Geborduurde schoudertas van een Thaise bergstam

De hier afgebeelde schoudertas vonden wij op de nachtmarkt van de Noord-Thaise stad Chiangmai, een markt die, zoals de naam al zegt, begint rond zes uur ‘s avonds en waar de bergstammen uit de hele omgeving hun handgemaakte producten komen verkopen. Je kunt er voor een prikkie mooi weef- en borduurwerk kopen, maar het is soms nogal commercieel. Deze tas zag er heel oorspronkelijk uit, maar is dit ook werkelijk zo?

De Karen-bergstam
Ons werd verteld dat dit tasje afkomstig was van de Karen, een bergstam die leeft in het grensgebied van Thailand, Myanmar en China. Ze komen waarschijnlijk van oorsprong uit de Gobi-woestijn, zijn eeuwen geleden naar het gebied dat nu Myanmar heet getrokken en in de 19de eeuw daar verdreven naar Noord-Birma en Noordwest-Thailand. De Karen in Myanmar voeren al tientallen jaren een guerrilla tegen het militaire bewind aldaar, waardoor er veel mensen hebben moeten vluchten naar Thailand.

Karen dorp aan de Mae Kok rivier

Padaung-vrouwenIn Thailand, en meer nog in Myanmar en Laos, leven veel etnische minderheden die hun eigen taal, cultuur en gebruiken kennen. De Karen, die door de Thais Kariang worden genoemd, zijn de grootste bergstam in Thailand. Ze zijn onderling weer verdeeld in diverse stammen, waarvan er één is die u vast wel kent: de langnek-Karen of Padaung. De vrouwen van deze stam dragen om hun hals een groot aantal koperen ringen waardoor ze een langere nek krijgen, vandaar de (bij)naam. De Karen spreken een taal uit de Tibeto-Birmaanse taalgroep en hangen voornamelijk een animistisch geloof aan, een geloof in geesten, die bijvoorbeeld verbonden zijn aan de grond, aan planten, dieren of voorouders.
Het mooie voor ons handwerkliefhebbers is dat de diverse Karen-stammen, maar ook andere bergstammen in dit gebied, nog vaak hun handgemaakte, traditionele kostuums dragen, wat ze een bezienswaardigheid maakt voor toeristen. De leden van bergstammen zijn vaak armer dan de gewone Thais, maar weten tegenwoordig enigszins te profiteren van het toerisme door de verkoop van traditionele volksnijverheidproducten, zoals handgemaakt textiel, vlechtwerk, houtsnijwerk en dergelijke. Zo kwamen wij dus ook aan deze mooie schoudertas.
De schoudertassen van de Karen
Voor de Karen is de schoudertas bijna een vast onderdeel van hun traditionele kleding. Wanneer u op een willekeurig moment een Karen-bergdorp zou bezoeken, loopt waarschijnlijk de helft van de bewoners met een schoudertas rond: kinderen voor hun schoolboeken, vrouwen voor de boodschappen, kleding en dergelijke.
Karen-weefster met heupweefgetouwDe tas is meestal gemaakt van twee delen handgeweven stof: één deel voor de schouderband en zijkant van de tas, een tweede deel voor de voor- en achterkant. De tas kan in veel kleuren uitgevoerd zijn, meestal pastelkleuren. Verder komt men donkerblauw, donkerrood, bruintinten en oranje tegen. De patronen zijn meestal geometrisch: driehoeken, vierkanten, sterren en dergelijke. Vaak is de onderkant met kralen versierd.

 

Deze schoudertas
Karen-schoudertas compleet‘Onze’ schoudertas is uitgevoerd in een oranje stof van geweven hennep, wat een gebruikelijk materiaal is in deze streken. De tas wordt gesloten door een grote ronde, zilveren knoop aan de voorkant door een lus die aan de achterkant vastzit. Op de ondergrond aan de voorkant is een stuk oranje borduurstof vastgezet, geborduurd met kruissteken in geometrische patronen in oranje, bruin en groen.
De onderkant van de tas is voorzien van applicatiewerk in blauw, oranje en rood, waarbij de breedste band is voorzien van fijn borduurwerk in satijnsteek. Helemaal aan de onderkant hangen strengen kralen, uitlopend in wollen franje. De tas is, zonder franje, ongeveer 23 cm breed en 33 cm hoog.
Tas in traditioneel Yao-borduurwerk
Karen-schoudertassen zijn traditioneel gemaakt van handgeweven stof, terwijl deze tas dus geborduurd is. De Karen staan bekend om hun prachtige weefsels, maar ze borduren niet. Met deze tas is dus iets vreemds aan de hand. Het zijn met name de Yao (ook wel Mien genoemd) die bekend zijn om hun fraaie borduurwerk, maar het Yao-borduurwerk ziet er heel anders uit; vergelijkt u het maar eens met de Yao-tas die hiernaast is afgebeeld: heel andere patronen en de typische Yao-kleuren blauw, geel en groen.
De kleuren en patronen die in de Karen-schoudertas zijn verwerkt zijn echter wel typisch in de Karen-stijl, maar de uitvoering als borduurwerk is ongebruikelijk. We weten niet hoe dit komt: een gelegenheidssamenwerking, een lid van een bergstam die een nieuwe, commerciële richting zocht, ingegeven door de toeristische vraag?
Telpatroon van het borduurwerk
Karentasje - detail van het borduurwerkWat overeind blijft is dat we het een mooie tas vonden en hem hebben meegenomen. We hebben een teltekening gemaakt van het fraaie borduurwerk, met opgave van DMC-kleurnummers, alhoewel het borduurwerk is gemaakt met een lokaal garen, dat dikker is dan een DMC-draad. We raden daarom aan om de tas met twee draden op een 11-draads aftelbare stof te borduren (bijvoorbeeld Jobelin).
U vindt de teltekening van het borduurwerk van de tas hieronder, met de DMC-kleurnummers (klik op de afbeelding voor een vergroting). Omdat applicatiewerk toch weer een heel andere techniek is, hebben we de onderste banden op de tas in de teltekening ook uitgevoerd als kruissteekborduurwerk.
Meer informatie
Over de Karen op deze website: www.stolaf.edu/people/leming/artifacts99.htm
Bibliografie over textiel van Thaise bergstammen: http://www.tribaltextiles.info/bibliographies/Thailand_books.htm

Karentasje - telpatroon  Karentasje - legenda DMC-kleuren


 

 

 

Aantal keren gelezen: 8962.

Deel dit artikel
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedintumblrmailby feather

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *