Archives

Merklappen en letterdoeken ‘yn ‘t Mienskipshûs’

Een deel van de verzameling van Aukje de Boer bij haar thuis.

Expositie van de verzameling van Aukje de Boer – Holwerda

Aukje de Boer – Holwerda, afkomstig uit Niawier, Friesland, houdt zich al sinds 1975 bezig met borduren. Al jaren verzamelt zij oude merk-, letter-, stop- en oefenlappen en oud naaigerei. Sommige exemplaren zijn meer dan 150 jaar oud. Een bijzonder onderdeel van de verzameling zijn de zogenaamde schoollapjes, op school gemaakte werkstukken van jonge meisjes, traditioneel in rood borduurgaren geborduurd.

Deel van de verzameling van oude schoollapjes.
Deel van de verzameling van oude schoollapjes.
De kerk van Metslawier is nu een gemeenschapshuis, Mienskipshûs.
De kerk van Metslawier is nu een gemeenschapshuis, Mienskipshûs.
Daarnaast maakt zij merklappen naar eigen ontwerp en gebruikt haar eigen kleuren steeds weer. De merklappen zijn ingelijst in oude lijsten en ze heeft er inmiddels meer dan honderd.
Over de tentoonstelling zegt zij: ‘Dat nu mijn merklappen in de kerk van mijn geboortegrond mogen hangen vind ik een hele eer. Ik hoop dan ook dat de belangstellenden van de expositie net zo van mijn merklappen en letterdoeken zullen genieten als ik zelf elke dag doe.’ De voormalige hervormde kerk van Metslawier uit 1776 is fraai gerestaureerd en tegenwoordig ingericht als gemeenschapshuis: Mienskipshûs.
Uitleg en speciale dagen
In het openingsweekend en op 5, 6 en 26 mei is Aukje de Boer op de tentoonstelling aanwezig om uitleg over de collectie te geven. In het weekend van 5 en 6 mei wordt er speciale aandacht gegeven aan pronkrollen, meterslange borduurwerken waar de maakster een proeve van bekwaamheid op aflegde door zoveel mogelijk verschillende borduurtechnieken erin te verwerken. Op 26 mei is er een speciale Randje-per-week-dag in samenwerking met atelier Soed Idee van 10.30 tot 15.00 uur.
Op 26 mei is er een Randje-per-week-dag.
Op 26 mei is er een Randje-per-week-dag.
Openingstijden
Zaterdag en zondag 13.30 – 17.00 uur
Een merklap uit 1876, de maakster was 13 jaar oud.
Een merklap uit 1876, de maakster was 13 jaar oud.
Merklapje uit 1900, de maakster was toen 10 jaar oud.
Merklapje uit 1900, de maakster was toen 10 jaar oud.
De tentoonstellingsruimte nu in de kerk uit 1776.
De tentoonstellingsruimte nu in de kerk uit 1776.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Merk- en Stoplappen rond de Oosterschelde

Borduurlap in Biedermeierstijl uit 1854 'MvdE', bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.

Oude merk- en stoplappen en hun maaksters

Het Historisch Museum de Bevelanden toont vanaf 8 december 2017 merk- en stoplappen van het Stadhuismuseum Zierikzee, aangevuld met werk uit eigen collectie. Rond de Oosterschelde worden al generaties lang prachtige borduurwerken gemaakt. Reden om een aantal van deze werken, waaronder lappen uit de periode tussen 1740 en begin 1800, eens extra voor het voetlicht te brengen.

Stoplap uit 1754, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap uit 1754, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap uit 1918, door Jo Put in het Burger Weeshuis te Zierikzee gemaakt, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap uit 1918, door Jo Put in het Burger Weeshuis te Zierikzee gemaakt, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Merklappen
Genealogie vormt de rode draad in deze tentoonstelling. Mede hierdoor komt de aandacht te liggen op het handwerkonderwijs en het begrip stoplap. Bij stoplappen leerde men op een lap diverse technieken om delicate stoffen te herstellen, bijvoorbeeld bij damast tafellinnen. Op goede naaischolen en ook in de weeshuizen leerden meisjes op die manier een vaardigheid waarmee ze zich later in hun onderhoud konden voorzien. Om deze techniek te leren werd in de stof een gat gemaakt en met contrasterende kleuren (om de fouten, maar ook hoe het echt moet, goed te kunnen zien) de desbetreffende weeftechniek geoefend. Deze lappen werden meestal gemaakt door meisjes van 12 jaar en ouder.
Merklap uit 1771 door Barbara Haringman uit Middelburg, particulier bezit.
Merklap uit 1771 door Barbara Haringman uit Middelburg, particulier bezit. Geb.* 16-11-1759 Colijnsplaat † 21-01-1828 Middelburg. Zij huwt op 12-9-1790 te Colijnsplaat met Jacobus de Koning. Zij krijgt handwerkles van Maria van der Baan , *4-1-1745 †12-1-1773 Zierikzee.
De maaksters en hun onderwijzeressen
Gezocht is naar de genealogische gegevens van de maaksters en hun families die in deze tentoonstelling, door middel van hun werk, hun eigen verhaal vertellen. Bij de zoektocht naar de herkomst van deze lappen is gebleken dat moeder (1743) en dochter (1771) bijvoorbeeld dezelfde motieven gebruiken. Voor de liefhebbers van antieke merklappen een unieke kans om deze met elkaar te kunnen vergelijken.
Ook een stukje onderwijs over het begrip stoplap wordt hierdoor belicht. Op een aantal lappen wordt naast de naam van de maakster ook de onderwijzeres genoemd. Daardoor wordt het handwerkonderwijs in de weeshuizen van Zierikzee en Goes zichtbaar gemaakt.
Stoplap, in 1799 te Middelburg gemaakt door Sentina Fokker, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Stoplap, in 1799 te Middelburg gemaakt door Sentina Fokker, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
‘Merk- en stoplappen rond de Oosterschelde’ is opgebouwd met een deel van de collectie van het Stadhuismuseum te Zierikzee, een aantal particuliere lappen uit Noord-Beveland, aangevuld met merk- en stoplappen uit de collectie van het Historisch Museum De Bevelanden.
Openingstijden
Maandag t/m vrijdag 11.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: Borduurlap in Biedermeierstijl uit 1854 ‘MvdE’, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.

Merklap uit 1796, waarschijnlijk van het eiland Tholen, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Merklap uit 1796, waarschijnlijk van het eiland Tholen, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee. Midden op de lap staan in de kerk de initialen a b v en het jaartal 1796 geborduurd. Aan de onderzijde van de lap is een huis met een gesloten poort met daarop een haan en naast de
poort een waterput geborduurd.
Merklap uit 1760 'MPA MF', bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Merklap uit 1760 ‘MPA MF’, bruikleen Stadhuismuseum Zierikzee.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Sampled Lives: samplers from the Fitzwilliam Museum

Merklap met fraaie rand uit 1815 door Mary Livermore. Katoen, geborduurd met gekleurde zijde, 42 x 45 cm.

Vier eeuwen Engelse merklappen en hun maaksters

‘Spot motif sampler’ uit circa 1620-1640 met initialen M.C. Linnen, geborduurd met veelkleurige zijde, zilver en verguld-zilveren garens in een veelheid aan technieken, 27 x 42 cm.
‘Spot motif sampler’ uit circa 1620-1640 met initialen M.C. Linnen, geborduurd met veelkleurige zijde, zilver en verguld-zilveren garens in een veelheid aan technieken, 27 x 42 cm.

Tot 7 oktober is er in het Fitzwilliam Museum in de Engelse universiteitsstad Cambridge een unieke collectie van ruim 120 merk- en letterlappen te zien, sommige honderden jaren oud. Iedere merklap is met veel aandacht geborduurd door een meisje of jonge vrouw en samen geven ze een beeld van hun levens: van de Engelse Quakers uit het midden van de 17de eeuw tot schoolleerlingen uit het begin van de 20ste eeuw.

De vaardigheid waarmee deze merklappen zijn gemaakt is opvallend, zeker wanneer je in aanmerking neemt dat sommige meisjes pas negen jaar oud waren toen ze deze kunstwerkjes maakten. We zien prachtige voorbeelden van borduurwerk met zijde, zilver- en gouddraad, witwerk en naaldkant. Vanwege hun kwetsbaarheid en lichtgevoeligheid zijn veel van deze werken zelden tentoongesteld. Een aantal merklappen zijn speciaal voor deze expositie gerestaureerd en gereinigd. Dit is de eerste keer dat een zo groot aantal van deze merklappen uit de collectie van het Fitzwilliam Museum tentoongesteld worden.
Detail van een ‘spot motif sampler’ uit de 17de eeuw. Linnen, geborduurd met veelkleurige zijde in verschillende steken, 21 x 52 cm.
Detail van een ‘spot motif sampler’ uit de 17de eeuw. Linnen, geborduurd met veelkleurige zijde in verschillende steken, 21 x 52 cm.
Detail van een pronkrol, in 1678 door Elizabeth Clowder gemaakt. Op deze pronkrol is zowel veelkleurig borduurwerk in zijde, witwerk en opengewerkt borduurwerk te vinden - 19 x 87 cm.
Detail van een pronkrol, in 1678 door Elizabeth Clowder gemaakt. Op deze pronkrol is zowel veelkleurig borduurwerk in zijde, witwerk en opengewerkt borduurwerk te vinden – 19 x 87 cm.
Een geborduurd CV
De merklap was een belangrijk onderdeel van de opvoeding van een jonge vrouw. Het toont veel meer dan haar vaardigheid met naald en draad; het was een geborduurd CV, waaruit de geschiktheid van de maakster bleek om een toekomstige huishouding te voeren of om een baan te vinden waarbij deze vaardigheden goed van pas zouden komen. Met name in het Engeland van voor de Industriële Revolutie waren er vele beroepen waarin voor lange duur een bestaanszekerheid gevonden kon worden.
Binnenkort vindt u op deze website een uitgebreid artikel over de ontwikkeling van de Engelse merklap door de eeuwen heen, gebaseerd op de collectie van het Fitzwilliam Museum.
Openingstijden
Dinsdag t/m zaterdag 10.00 – 17.00 uur
Zondag en maandag 12.00 – 17.00 uur

Bovenste foto: Merklap met fraaie rand uit 1815 door Mary Livermore. Katoen, geborduurd met gekleurde zijde, 42 x 45 cm.

Detail van een pronkrol, in 1654 gemaakt door An Smeeth. Linnen, geborduurd met veelkleurige zijde en wat zilverdraad, pailletten en parels, 25 x 60 cm.
Detail van een pronkrol, in 1654 gemaakt door An Smeeth. Linnen, geborduurd met veelkleurige zijde en wat zilverdraad, pailletten en parels, 25 x 60 cm.
Quaker merklap, zgn. ‘map sampler’ uit 1790 door Ann Seaton. Wol, geborduurd met gekleurde wolgaren, 48 x 52 cm.
Quaker merklap, zgn. ‘map sampler’ uit 1790 door Ann Seaton. Wol, geborduurd met gekleurde wolgaren, 48 x 52 cm.
Deel dit artikel
FacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwitterredditpinterestlinkedintumblrmailby feather