (1771) bijvoorbeeld dezelfde motieven gebruiken. Voor de liefhebbers van antieke merklappen een unieke kans om deze met elkaar te kunnen vergelijken.
Ook een stukje onderwijs over het begrip stoplap wordt hierdoor belicht. Op een aantal lappen wordt naast de naam van de maakster ook de onderwijzeres genoemd. Daardoor wordt het handwerkonderwijs in de weeshuizen van Zierikzee en Goes zichtbaar gemaakt.
Stoplap, in 1799 te Middelburg gemaakt door Sentina Fokker, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap, in 1799 te Middelburg gemaakt door Sentina Fokker, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
‘Merk- en stoplappen rond de Oosterschelde’ is opgebouwd met een deel van de collectie van het Stadhuismuseum te Zierikzee, een aantal particuliere lappen uit Noord-Beveland, aangevuld met merk- en stoplappen uit de collectie van het Historisch Museum De Bevelanden.
Openingstijden
Maandag t/m vrijdag 11.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: Borduurlap in Biedermeierstijl uit 1854 ‘MvdE’, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.

Merklap uit 1796, waarschijnlijk van het eiland Tholen, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Merklap uit 1796, waarschijnlijk van het eiland Tholen, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee. Midden op de lap staan in de kerk de initialen a b v en het jaartal 1796 geborduurd. Aan de onderzijde van de lap is een huis met een gesloten poort met daarop een haan en naast de
poort een waterput geborduurd.
Merklap uit 1760 'MPA MF', bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Merklap uit 1760 ‘MPA MF’, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Zomerexpositie Stop! lappen in Goes

Merklap, kaasdoek met dunne wol geborduurd. Letters en cijfers. Jaartal 1852. Initialen: IKKG. Twee zelfkanten, twee kanten omzoomd. Geborduurd met veel motieven: bloemen, bomen, pauw, sterren, dragers met druiventros.

Merklap, kaasdoek met dunne wol geborduurd. Letters en cijfers. Jaartal 1852. Initialen: IKKG. Twee zelfkanten, twee kanten omzoomd. Geborduurd met veel motieven: bloemen, bomen, pauw, sterren, dragers met druiventros.

De zomerexpositie van het Historisch Museum de Bevelanden in de Grote Kerk te Goes biedt wederom een keur aan stop-, merk- en borduurlappen. Van 20 juli t/m 6 augustus 2016 zijn in de kerk circa veertig merk- en stoplappen uit de collectie van het Historisch Museum de Bevelanden te zien, aangevuld met werk van Sary Maas, Jasperien Elenbaas en anderen.

Borduurlap met als voorstelling de lagere school te Biezelinge door de ogen van de maakster K. van de Berge (zij was waarschijnlijk 10 jaar oud toen zij het borduurde), voor het schoolgebouw spelende kinderen, boven AN KV.DB NO, onder de datum 1887, de lap is omzoomd met twee kruissteek geborduurde randjes.
Borduurlap met als voorstelling de lagere school te Biezelinge door de ogen van de maakster K. van de Berge (zij was waarschijnlijk 10 jaar oud toen zij het borduurde), voor het schoolgebouw spelende kinderen, boven AN KV.DB NO, onder de datum 1887, de lap is omzoomd met twee kruissteek geborduurde randjes.
Merklappen, stoplappen en borduurlappen
Merklappen werden gemaakt door meisjes van 5 tot 14 jaar als oefening voor het borduren en merken van het later door hen te maken linnengoed en kleding. Het alfabet gebruikte men voor het merken van de linnenuitzet en de cijfers om aan te geven hoeveel men van een bepaalde soort bezat. Stoplappen zijn zeer herkenbaar. Hierop moest men leren stoppen en herstellen van delicate stoffen zoals bijvoorbeeld damast tafellinnen. Bij merk- en borduurlappen ziet men geborduurde motieven. Bij de merklap zijn de motieven willekeurig gerangschikt en gecombineerd met het alfabet terwijl bij borduurlappen de motieven symmetrisch zijn gerangschikt en niet altijd gecombineerd met het alfabet.
Op reis naar België en Litouwen, verhuizen van het ene depot naar het andere; de merklappencollectie van het museum is de laatste tijd in Goes niet te zien geweest. Reden om deze speciaal voor de zomerexpositie in de Grote Kerk tevoorschijn te halen zodat deze gedurende drie weken te bekijken zijn.
Walcherse geparelde beuken, sterren en hartjes - Sary Maas.
Walcherse geparelde beuken, sterren en hartjes – Sary Maas.
Levensboom met het geborduurde verhaal erachter over vier generaties familie Vos, Annely Vos.
Levensboom met het geborduurde verhaal erachter over vier generaties familie Vos, Annely Vos.
Sary Maas en anderen 
Daarnaast is er in de kerk werk te zien van Sary Maas. Sary heeft een brede interesse en is op het moment druk bezig met borduurwerk van de klederdrachten van Nederland. Sary is onder meer bekend van de wit-op-wit borduurtechniek van de geparelde (Walcherse) beukjes. Behalve het werk van Sary Maas is er ook werk te zien van Jasperien Elenbaas en anderen. Bijzonder is ook de levensboom van Annely Vos met het geborduurde verhaal erachter over vier generaties familie Vos.
Openingstijden
Maandag t/m vrijdag 11.00 – 17.00 uur
Zaterdag 13.00 – 17.00 uur
Zondag gesloten
Een stoplap / merklap van linnen met zijden garen. De merklap dateert uit 1793 en is vervaardigd door M.S. van der Heys. De lap is rijk geborduurd met specifieke Zeeuwse kenmerken. Bovenaan staan een vos en een hert afgebeeld liggend op een heuvel, met hieronder twee vogels op een tak en met de Hollandse Leeuw en Maagd in de omringende tuin. Ook staat een poort afgebeeld met hierop het jaartal 1793. Op de merklap staat de tekst: ‘M.S. van der Heys, Geleerd by C. van Assendelft: geëindigt den 8 Novenber Anno 1793’.
Een stoplap / merklap van linnen met zijden garen. De merklap dateert uit 1793 en is vervaardigd door M.S. van der Heys. De lap is rijk geborduurd met specifieke Zeeuwse kenmerken. Bovenaan staan een vos en een hert afgebeeld liggend op een heuvel, met hieronder twee vogels op een tak en met de Hollandse Leeuw en Maagd in de omringende tuin. Ook staat een poort afgebeeld met hierop het jaartal 1793. Op de merklap staat de tekst: ‘M.S. van der Heys, Geleerd by C. van Assendelft: geëindigt den 8 Novenber Anno 1793’.
Grote stoplap met veel verschillende gekleurde motieven, doorstopt op wit kaasdoek, 1794.
Grote stoplap met veel verschillende gekleurde motieven, doorstopt op wit kaasdoek, 1794.
Letter/borduurlap, woolworklap. Wol op linnen stramien met ingeweven randjes. Twee zijkanten boven en onder gezoomd. Letters en motieven in vele kleuren. Centraal: boom met oranje appelen. Alfabet in zes kleuren, met naam en jaartal. Andere motieven: twee gestreepte zwanen, herten in het bos, vlinder, manden, sterren/bloemen, vogel, takken met sinaasappels, twee horens met bloemen. G. van Damme, 1868, ingelijst.
Letter/borduurlap, woolworklap. Wol op linnen stramien met ingeweven randjes. Twee zijkanten boven en onder gezoomd. Letters en motieven in vele kleuren. Centraal: boom met oranje appelen. Alfabet in zes kleuren, met naam en jaartal. Andere motieven: twee gestreepte zwanen, herten in het bos, vlinder, manden, sterren/bloemen, vogel, takken met sinaasappels, twee horens met bloemen. G. van Damme, 1868, ingelijst.
Merklap, Jasperien Elenbaas, 2014.
Merklap, Jasperien Elenbaas, 2014.
Hollandse 'Sweet Bag', traditioneel, Sary Maas.
Hollandse ‘Sweet Bag’, traditioneel, Sary Maas.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather